Apple zapłaciło Irlandii 17,1 mld dolarów podatku. Większość to jednorazowa spłata

Pierwszy publiczny raport Apple przedstawiający dane podatkowe według krajów pokazuje jednocześnie dwie rzeczy: Irlandia jest dla firmy bardzo ważnym miejscem płatności podatków, ale irlandzkie spółki wykazują też wyjątkowo dużą część zysków w stosunku do liczby zatrudnionych tam osób. Nagłówek o 17,1 mld dolarów jest prawdziwy — to gotówka wpłacona w roku fiskalnym zakończonym 27 września 2025 r. Nie jest to jednak typowy roczny rachunek podatkowy Apple w Irlandii. Większość skoku wynika z wykonania sądowego nakazu dotyczącego historycznych ustaleń podatkowych.

17,1 mld dolarów wymaga ważnego zastrzeżenia

Apple wykazało 17,1 mld dolarów zapłaconego w Irlandii podatku dochodowego od osób prawnych, przy 43,2 mld dolarów zapłaconych na całym świecie. Oznacza to, że Irlandia odpowiadała za około 39–40 proc. globalnych płatności podatkowych firmy w tym okresie.

Około 12,3 mld dolarów z irlandzkiej kwoty było jednak związane z odzyskaniem 13 mld euro zaległych podatków i odsetek, będących przedmiotem wieloletniej sprawy dotyczącej niedozwolonej pomocy państwa. Wpłata połączyła więc zwykłe podatki za rok fiskalny ze spłatą historycznego zobowiązania.

Wniosek jest prosty: Irlandia otrzymała wyjątkowo dużą wpłatę, ale raport nie dowodzi, że Apple standardowo płaci tam 17 mld dolarów podatku rocznie.

Co orzekł Trybunał Sprawiedliwości UE?

We wrześniu 2024 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej potwierdził, że Irlandia przyznała Apple niedozwoloną pomoc państwa za pomocą interpretacji podatkowych. Nakazał również odzyskanie ponad 13 mld euro. Sprawa dotyczyła wcześniejszych okresów i nie oznaczała, że wszystkie bieżące płatności podatkowe Apple w roku fiskalnym 2025 były niezgodne z prawem.

Wyrok wyjaśnia też, dlaczego proste porównanie z obowiązującą w Irlandii standardową stawką podatku dochodowego od osób prawnych wynoszącą 12,5 proc. może być mylące. Historyczne ustalenia prowadziły w niektórych latach do efektywnej stawki poniżej 1 proc., jak wynika z relacji dotyczących sprawy. Sąd nie uznał jednak takich rezultatów za prawidłowe tylko dlatego, że Irlandia stosowała niską ogólną stawkę.

Efektywna stawka irlandzkiej spółki Apple: 13,8 proc.

Apple Operations International, główna irlandzka spółka koncernu, wykazała 12,1 mld dolarów zapłaconych podatków w roku fiskalnym 2025. W tej kwocie znalazło się 1,4 mld dolarów związane z globalnym systemem minimalnego podatku OECD i UE. System ten wymaga, aby duże przedsiębiorstwa płaciły co najmniej 15 proc. podatku w jurysdykcjach, w których wykazują dochód.

Według miary księgowej zastosowanej w raporcie efektywna irlandzka stawka podatkowa Apple wyniosła 13,8 proc. Nie należy bezpośrednio porównywać tej wartości z kwotą 17,1 mld dolarów zapłaconą w gotówce. Suma gotówkowa obejmuje bowiem historyczne odzyskanie podatku, a wyliczenie efektywnej stawki opiera się na wykazanych przez spółkę podatkach i zyskach.

Kluczowe jest rozróżnienie między podatkami zapłaconymi w gotówce, podatkiem naliczonym a efektywną stawką podatkową. Każda z tych kategorii opisuje inny aspekt sytuacji podatkowej firmy. Ich łączenie bez odpowiedniego wyjaśnienia może sprawić, że jednorazowa płatność będzie wyglądać jak stałe, powtarzające się obciążenie.

Zysk na pracownika mówi więcej niż sama kwota podatku

Jeszcze ciekawszy obraz pokazuje geografia zysków. Apple wykazało około 6 mln dolarów zysku przed opodatkowaniem na jednego pracownika w Irlandii, gdzie zatrudniało 5575 osób. Irlandzcy pracownicy stanowili około 3 proc. całej załogi Apple. W Niemczech firma zatrudniała 4089 osób, a zysk przed opodatkowaniem przypadający na pracownika wyniósł około 51 tys. dolarów. Apple zapłaciło tam 153 mln dolarów podatku w gotówce.

Samo takie zestawienie nie dowodzi złamania prawa. Pokazuje jednak, że miejsce wykazywania zysku może znacznie różnić się od miejsca, w którym znajdują się pracownicy i klienci.

Najczęściej wskazywanym wyjaśnieniem jest alokacja wartościowych aktywów niematerialnych, przede wszystkim własności intelektualnej, między spółki należące do jednej grupy. Koncern międzynarodowy może przypisać pozostałą część zysku podmiotom, które są właścicielami tych aktywów, udzielają na nie licencji lub zarządzają nimi — nawet jeśli sprzedaż i aktywność klientów odbywają się gdzie indziej. W efekcie mapa finansowa firmy odzwierciedla nie tylko fizyczną działalność, lecz także własność prawną i rozliczenia wewnątrz grupy.

Microsoft pokazuje, że nie jest to wyłącznie historia Apple

Raport Microsoftu za rok fiskalny 2025 dotyczący działalności w UE wskazuje na podobny schemat. Irlandzkie operacje firmy wykazały około 47,1 mld dolarów zysku przed opodatkowaniem — około 38 proc. globalnego zysku przed opodatkowaniem — mimo że Irlandia odpowiadała za zaledwie około 3 proc. zatrudnienia Microsoftu. Irlandzkie operacje zapłaciły w tym okresie 5,6 mld dolarów podatku.

Porównanie nie jest idealne, ponieważ rok fiskalny Microsoftu zakończył się 30 czerwca 2025 r., a Apple — we wrześniu. Firmy mają też odmienne struktury korporacyjne. Oba raporty pokazują jednak, dlaczego publiczne raportowanie danych według krajów ma znaczenie. Umożliwia porównywanie zysków, podatków, przychodów i zatrudnienia w poszczególnych jurysdykcjach, zamiast ograniczać się do jednej globalnej kwoty podatku.

Unijne przepisy dotyczą dużych koncernów międzynarodowych i wymagają publicznego ujawniania określonych informacji finansowych oraz podatkowych według państw. Microsoft wskazuje jako podstawę tych obowiązków dyrektywę UE 2021/2101.

Co te dane oznaczają dla irlandzkiej strategii podatkowej?

Irlandzki model przyciągnął dużą aktywność międzynarodowych firm dzięki połączeniu systemu podatku dochodowego od osób prawnych, anglojęzycznej siły roboczej, dostępu do rynku UE oraz ugruntowanej obecności przedsiębiorstw technologicznych i farmaceutycznych. Raporty pokazują siłę tego modelu, ale także jego ograniczenia.

Przewaga wynikająca ze stawki maleje

Globalny system minimalnego podatku wprowadza dla dużych przedsiębiorstw minimalny poziom 15 proc. w odpowiednich jurysdykcjach. Ogranicza to znaczenie dawnej irlandzkiej stawki nominalnej wynoszącej 12,5 proc. dla największych grup międzynarodowych. Ostateczny wynik nadal zależy jednak od szczegółowych przepisów, ulg, odliczeń i sposobu alokacji dochodu. Irlandzka Rada Doradcza ds. Fiskalnych opisuje reformę jako ustanowienie minimalnej efektywnej stawki 15 proc. dla dużych korporacji, w porównaniu z nominalną stawką 12,5 proc.

Koncentracja zwiększa ryzyko dla budżetu

Irlandia nie opiera się na wpływach rozłożonych równomiernie między tysiące przedsiębiorstw. Trzy koncerny międzynarodowe — wskazywane w doniesieniach jako Apple, Microsoft i Eli Lilly — odpowiadały za szacunkowo 46 proc. wpływów z podatku dochodowego od osób prawnych w Irlandii w 2024 r., czyli około 13 mld euro.

Taka koncentracja oznacza, że Irlandia korzysta, gdy zyski i struktury tych firm pozostają w kraju, ale jednocześnie jest narażona na reorganizacje korporacyjne, zmiany międzynarodowych reguł podatkowych oraz wahania wyników niewielkiej liczby przedsiębiorstw. Irlandzka administracja podatkowa podała, że wpływy z podatku od osób prawnych w 2024 r. silnie zwiększyły się wskutek jednorazowej kwoty związanej z wyrokiem TSUE. Po wyłączeniu tej wpłaty wpływy netto wyniosły 28,1 mld euro.

Obrona Apple i pytanie, na które raport nie odpowiada

Stanowisko Apple opiera się na znanej zasadzie podatkowej: dochód przedsiębiorstwa powinien być zasadniczo przypisywany jurysdykcjom, w których znajdują się aktywa, funkcje i ryzyka generujące ten dochód. Z kolei podatki od konsumpcji powstają tam, gdzie klienci kupują towary i usługi.

Sama zasada nie jest głównym przedmiotem sporu. Trudniejsze pytanie brzmi, czy przypisanie własności intelektualnej i zysków wewnątrz grupy nie lokuje zbyt dużej części pozostałego zysku w Irlandii w porównaniu z miejscem, w którym znajdują się pracownicy, sprzedaż i klienci Apple.

Nowe raporty nie rozstrzygają tej kwestii samodzielnie. Sprawozdania według krajów pokazują, gdzie firmy wykazują przychody, zyski, podatki i zatrudnienie, ale nie są pełnym audytem gospodarczym każdej decyzji dotyczącej cen transferowych ani każdego porozumienia dotyczącego aktywów niematerialnych. Najlepiej traktować je jako narzędzie przejrzystości — sposób na wskazanie nietypowych koncentracji, które wymagają dokładniejszej analizy.

Wniosek

Apple rzeczywiście zapłaciło w roku fiskalnym 2025 wyjątkowo wysoką kwotę 17,1 mld dolarów irlandzkiego podatku dochodowego od osób prawnych, a jego irlandzka spółka wykazała efektywną stawkę 13,8 proc. Około 12,3 mld dolarów z tej sumy pochodziło jednak z sądowo nakazanego odzyskania historycznych podatków. Kwoty tej nie należy więc traktować jako zwykłego rocznego zobowiązania.

Trwalszy wniosek ma charakter strukturalny. Irlandzkie podmioty Apple wykazały znacznie większy zysk na pracownika niż operacje firmy w Niemczech, a dane Microsoftu pokazują podobną koncentrację zysków w Irlandii. Raporty ujawniają, jak bardzo prawna lokalizacja własności intelektualnej i alokacja zysków wewnątrz grupy mogą odbiegać od fizycznego miejsca pracy ludzi i obecności klientów.

Dla Irlandii oznacza to wyraźny kompromis. Model oparty na międzynarodowych koncernach przynosi wyjątkowe wpływy podatkowe i inwestycje, ale uzależnia finanse publiczne od niewielkiej grupy globalnych firm — właśnie w czasie, gdy minimalny podatek 15 proc. i publiczne raportowanie czynią ten model bardziej przejrzystym.