Dyplomacja Iranu, Omanu i Kataru schładza rynek ropy, ale nie kończy kryzysu

Dlaczego ropa potaniała?

Rozmowy dyplomatyczne prowadzone przez Iran, Oman i Katar zmieniły to, czego najbardziej obawiają się uczestnicy rynku. Zamiast wyceniać niemal pewne i bezterminowe zamknięcie cieśniny Ormuz, inwestorzy zaczęli brać pod uwagę jej częściowe, stopniowe otwarcie.

Ta zmiana oczekiwań wystarczyła, by 25 sierpnia ropa Brent potaniała o 3,9 proc., do 88,58 dolara za baryłkę. Amerykańska ropa WTI spadła o 3,1 proc., do 82,36 dolara. 19

Nie oznacza to jednak, że dostawy wróciły do normy. Żegluga wciąż jest poważnie ograniczona, część mocy rafineryjnych została uszkodzona, a Iran uzależnia otwarcie szlaku od realizacji zobowiązań Stanów Zjednoczonych w ramach tymczasowego porozumienia. Najnowszy spadek cen najlepiej więc rozumieć jako częściowe wycofanie się tzw. premii paniki, a nie dowód na koniec kryzysu energetycznego.

Co ustaliły Iran i Oman?

Iran i Oman — dwa państwa leżące po przeciwnych stronach cieśniny Ormuz — omawiają etapowy system zarządzania ruchem statków. Proponowane rozwiązanie zakłada utworzenie tymczasowego wspólnego korytarza nawigacyjnego oraz wspólny projekt usunięcia min z akwenu. Równolegle trwają negocjacje techniczne dotyczące bardziej trwałego układu. 157

Rozmowy nie dotyczą wyłącznie samej nawigacji. Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej poinformował, że Iran i Oman porozumiały się w sprawie udziałów obu państw w wodach cieśniny oraz podziału przychodów. Szersze zasady zarządzania szlakiem nadal są jednak negocjowane. 16

Do procesu włączył się również Katar. Premier i minister spraw zagranicznych tego kraju, szejk Mohammed bin Abdulrahman Al Thani, rozmawiał telefonicznie z przedstawicielami Iranu i Omanu, a 27 sierpnia udał się do Teheranu. Tematem był tymczasowy korytarz, projekt rozminowania oraz próba wznowienia szerszych negocjacji między Iranem a Stanami Zjednoczonymi. 91011

Dla rynku ropy znaczenie tych rozmów nie polegało na tym, że cieśnina już działa. Chodziło o to, że ograniczony i nadzorowany powrót żeglugi stał się bardziej prawdopodobny niż wcześniej.

Rynek wycenia przyszłą podaż, nie tylko dzisiejsze dostawy

Ceny ropy reagują nie tylko na liczbę baryłek faktycznie trafiających na rynek, lecz także na ocenę przyszłych zakłóceń. 25 sierpnia inwestorzy uznali, że presja gospodarcza i negocjacje stanowią dla dostaw mniejsze bezpośrednie zagrożenie niż ponowna eskalacja militarna. Brent zamknął sesję poniżej 89 dolarów, a WTI nieco powyżej 82 dolarów. 1921

W kolejnej sesji spadki były mniejsze: Brent zakończył notowania na poziomie 87,84 dolara, a WTI — 82,23 dolara. Inwestorzy obserwowali rozmowy Iranu i Omanu, choć dane wskazywały jednocześnie, że tranzyt statków z ładunkami towarowymi przez Ormuz spadł do najniższego poziomu od trzech miesięcy. To pokazuje, jak duża jest różnica między lepszymi oczekiwaniami dyplomatycznymi a nadal bardzo słabym ruchem morskim. 18

Logika rynku jest warunkowa:

1. Tymczasowy korytarz może umożliwić wznowienie części transportu.
2. Większy ruch statków może zmniejszyć bieżący niedobór ropy i paliw gotowych.
3. Skuteczne porozumienie może pozwolić na ponowne uruchomienie wstrzymanej produkcji.
4. Każdy z tych kroków ograniczałby geopolityczną premię w cenach ropy.

Podobną sekwencję przedstawia amerykańska Energy Information Administration. Agencja oczekuje, że ceny zaczną spadać wraz ze stopniowym wzrostem ruchu przez Ormuz i powrotem wstrzymanej produkcji. Prognozuje średnią cenę Brentu na poziomie około 85 dolarów w trzecim kwartale i 78 dolarów w czwartym kwartale 2026 roku. Jednocześnie prognoza na trzeci kwartał była o 11 dolarów wyższa niż miesiąc wcześniej, co pokazuje, jak dużą część zakłóceń agencja nadal uwzględnia w swoich wyliczeniach. 17

Tymczasowy korytarz to jeszcze nie pełne otwarcie

Irańscy przedstawiciele podkreślają, że cieśnina nie zostanie otwarta, dopóki Stany Zjednoczone nie wypełnią zobowiązań wynikających z tymczasowego porozumienia pokojowego. Oznacza to, że samo techniczne porozumienie Iranu z Omanem nie wystarczy. Potrzebne będą także postępy w sprawie amerykańskiej blokady i ograniczeń sankcyjnych, wiarygodne zabezpieczenie żeglugi oraz potwierdzone zakończenie rozminowania. 46

Dane operacyjne nadal nie dają powodów do pełnego optymizmu. Przed konfliktem przez Ormuz przepływało średnio około 18 mln baryłek ropy i produktów rafinowanych dziennie. W lipcu było to 4,8 mln baryłek dziennie, a na początku sierpnia średnia wynosiła około 2 mln baryłek dziennie — wynika z danych Kpler cytowanych przez Reuters. 20

To kluczowe rozróżnienie. Ceny ropy mogą spadać pod wpływem oczekiwań, zanim poprawią się rzeczywiste przepływy. Jeśli tankowce nie wrócą na szlak w sposób trwały, rynek będzie miał niewiele dowodów na to, że proponowane rozwiązanie działa. Kilka komunikatów dyplomatycznych może chwilowo zmniejszyć strach, ale trwały spadek cen wymaga poprawy nawigacji, eksportu i produkcji.

Większym problemem mogą być paliwa rafinowane

Kryzys nie dotyczy wyłącznie ropy surowej. Uszkodzenia rafinerii i ograniczenia w transporcie szczególnie mocno uderzają w rynek oleju napędowego oraz innych paliw gotowych.

Przerób ropy w rafineriach na Bliskim Wschodzie był w drugim kwartale szacunkowo o 2,9 mln baryłek dziennie niższy niż przed wojną. W trzecim kwartale miał pozostać niższy o 2,2 mln baryłek dziennie. Ukraińskie ataki doprowadziły z kolei rosyjski przerób ropy w okolice najniższego poziomu od dwóch dekad. 33

W efekcie światowy rynek diesla pozostaje napięty nawet wtedy, gdy główne ceny ropy spadają. Zakłócone są eksport produktów rafinowanych z Bliskiego Wschodu, a dostawy rosyjskich paliw również się zmniejszyły. Zapasy destylatów w Stanach Zjednoczonych — obejmujących przede wszystkim olej napędowy i olej opałowy — wynosiły 7 sierpnia 107,1 mln baryłek. Był to najniższy poziom dla tego okresu roku od 1996 roku. 35

Dla konsumentów i inwestorów oznacza to możliwe rozjechanie się kilku wskaźników. Ropa może tanieć, gdy znika część premii za ryzyko związana z Ormuzem, podczas gdy diesel, marże rafineryjne i koszty paliw pozostaną wysokie z powodu ograniczonej produkcji i niskich zapasów. Międzynarodowa Agencja Energetyczna podała, że napięta sytuacja na rynku produktów naftowych doprowadziła w lipcu do rekordowych marż rafineryjnych w basenie Atlantyku. 22

Co może ponownie podbić ceny?

Najnowszy spadek cen utrzyma się tylko wtedy, gdy dyplomacja przełoży się na działanie. Premia za ryzyko może szybko wzrosnąć, jeśli:

• tymczasowy korytarz nie zostanie uruchomiony albo będzie działał tylko okresowo;
• rozminowanie lub kwestie bezpieczeństwa morskiego opóźnią powrót żeglugi;
• Stany Zjednoczone i Iran nie zrealizują zobowiązań związanych z otwarciem cieśniny;
• ruch statków pozostanie bliski obecnym, bardzo niskim poziomom mimo kolejnych komunikatów;
• dojdzie do nowych ataków lub szerszej eskalacji militarnej;
• zaostrzenie egzekwowania sankcji wobec Iranu zostanie odebrane jako nowe zagrożenie dla podaży, a nie krok w stronę negocjacji. 61925

Reuters opisał zmianę nastawienia rynku jako odejście od wyceny wysokiego prawdopodobieństwa długotrwałych zakłóceń i kolejnej eskalacji na rzecz scenariusza częściowego otwarcia. To zmiana prawdopodobieństwa, a nie potwierdzenie przywrócenia normalnego handlu. 18

Wniosek dla rynku

Negocjacje Iranu i Omanu, mediacja Kataru oraz propozycja tymczasowego korytarza zmniejszyły bezpośrednią obawę przed trwałym zamknięciem cieśniny Ormuz. Dlatego pod koniec sierpnia Brent i WTI znalazły się niżej, a 25 sierpnia cena Brentu spadła do 88,58 dolara za baryłkę. 19

Podstawowy szok podażowy jednak nie zniknął. Ruch przez Ormuz pozostaje znacznie mniejszy niż przed konfliktem, część mocy rafineryjnych na Bliskim Wschodzie i w Rosji została utracona, a amerykańskie zapasy diesla i oleju opałowego są wyjątkowo niskie. 203335

Najbardziej ostrożna interpretacja to umiarkowany optymizm. Dyplomacja stworzyła drogę do etapowego otwarcia i zdjęła z cen część premii paniki. Dopiero trwały powrót transportu oraz wykonalne porozumienie między Stanami Zjednoczonymi a Iranem mogą jednak zamienić tę reakcję rynku w długotrwały spadek cen.