Jak Taizhou Zhongfu zamieniło zyski z eksportu lampek w biznes materiałów dla głębin

Taizhou Zhongfu New Materials nie stało się producentem materiałów dla głębin dzięki jednemu spektakularnemu odkryciu. Bardziej trafne jest określenie tego procesu jako trudnej industrializacji: przełożenia badań i przekazanych patentów na wyrób, który można produkować seryjnie, o powtarzalnej gęstości, stabilnych parametrach i odporności na ogromne ciśnienie hydrostatyczne.

Z dostępnych źródeł wynika, że kluczowe były: finansowanie z dojrzałej działalności eksportowej, współpraca z ośrodkami naukowymi, projekt odpowiadający na konkretną potrzebę klienta, formalne testy, standaryzacja i automatyzacja. Nie da się natomiast niezależnie potwierdzić wszystkich liczb przypisywanych ostatniemu etapowi rozwoju firmy — w tym ponad 200 mln juanów skumulowanych reinwestycji, rocznej mocy 10 tys. m³, udziału w chińskim rynku przekraczającego 30 proc. czy osiągnięcia rentowności do końca 2025 roku.

To był problem produkcyjny równie mocno jak materiałowy

Stałe materiały wypornościowe są zwykle kompozytami złożonymi z pustych mikrosfer — na przykład szklanych — zatopionych w matrycy żywicznej i formowanych podczas utwardzania. Ich zadaniem jest połączenie niskiej gęstości z wysoką wytrzymałością na ściskanie oraz małą nasiąkliwością. Jednoczesna optymalizacja tych cech jest trudna: obniżanie gęstości może osłabiać materiał, a w głębinach kluczowe stają się odporność na ciśnienie i stabilność w długotrwałym kontakcie z wodą. 12

Nie chodzi więc o „piankę” w potocznym znaczeniu. To zaprojektowana struktura wyporna, którą można formować lub obrabiać mechanicznie na moduły i elementy urządzeń podwodnych. Materiał dostarcza wyporu statycznego i pomaga równoważyć cały system. 2

Próbka laboratoryjna może spełniać wymagania dotyczące ciśnienia, podczas gdy linia produkcyjna nadal zmaga się z pękaniem mikrosfer, nierównomiernym rozprowadzeniem żywicy, warunkami mieszania i utwardzania, odchyleniami wymiarów, stratami przy obróbce oraz różnicami między partiami. Dlatego przejście od badań do niezawodnych dostaw przemysłowych wymagało nie tylko dopracowania receptury, lecz także opanowania całego procesu.

Niezwykły punkt wyjścia

Taizhou Zhongfu powstało w maju 2012 roku. Firma przedstawia się jako producent i twórca materiałów wypornościowych dla głębin oraz akcesoriów do kabli i rurociągów morskich. W jej profilu wymieniono zautomatyzowane i inteligentne linie produkcyjne, certyfikaty ISO dotyczące jakości, środowiska i bezpieczeństwa pracy, a także kontrole lub certyfikacje związane z towarzystwami klasyfikacyjnymi CCS, BV i DNV. 3

W ówczesnych materiałach prasowych przewodniczący firmy Qu Longkui był opisywany jako wcześniejszy eksporter lampek choinkowych, który wykorzystał istniejący biznes jako zaplecze finansowe dla przedsięwzięcia materiałowego. Publikacja władz lokalnych z 2015 roku informowała również o współpracy Zhongfu z Harbin Engineering University oraz o przekazaniu kilku patentów dotyczących pustych kul ceramicznych i odpornych na ciśnienie materiałów wypornościowych do zastosowań głębinowych. 4

Połączenie przepływów pieniężnych z działalności eksportowej, technologii uniwersyteckiej i lokalnego zaplecza przemysłowego dawało praktyczną drogę wejścia na rynek, na którym klasyczne finansowanie start-upu mogłoby nie wystarczyć. Doniesienia przypisują firmie wieloletnie prace badawczo-rozwojowe i duże nakłady finansowe pochodzące z zysków z produkcji lampek, ale te kwoty są deklaracjami firmy lub mediów, a nie danymi audytowanymi w dostarczonych źródłach. 17

Klient pomógł zamienić prototyp w produkt

Najważniejszym etapem wydaje się rozwiązanie konkretnego problemu klienta, a nie rozwijanie materiału w oderwaniu od zastosowania. W 2021 roku w ogłoszeniu dotyczącym standardu branżowego podano, że Zhongfu było głównym autorem grupowego standardu dla stałych materiałów wypornościowych do zastosowań głębinowych. W tym samym komunikacie wskazano, że projekt lokalizacji krajowej produkcji bloków wypornościowych do rury wydobywczej platformy wiertniczej Nanhai No. 2 osiągnął dostawę pierwszej partii po ponad trzech latach prac badawczo-rozwojowych, weryfikacji i przygotowań do produkcji seryjnej. 5

Taki projekt wymaga więcej niż pozytywnego wyniku testu laboratoryjnego. Dostawca musi uzyskać określoną gęstość i odporność na ciśnienie, wytwarzać elementy zgodnie ze specyfikacją klienta, przechodzić testy kwalifikacyjne i utrzymywać stabilność procesu w kolejnych partiach. Każda nieudana próba może prowadzić do korekty rodzaju mikrosfer, składu żywicy, sposobu mieszania, parametrów formowania, cyklu utwardzania albo metody obróbki.

Prawdopodobna ścieżka rozwoju wyglądała więc następująco:

1. Badania i przejęte know-how. Współpraca z uczelnią oraz technologie objęte patentami zapewniły początkową bazę techniczną. 4
2. Opracowanie procesu produkcyjnego. Trzeba było zachować wewnętrzną strukturę materiału, jednocześnie kontrolując gęstość, wytrzymałość, wymiary i uzysk.
3. Walidacja w wymagających zastosowaniach. Sprzęt dla sektora naftowo-gazowego i elementy morskie narzucały konkretne kryteria kwalifikacji oraz dostarczały informacji zbliżonych do warunków eksploatacji. 5
4. Standaryzacja i certyfikacja. Linie produkcyjne, systemy zarządzania jakością i kontrole związane z przemysłem morskim pomagały przekształcić kompetencje badawcze w powtarzalne dostawy przemysłowe. 3
5. Rozszerzanie zastosowań. Zhongfu i lokalne źródła łączą produkty firmy z sektorem morskiego wydobycia ropy i gazu, morską energetyką wiatrową, górnictwem głębinowym i badaniami naukowymi. 1013

Dlaczego materiały wypornościowe są ważne pod wodą

Każdy system podmorski musi równoważyć własną masę wyporem zapewnianym przez otaczającą wodę. Lekki materiał odporny na ściskanie może ograniczyć masę, którą musi przenosić pojazd, przewód, rura lub moduł pomiarowy, a jednocześnie zachować zapas wyporu potrzebny do działania.

Możliwe zastosowania obejmują:

• zdalnie sterowane pojazdy podwodne i inne roboty;
• załogowe i bezzałogowe jednostki podwodne;
• platformy do badań głębinowych i sprzęt eksploracyjny;
• rury wydobywcze oraz urządzenia podmorskie dla sektora naftowo-gazowego;
• elementy wypornościowe i ochronne kabli oraz rurociągów morskich;
• wybrane elementy systemów pływających i morskich farm wiatrowych. 21013

W przypadku pływającej energetyki wiatrowej trzeba zachować precyzję. Stały materiał wypornościowy może wspierać wyporność, ochronę kabli lub inne elementy podwodne systemu. Nie należy jednak przedstawiać go jako materiału, który bezpośrednio utrzymuje całą turbinę ważącą tysiące ton. Dostarczone dowody nie potwierdzają niezależnie udziału Zhongfu w projekcie w Wanning na Hajnanie ani dokładnej konfiguracji zastosowanej w tym przedsięwzięciu.

Co oznaczają liczby dotyczące głębokości i ciśnienia

Według technicznych opisów materiałów wypornościowych ciśnienie wody morskiej rośnie o około 10 MPa na każde dodatkowe 1000 metrów głębokości. 2 Przy 11 000 metrach daje to w przybliżeniu 110 MPa ciśnienia hydrostatycznego.

Deklarowanego parametru 150 MPa nie należy automatycznie opisywać jako ciśnienia działającego na materiał na głębokości 11 000 metrów. Może on oznaczać wytrzymałość na ściskanie, wynik testu albo margines bezpieczeństwa. Dostarczone źródła nie wykazują, że jest to parametr konkretnego produktu Zhongfu. Dla przykładu patent dotyczący pustej aluminiowej kuli ceramicznej opisuje odporność na 150 MPa i zastosowanie na głębokości 11 000 metrów, lecz dotyczy innej technologii i nie stanowi dowodu osiągów produktu Zhongfu. 7

Ogólnie rzecz biorąc, chińskie publikacje naukowe wskazują, że materiały wypornościowe do głębin muszą łączyć niską gęstość, wysoką wytrzymałość, małą nasiąkliwość, odporność na korozję i stabilność pod ciśnieniem. Z badań wynika również, że Chiny zapewniają już krajową produkcję materiałów obejmujących znaczną część zakresu gęstości potrzebnego do zastosowań na pełnej głębokości oceanu, a kilka organizacji potrafi wytwarzać je seryjnie. 189

Sprawa o tajemnicę przedsiębiorstwa komplikuje tę historię

Dostarczone relacje prawne i medialne opisują amerykańską sprawę dotyczącą tajemnicy przedsiębiorstwa, w której pojawiają się Shan Shi, CBM International, byli pracownicy amerykańskiej firmy oraz technologie związane z kompozytowymi materiałami piankowymi. Jedna z relacji podaje, że Shi został skazany za kradzież tajemnicy przedsiębiorstwa i w 2020 roku otrzymał karę pozbawienia wolności. Inna informuje, że został uznany za winnego w 2019 roku, natomiast odrębne zarzuty szpiegostwa gospodarczego i prania pieniędzy zakończyły się uniewinnieniem. 404243

Relacje te potwierdzają istnienie poważnego sporu prawnego związanego z podmiotami powiązanymi z Zhongfu. Same w sobie nie dowodzą jednak, że produkt komercyjny Zhongfu powstał dzięki przywłaszczeniu technologii ani nie dokumentują szczegółowo deklarowanych przez firmę strat kadrowych i czasowych. Sprawę należy traktować jako istotny element opisywanej historii, ale nie jako pełne wyjaśnienie źródła technologii firmy ani rozstrzygającą ocenę całego jej procesu badawczo-rozwojowego.

Co potwierdzają źródła, a czego nie

Najmocniejszy możliwy do obrony wniosek jest taki, że Taizhou Zhongfu uczestniczyło w szerszym procesie przechodzenia Chin od importu materiałów wypornościowych dla głębin do krajowej produkcji. Firma połączyła prywatną działalność przemysłową, współpracę z uczelniami, kwalifikację produktu w konkretnych zastosowaniach, prace nad standardami i certyfikację związaną z branżą morską. 345

Mniej uzasadnione byłoby stwierdzenie, że Zhongfu samodzielnie „przełamało zachodni monopol”. Takiego języka używały wcześniejsze publikacje, lecz źródła naukowe i branżowe wskazują na wiele chińskich instytucji i firm pracujących nad stałymi materiałami wypornościowymi. Opisują one postęp całego krajowego sektora, a nie wyłącznie jednej spółki. 1289

Niezależnego potwierdzenia w dostarczonych źródłach nie mają m.in. twierdzenia o:

• reinwestowaniu ponad 200 mln juanów zysków z eksportu lampek;
• siedmioletnim epizodzie związanym z amerykańską sprawą jako pełnym wyjaśnieniu problemów badawczo-rozwojowych firmy;
• bazie produkcyjnej z 2024 roku o rocznej mocy 10 tys. m³;
• krajowym udziale w rynku przekraczającym 30 proc.;
• osiągnięciu progu rentowności do końca 2025 roku;
• celu produkcji o wartości 500 mln juanów w ciągu trzech lat;
• dokładnej przewadze cenowej i krótszym czasie dostaw w porównaniu z importem.

Do weryfikacji takich danych potrzebne byłyby m.in. audytowane sprawozdania finansowe, akta sądowe, dokumentacja zakupowa, materiały dotyczące kwalifikacji u klientów lub niezależnie sprawdzone dane produkcyjne.

Najbardziej wiarygodna wersja tej historii nie jest więc opowieścią o cudzie. To studium przypadku prywatnego producenta, który przez lata próbował przekształcić wymagające badania nad kompozytami w produkt kwalifikowany, powtarzalny i potencjalnie łatwiej dostępny dla przemysłu.