Dwie minuty błędnych cen wystarczyły: na Vesu zlikwidowano zabezpieczenia warte 3 mln dolarów

Wystarczyły dwie minuty błędnych danych cenowych, aby na protokole pożyczkowym Vesu w sieci Starknet doszło do nieregularnych likwidacji zabezpieczeń o wartości około 3 mln dolarów. 4 września 2026 r., od 04:08 do 04:10 UTC, wadliwy upstreamowy feed Pragma przekazywał nieprawidłowe ceny. Przez to 47 pozycji pożyczkowych w kilku pulach Vesu wyglądało tak, jakby kwalifikowały się do likwidacji. 32

Kluczowe rozróżnienie jest następujące: Vesu opisuje zdarzenie jako awarię danych wejściowych z wyroczni, a nie lukę w swoich smart kontraktach. Mechanizm likwidacji zadziałał zgodnie z regułami, które otrzymał — lecz oparł je na nieprawidłowej przesłance cenowej. 32

Co wydarzyło się w ciągu dwóch minut

W zdecentralizowanych protokołach pożyczkowych (DeFi) wartość zabezpieczenia kredytobiorcy jest stale porównywana z jego zadłużeniem. Gdy pozycja spada poniżej wymaganego progu bezpieczeństwa, likwidator może uruchomić procedurę likwidacji i przejąć część zabezpieczenia na zasadach określonych przez rynek.

W przypadku Vesu błędne ceny z Pragma sprawiły, że 47 pozycji wyglądało na niedostatecznie zabezpieczone. Nie przypisano tego błędowi w kontraktach Vesu. Zautomatyzowani likwidatorzy usunęli następnie zabezpieczenia o łącznej wartości około 3 mln dolarów, zanim feed wrócił do poprawnych wartości. 2032

To pokazuje, dlaczego stwierdzenie „kontrakty działały zgodnie z projektem” nie jest równoznaczne z tym, że rezultat był ekonomicznie prawidłowy. Smart kontrakty potrafią zweryfikować i wykonać reguły na podstawie udostępnionych danych, ale same nie są w stanie ocenić, czy cena podana przez wyrocznię rzeczywiście odzwierciedla rynek.

Dlaczego błąd wyroczni może zlikwidować zdrową pozycję

Logika likwidacji w protokole pożyczkowym jest celowo mechaniczna. Musi reagować szybko, gdy zabezpieczenie realnie traci wartość, inaczej pożyczkodawcy mogą zostać narażeni na niespłacalne zadłużenie. Ta sama automatyzacja oznacza jednak, że błędna cena może przekroczyć próg likwidacji równie skutecznie jak prawdziwy ruch rynkowy.

Schemat wygląda prosto:

1. Wyrocznia publikuje cenę wykorzystywaną przez rynek pożyczkowy.
2. Protokół przelicza kondycję pozycji na podstawie wartości zabezpieczenia i długu.
3. Pozycja pozornie narusza wymagany próg zabezpieczenia.
4. Likwidatorzy uruchamiają zwykłą ścieżkę likwidacji protokołu.

W incydencie Vesu nieprawidłowy był pierwszy etap, a nie sam mechanizm likwidacji. Vesu przekazało, że po stronie jego kontraktów nie była potrzebna poprawka. 32

Działania Vesu: odzyskanie środków, wstrzymane pule i wskazówki dla użytkowników

Według Vesu Pragma, we współpracy z odpowiednimi stronami, wdrożyła poprawkę usuwającą źródłową przyczynę problemu. Feed cenowy sam skorygował się w trakcie dwuminutowego okna incydentu. Protokół oczekiwał, że kuratorzy pul wznowią działanie dotkniętych pul po wdrożeniu środków zaradczych. 32

Vesu poinformowało też, że współpracuje z Pragma, StarkWare, Starknet Foundation oraz kuratorami pul, aby odzyskać środki dla poszkodowanych użytkowników. To deklaracja podjęcia próby odzyskania środków, a nie potwierdzenie, że każdy poszkodowany otrzymał już zwrot. 2432

Zgodnie z przekazywanymi wskazówkami Vesu poszkodowani użytkownicy powinni:

• pozostawić otwarte pozycje Earn, ponieważ wycofanie środków może wpłynąć na kwalifikację do ewentualnego procesu odzyskiwania środków;
• zgłosić ticket wsparcia na serwerze Discord Vesu, jeżeli ich pozycja została zlikwidowana podczas incydentu. 2734

Status poszczególnych pul może się zmieniać wraz z decyzjami kuratorów. Użytkownicy powinni więc sprawdzać bieżące oficjalne komunikaty Vesu dotyczące incydentu i wsparcia, zamiast zakładać, że problem objął wszystkie rynki lub że każda pula ma identyczny status.

Co wiadomo o poprawce, a czego jeszcze nie ujawniono

Publiczne komunikaty potwierdzają kilka faktów: źródłem były upstreamowe dane cenowe Pragma, zakłócenie trwało około dwóch minut, feed sam wrócił do prawidłowych wartości, a poprawkę źródłowej przyczyny wdrożono we współpracy z odpowiednimi stronami. 2332

Nie ujawniono natomiast pełnego technicznego mechanizmu, który doprowadził do błędnych wartości, ani ostatecznego modelu rekompensat. Vesu zapowiedziało pełny raport techniczny. Do czasu jego publikacji twierdzenia o dokładnym błędzie w oprogramowaniu, odpowiedzialności wykraczającej poza ujawniony problem upstreamowego feedu lub końcowym wyniku odzyskiwania środków należy uznawać za niepotwierdzone. 27

Szersza lekcja dla DeFi: dobry kod potrzebuje dobrych danych

Przypadek Vesu dobrze obrazuje problem wyroczni: aplikacje zdecentralizowane mogą być transparentne, deterministyczne i działać on-chain, ale ich decyzje finansowe zależą od informacji dostarczanych spoza kontraktu — przede wszystkim od cen aktywów.

Dwa inne incydenty z 2026 r. pokazują pokrewne, choć odmienne odmiany tego ryzyka.

Aave: rozbieżność wyceny wstETH w marcu 2026 r.

10 marca incydent związany z wyrocznią ryzyka CAPO na rynkach Ethereum Core i Prime w Aave obniżył efektywny kurs wstETH/stETH o około 2,85%. Nieprawidłowa wycena wywołała około 26,6 mln dolarów wolumenu likwidacji. W analizie post-mortem Aave przypisano problem niespójności między współczynnikiem snapshotu a znacznikiem czasu snapshotu, a nie szerokiej przecenie rynkowej. 1011

Tak jak w Vesu, problem nie polegał na tym, że reguły likwidacji przestały działać. System zastosował je do błędnej wyceny.

Switchboard: podejrzenie naruszenia bezpieczeństwa środowisk Move

W odrębnej i poważniejszej kategorii ryzyka Switchboard wstrzymał działanie wyroczni na Aptos, Sui, IOTA i Movement po informacjach o możliwym naruszeniu bezpieczeństwa wdrożeń opartych na języku Move. Było to działanie ostrożnościowe; nie zatrzymało ono produkcji bloków w tych sieciach. 34

Doniesienia łączyły zdarzenie z manipulacją danymi cenowymi IOTA, nietypowym mintowaniem VUSD i likwidacjami. Incydent należy jednak nadal określać jako podejrzewane naruszenie, dopóki definitywne dochodzenie nie potwierdzi jego przyczyny i skali. 25

Jak mogą wyglądać silniejsze zabezpieczenia wyroczni

Żadne pojedyncze zabezpieczenie nie gwarantuje, że rynek pożyczkowy odrzuci każdy błędny sygnał. Praktyczny cel to ograniczyć ryzyko, że krótka anomalia cenowa natychmiast wywoła nieodwracalne skutki. Stosowane podejścia obejmują między innymi:

• korzystanie z niezależnych źródeł cen, zamiast opierania się na jednej ścieżce danych;
• limity odchyleń, które odrzucają lub wstrzymują nietypowo duże ruchy cen;
• kontrole aktualności danych, aby przestarzałe informacje nie były uznawane za bieżące;
• wyłączniki awaryjne i możliwość wstrzymania pojedynczych pul;
• opóźnianie lub dodatkową kontrolę zmian konfiguracji wyroczni o dużym znaczeniu;
• konserwatywne parametry zabezpieczeń dla aktywów zmiennych lub złożonych.

Kompromis jest nieunikniony: ostrzejsze zabezpieczenia mogą spowolnić reakcję na realne ruchy rynkowe, zaś luźniejsze ustawienia zwiększają podatność automatycznych likwidacji na błędne dane. Dwuminutowy incydent Vesu pokazuje, dlaczego utrzymanie tej równowagi jest jednym z kluczowych zagadnień projektowania ryzyka w DeFi.

Dla kredytobiorców praktyczny wniosek jest prosty: ryzyko likwidacji nie ogranicza się do zmienności rynkowej ani ataków na kontrakty. Obejmuje też integralność, konfigurację i odporność operacyjną systemów wyroczni, które określają kondycję pozycji on-chain.