Gorączka planety rośnie coraz szybciej. Raport IGCC 2026 nie pozostawia złudzeń

Najnowszy „bilans zdrowia” planety właśnie został opublikowany, a diagnoza pozostaje krytyczna. Czwarty doroczny raport Indicators of Global Climate Change (IGCC), opublikowany 10 czerwca 2026 roku w czasopiśmie Earth System Science Data, dostarcza najbardziej aktualnego naukowego obrazu naszego ocieplającego się świata . Opracowany przez międzynarodowy zespół ponad 70 naukowców z 56 instytucji, raport śledzi bezpośredni łańcuch przyczynowy od emisji generowanych przez człowieka do globalnego wzrostu temperatury . Główny wniosek jest jeden: gorączka planety nie tylko nie ustępuje – ona przyspiesza.

Ocieplenie spowodowane przez człowieka: kluczowy wskaźnik

Raport skupia się na ociepleniu bezpośrednio przypisywanym działalności człowieka, odfiltrowując szum naturalnej zmienności klimatu, takiej jak zjawisko El Niño. Dla roku 2025 centralne oszacowanie wynosi 1,37°C powyżej poziomu sprzed epoki przemysłowej (lata 1850–1900) . Wartość ta jest uderzająco bliska całkowitej zaobserwowanej globalnej temperaturze w tym roku, którą jedno ze źródeł określa na około 1,39°C. Oznacza to, że działalność człowieka odpowiada za niemal całe obecne ocieplenie .

Ten sygnał jest częścią alarmującego trendu. Tempo ocieplenia w skali dekady osiągnęło obecnie około 0,27°C na dekadę, co naukowcy opisują jako „bezprecedensowe w historii pomiarów instrumentalnych” . Inne analizy wskazują, że jest to mniej więcej dwukrotnie więcej niż tempo ~0,18°C na dekadę obserwowane w latach 1970-2010 .

Kurczący się budżet węglowy

Być może najbardziej niepokojącym odkryciem jest błyskawiczne topnienie pozostałego światowego budżetu węglowego – ilości CO₂, jaką możemy jeszcze wyemitować, by mieć szansę na ograniczenie ocieplenia do 1,5°C. Raport IGCC szacuje ten budżet przy 50-procentowym prawdopodobieństwie na zaledwie 130 miliardów ton CO₂ od początku 2026 roku . Przy obecnych rocznych emisjach CO₂, wynoszących około 42 miliardów ton, ten budżet wyczerpie się w mniej więcej trzy lata .

Sytuacja jest jeszcze poważniejsza, gdy dążymy do wyższej pewności. Budżet dla 67-procentowego prawdopodobieństwa pozostania poniżej 1,5°C to mizerne 80 miliardów ton CO₂ od stycznia 2026 roku .

Przy obecnej trajektorii raport prognozuje, że próg 1,5°C zostanie trwale przekroczony około 2030 roku .

Stężenia gazów cieplarnianych na rekordowych poziomach

Główna przyczyna ocieplenia jest widoczna w atmosferze. Raport IGCC potwierdza, że stężenia głównych gazów cieplarnianych osiągnęły w 2024 roku najwyższy poziom od co najmniej 800 000 lat .

• Dwutlenek węgla (CO₂): 423,9 ± 0,2 części na milion (ppm) .
• Metan (CH₄): 1942 ± 2 części na miliard (ppb) .

Te rekordowe stężenia są bezpośrednio powiązane z nowymi, najwyższymi w historii poziomami globalnych emisji. Raport IGCC wskazuje, że całkowite globalne emisje gazów cieplarnianych osiągnęły rekordowe 56,8 miliarda ton ekwiwalentu CO₂ (GtCO₂e) w 2024 roku, napędzane głównie spalaniem paliw kopalnych .

Bilans energetyczny Ziemi jest niebezpiecznie zachwiany

Kluczowym, zintegrowanym miernikiem tempa zmian klimatu jest nierównowaga energetyczna Ziemi (EEI) – różnica między energią, którą nasza planeta pochłania od Słońca, a energią, którą wypromieniowuje z powrotem w kosmos. Dodatnie EEI oznacza, że Ziemia akumuluje ciepło.

Raport IGCC oraz powiązane dane Światowej Organizacji Meteorologicznej (WMO) potwierdzają, że EEI jest nie tylko na rekordowo wysokim poziomie, ale także przyspiesza . Tempo wzrostu w okresie 2001–2025 wzrosło do 0,30 ± 0,1 Wata na metr kwadratowy (W/m²) na dekadę, co jest tempem ponad dwukrotnie szybszym od długoterminowego trendu . Ta rosnąca nierównowaga energetyczna jest fundamentalnym motorem napędzającym przyspieszone ocieplenie, rekordy ciepła w oceanach i topnienie lodowców .

Przyspieszający kryzys oceaniczny

Nadmiar ciepła uwięzionego przez gazy cieplarniane jest pochłaniany głównie przez oceany, co wywołuje kaskadę efektów. WMO zauważa, że ponad 90% tej nadwyżki energii zostało zmagazynowane w morzach . Ta termiczna ekspansja wody, w połączeniu z wodą roztopową z lodowców i lądolodów, napędza przyspieszenie wzrostu poziomu mórz.
Raport IGCC podkreśla, że obserwowane tempo wzrostu poziomu mórz jest obecnie szybsze niż wskazywały wcześniejsze projekcje IPCC AR6 . Najnowsze dane pokazują, że roczne tempo wzrostu poziomu morza wzrosło do 4,75 mm rocznie w okresie 2012-2025, w porównaniu do 2,65 mm rocznie w latach 1993-2011 . Mimo że konkretna wartość skumulowanego wzrostu poziomu morza od 1901 roku nie jest dostępna w bieżących podsumowaniach raportu IGCC, główne przesłanie dotyczące tego wskaźnika jest jednoznaczne: mamy do czynienia z wyraźnym i szybkim pogorszeniem sytuacji, napędzanym przez rosnącą nierównowagę energetyczną .