Boom na sztuczną inteligencję wymaga znacznie więcej niż samych chipów. Centra danych potrzebują energii i przyłączy do sieci, a rozwój AI zwiększa też zapotrzebowanie na infrastrukturę telekomunikacyjną. Firmy technologiczne i rządy mogą więc zabiegać o pieniądze tych samych inwestorów. Bankierzy centralni podczas październikowych spotkań MFW i Banku Światowego w Bangkoku ostrzegali, że taki popyt może podnosić koszty finansowania i zwiększyć prawdopodobieństwo dłuższego okresu wysokich stóp procentowych — jeszcze zanim w pełni ujawnią się korzyści AI dla produktywności.
17
To ryzyko, które warto obserwować, a nie zapowiedź, że stopy na pewno wzrosną albo że boom na AI się załamie. Politycy i banki centralne mierzą się z silnym wzrostem popytu, gdy rynki finansowe pozostają narażone na wysokie zadłużenie, rosnące rentowności obligacji i możliwość, że zyski związane z AI okażą się rozczarowujące.
6
4
Dlaczego inwestycje w AI mogą podnosić koszt kapitału
Budowa infrastruktury AI oznacza duże, często równoległe nakłady na moc obliczeniową, centra danych, energię i sieci. Kiedy firmy i rządy szukają finansowania w tym samym czasie, konkurują o pieniądze inwestorów. Może to podnosić koszty zadłużenia i ograniczać środki, które rządy mogą przeznaczyć na inne cele.
17
Znaczenie ma także moment, w którym pojawiają się te wydatki. Nakłady i zapotrzebowanie na finansowanie mogą wzrosnąć, zanim nowa infrastruktura zacznie działać i zwiększać produktywność. Przez pewien czas inwestycje mogą więc pobudzać gospodarkę i nasilać presję inflacyjną, podczas gdy ich przyszły wpływ na podaż pozostaje niepewny.
17
34
To inny akcent niż po kryzysie z 2008 r., gdy obawiano się, że słaby popyt i nadmiar oszczędności będą hamować wzrost oraz inflację. Obecnie problemem mogą być konkurujące ze sobą potrzeby inwestycyjne i niedobór kapitału. Jeśli popyt na finansowanie pozostanie silny, może wzrosnąć neutralna stopa procentowa, czyli R-star — poziom stóp zgodny z równowagą w gospodarce. Szacunki są jednak niepewne: dostępne doniesienia nie przesądzają, o ile R-star może wzrosnąć ani jak długo utrzymałaby się taka zmiana.
17
37
Większy popyt na finansowanie nie oznacza automatycznych podwyżek stóp
Bankierzy centralni mogą brać pod uwagę ryzyko trwale wyższych kosztów finansowania, a zarazem nie zapowiadać natychmiastowej podwyżki stóp polityki pieniężnej.
Podczas spotkań w Bangkoku szef Rezerwy Federalnej Kevin Warsh nazwał AI szokiem gospodarczym i ponownie podkreślił, że priorytetem jest stabilność cen. Nie zasygnalizował jednak, że podwyżka stóp w październiku jest pilna.
2 Z kolei główny ekonomista Banku Anglii Huw Pill podważał rynkowe oczekiwania czterech podwyżek stóp w ciągu kolejnego roku.
28 Te wypowiedzi świadczą o niepewności co do tempa polityki pieniężnej, a nie o ustalonym scenariuszu kolejnych podwyżek.
Christine Lagarde opowiadała się za wyważoną reakcją na inflację, wskazując, że nie pojawiły się jeszcze niebezpieczne efekty drugiej rundy — czyli utrwalanie wzrostu cen, na przykład przez wzrost płac i dalsze podwyżki cen.
18 Później mówiła, że wyższe rentowności obligacji już zaostrzają warunki finansowania, hamują wzrost i ostatecznie ograniczają presję inflacyjną.
20 Innymi słowy, rynki mogą zaostrzać warunki finansowe nawet wtedy, gdy banki centralne nie podnoszą od razu stóp.
Pożyczki na AI dokładają presję do napiętego rynku obligacji
MFW ostrzegł, że odporność rynków nie oznacza, iż są one bezpieczne. Wśród zagrożeń wymienił przecenę związaną z AI i wzrost rentowności obligacji rządowych.
4
6 Obawy dotyczą między innymi tego, że firmy finansujące infrastrukturę i rządy emitujące dług mogą zabiegać o pieniądze tych samych inwestorów.
Jeden z raportowanych wskaźników pokazuje skalę zmiany: udział największych firm chmurowych, nazywanych hyperscalerami, w globalnej emisji obligacji o ratingu inwestycyjnym wzrósł z mniej niż 1% w 2024 r. do 10%.
13 To sygnał, że firmy te stały się istotniejszym źródłem podaży długu, ale sam w sobie nie dowodzi, że zadłużenie korporacyjne wypiera obligacje rządowe ani że gwałtowne zawirowania na rynku są nieuniknione. Ostrzeżenie MFW dotyczy ryzyka, że nakładające się presje — związane z długiem publicznym, inflacją i pożyczkami na AI — zwiększą podatność rynku obligacji na wstrząsy.
6
12
Przykładem presji związanej z wyższymi rentownościami jest Francja. Na początku października rentowność jej 10-letnich obligacji była bliska 5% — najwyższa od 2002 r.
19 Lagarde mówiła, że późniejsza globalna wyprzedaż obligacji podniosła koszty finansowania, a Francja, obciążona wysokim długiem, znalazła się wśród krajów najmocniej dotkniętych tym zjawiskiem.
20 Droższe refinansowanie długu może ograniczać pole manewru rządów, zwłaszcza gdy poziom zadłużenia już budzi obawy.
17
22
Infrastruktura i zyski pokażą, czy skala boomu się uzasadni
Ryzyko finansowe zależy częściowo od tego, czy oczekiwane zyski uzasadnią skalę inwestycji. MFW ostrzegał, że słabsze lub mniej trwałe inwestycje i zyski związane z AI mogłyby wywołać korektę cen akcji i długu w tym sektorze.
8 To możliwy scenariusz, a nie dowód, że kryzys już się rozpoczął.
Sprawdzianem są również fizyczne ograniczenia infrastruktury. Reuters informował, że Oracle powołał się na klauzulę siły wyższej w związku z możliwymi opóźnieniami w dostawach energii dla centrum danych AI w Nowym Meksyku. Projekt może przez to opóźnić się nawet o rok.
46 Osobno: według danych przypisywanych Morgan Stanley emisja długu związanego z AI spadła we wrześniu do 23 mld dolarów — niemal o połowę wobec poprzedniego miesiąca. Ten jednomiesięczny spadek wskazuje na zmianę warunków finansowania, ale nie przesądza, że szerszy boom inwestycyjny dobiegł końca.
48
Najważniejszy wniosek jest taki, że potrzeby kapitałowe związane z AI mogą utrzymywać koszty finansowania i ryzyka na rynku obligacji w centrum uwagi, dopóki korzyści produktywnościowe pozostają niepewne. Czy doprowadzi to do trwale wyższych stóp lub głębszej korekty rynkowej, pozostaje otwartym pytaniem — nie przesądzonym wynikiem.
17
6
8