Dlaczego ataki w Zatoce podbiły Brent do 108 dolarów, a WTI powyżej 103

Ropa zdrożała gwałtownie, bo inwestorzy musieli jednocześnie uwzględnić dwa powiązane zagrożenia: nowe ataki w pobliżu tras żeglugowych w Zatoce oraz wyłączenie głównego saudyjskiego rurociągu, który umożliwia eksport z pominięciem cieśniny Ormuz.

Na otwarciu poniedziałkowego handlu kontrakty na ropę Brent podrożały o 3,62 dolara, czyli o 3,46%, do 108,23 dolara za baryłkę. Amerykańska ropa WTI zyskała 3,15 dolara, czyli 3,15%, osiągając 103,20 dolara. Rynek zaczął wyceniać możliwość, że problemy z tranzytem przerodzą się w bardziej trwałe, fizyczne zakłócenie podaży. 1

Nowe ataki podniosły premię za ryzyko

Weekendowe zdarzenia zwiększyły niepewność zarówno wokół saudyjskiej infrastruktury, jak i bezpieczeństwa statków w Zatoce. Saudyjskie media państwowe podały, że w prowincji Dżazan w ataku przypisywanym Huti uszkodzone zostały domy i meczet. Huti oświadczyli z kolei, że uderzyli w saudyjską bazę wojskową w sąsiedniej prowincji. 1

W cieśninie Ormuz brytyjska agencja UK Maritime Trade Operations poinformowała, że pocisk trafił w statek, wywołując pożar i zmuszając załogę do ewakuacji. Iran przekazał natomiast, że na irańskim statku handlowym u jego wybrzeży zginęła jedna osoba, a cztery zostały ranne. 1

Dla rynku istotne było nie tylko każde z tych zdarzeń z osobna. Doszło do nich w czasie, gdy saudyjski rurociąg East-West — kluczowa alternatywa dla eksportu zależnego od Ormuzu — pozostawał zamknięty. W efekcie wzrosło ryzyko zakłóceń zarówno na trasie omijającej cieśninę, jak i w samej cieśninie. 1

Dlaczego wyłączenie rurociągu ma tak duże znaczenie

Arabia Saudyjska wykorzystywała rurociąg East-West do przesyłu około 4 mln baryłek ropy dziennie do portu Janbu nad Morzem Czerwonym. To wolumen odpowiadający mniej więcej 4% światowej podaży ropy. Trasa ma strategiczne znaczenie, ponieważ pozwala kierować eksport z pominięciem cieśniny Ormuz. 17

Rurociąg został wyłączony po ataku dronowym, a saudyjskie władze nie podały publicznie terminu wznowienia pracy. Źródła branżowe cytowane przez Reutersa oceniały, że zapasy w Janbu wystarczą do utrzymania eksportu jedynie przez około pięć–siedem dni bez nowych dostaw rurociągiem. 17

Nie oznacza to, że 4% globalnej podaży zniknęło z rynku natychmiast. Jest to jednak wolumen zagrożony, jeśli przestój potrwa dłużej niż pozwolą zapasy, a inne rozwiązania logistyczne nie zdołają go zrekompensować. Cytowane przez źródła szacunki czasu naprawy wahały się od kilku dni do pięciu–sześciu tygodni — dlatego dla wyceny ropy kluczowa stała się oczekiwana długość awarii. 17

Kolejne wąskie gardło: wejście do Morza Czerwonego

Bab al-Mandab, czyli cieśnina łącząca Morze Czerwone z Zatoką Adeńską, jest kolejnym strategicznym przejściem dla transportu energii. Doniesienia o postępach Huti w rejonie wyspy Perim zwiększyły obawy o bezpieczeństwo ruchu na Morzu Czerwonym i saudyjskich tras eksportowych.

Dostarczone materiały nie potwierdzają jednak niezależnie tezy, że kontrola nad samą wyspą Perim naraża na ryzyko odrębne 4–5% globalnej podaży ropy. Najlepiej udokumentowana wartość dotyczy około 4 mln baryłek dziennie przesyłanych wcześniej saudyjskim rurociągiem East-West. 17

Dlaczego ceny już wcześniej przekroczyły 100 dolarów

Najnowszy skok nastąpił po silnej zwyżce z poprzedniego tygodnia. Brent podrożał wtedy o około 8% i po raz pierwszy od lipca przekroczył poziom 100 dolarów za baryłkę, ponieważ szerszy konflikt oraz ograniczenia wokół Ormuzu zaostrzyły oczekiwania dotyczące podaży. 11

Nowe ataki były ważne, ponieważ jednocześnie osłabiły dwa potencjalne mechanizmy łagodzące napięcie:

• eksport saudyjski przez Morze Czerwone — awaria East-West ograniczyła możliwość przekierowania ropy z dala od Ormuzu; 17
• porozumienie dyplomatyczne dotyczące żeglugi — rozmowy o zasadach tranzytu przez Ormuz nie przebiegały zgodnie z planem. 18

Rynki często wyceniają ryzyko przyszłego niedoboru, zanim pojawi się ono w oficjalnych danych o podaży. W tym przypadku obawa polegała na tym, że krótkotrwały szok transportowy może przełożyć się na realny spadek eksportu, jeśli zapasy w Janbu wyczerpią się przed przywróceniem pracy rurociągu.

Co oznacza przełożenie spotkania w Omanie

Spotkanie Iranu i państw Zatoki zaplanowane w Omanie miało dotyczyć uzgodnień w sprawie żeglugi przez cieśninę Ormuz. Oman poinformował, że zostało ono przełożone „w interesie konsensusu”, natomiast Iran oświadczył, że nie otworzy cieśniny, dopóki nie zostaną spełnione żądania USA. 18

Samo opóźnienie spotkania nie zatrzymało przepływów ropy, ale osłabiło przekonanie, że szybko uda się osiągnąć praktyczne porozumienie poprawiające dostęp żeglugowy lub zmniejszające postrzegane ryzyko dla statków. W warunkach kolejnych ataków w pobliżu kluczowych szlaków naftowych brak szybkiego dyplomatycznego rozwiązania wspierał wyższą premię geopolityczną w cenach ropy. 18

Co może zdecydować o kolejnym ruchu cen

Najważniejsze będą dwie kwestie: tempo przywracania działania rurociągu East-West oraz to, czy dyplomacja doprowadzi do funkcjonalnych zasad żeglugi przez Ormuz.

Jeżeli rurociąg pozostanie wyłączony wystarczająco długo, by zapasy w Janbu się wyczerpały, saudyjski eksport może zostać ograniczony. Według nabywców i traderów cytowanych przez Reutersa zagrożony byłby wtedy wolumen sięgający około 4% światowej podaży. 17 Jeżeli rozmowy nie przyniosą operacyjnego porozumienia dla żeglugi, a ataki będą trwały, ropa może utrzymać znaczną premię za ryzyko geopolityczne. 18

Analityk IG Tony Sycamore ocenił, że ropa mogłaby zbliżyć się do 119,48 dolara za baryłkę — poziomu maksimum osiągniętego w okolicach marca — gdyby rozmowy w Omanie nie przyniosły rezultatu, a rurociąg nie został szybko naprawiony. To scenariusz rynkowy, a nie pewna prognoza: szybsza naprawa, skuteczne ustalenia dla żeglugi lub deeskalacja ataków mogłyby obniżyć premię za ryzyko podaży. 1