Blockchains zijn snel genoeg, maar onchain markten hebben eerlijke uitvoering nodig

Snelheid is niet hetzelfde als goede uitvoering

De schaalbaarheid van blockchains is de afgelopen jaren sterk verbeterd. Volgens a16z crypto steeg de gezamenlijke doorvoer van grote netwerken in vijf jaar van minder dan 25 naar meer dan 3.400 transacties per seconde; sommige productiesystemen melden inmiddels capaciteit in de tienduizenden transacties per seconde. Dat betekent niet dat verdere schaalvergroting overbodig is. Wel verschuift de centrale vraag voor onchain financiële markten: kunnen deelnemers erop vertrouwen dat hun order wordt opgenomen en volgens voorspelbare regels wordt verwerkt? 4854

TPS meet hoeveel transacties een netwerk in totaal per tijdseenheid aankan. De maatstaf zegt weinig over de behandeling van één specifieke order: komt die snel in een blok, op welke plek, en kan iemand met voorkennis de volgorde nog veranderen? 6252

Dat verschil raakt direct aan marktkwaliteit. Een zichtbare prijs is weinig waard als een order kan worden vertraagd, geweigerd of ingehaald voordat hij wordt uitgevoerd. Market makers kunnen bij die onzekerheid minder volume aanbieden of ruimere spreads hanteren om zich tegen ongunstige selectie te beschermen. Dat is een economische consequentie van discretionaire volgordebepaling, niet de stelling dat elke vorm van MEV schadelijk is. 527

MEV: waarde uit de volgorde van transacties

MEV, voluit maximal extractable value, is de waarde die kan worden gewonnen door keuzes over opname en volgorde van transacties. De BIS wijst erop dat validators kunnen bepalen welke transacties worden uitgevoerd en wanneer. Dat kan prijzen beïnvloeden en ruimte bieden voor front-running en andere vormen van manipulatie. 7

Een sandwichaanval maakt dit concreet. Een aanvaller plaatst een transactie vlak vóór de swap van een gebruiker om de prijs in zijn voordeel te bewegen, en daarna een tweede transactie om die prijsbeweging te verzilveren. De swap van de gebruiker kan technisch gewoon slagen, maar tegen een slechtere prijs. 245

De schade is niet uitsluitend theoretisch. Een academische bron noemt een schatting van 174 miljoen dollar aan verliezen voor Ethereum-gebruikers door sandwichaanvallen over 33 maanden. Een afzonderlijk onderzoek naar private transactiekanalen vond in november en december 2024 3.126 slachtoffertransacties en circa 409.236 dollar aan verliezen. Het gaat om verschillende perioden en methoden; de bedragen mogen dus niet worden opgeteld. Samen laten ze wel zien dat private indiening het risico niet volledig wegneemt. 3935

Strong Chain Quality moet de macht van één proposer beperken

a16z crypto stelt Strong Chain Quality voor als uitbreiding van een bestaand beveiligingsprincipe voor blockchains.

De gebruikelijke gedachte achter chain quality is dat een partij met bijvoorbeeld 3% van de stake op lange termijn ongeveer 3% van de blockruimte beheerst. Strong Chain Quality zou die evenredigheid op elk afzonderlijk blok toepassen. In het vereenvoudigde voorbeeld zou 3% stake dus in ieder blok ongeveer 3% van de blockruimte betekenen, in plaats van dat een geselecteerde proposer tijdelijk feitelijk de volgorde van een heel blok kan bepalen. 51

Het idee is dat er binnen blokken met hoge capaciteit virtuele, stake-evenredige banen ontstaan. Daarmee zou één proposer minder ruimte krijgen om transacties naar eigen voordeel toe te voegen, uit te stellen, uit te sluiten of te herschikken. Het betreft een voorgestelde eigenschap en onderzoeksrichting, geen algemene functie die al op alle blockchains is ingevoerd. 51

Toezichthouders letten op marktmisbruik

De zorg is niet simpelweg dat MEV bestaat. Bepaalde vormen van waardeonttrekking lijken op gedragingen die in traditionele markten onder marktmisbruik kunnen vallen, zoals front-running, selectieve toegang en prijsmanipulatie.

De BIS verbindt de beslissingsruimte van validators rond uitvoering en timing expliciet met de mogelijkheid van front-running en marktmanipulatie. 7 De Europese toezichthouder ESMA stelt daarnaast dat de zichtbaarheid van transacties en de tijd die nodig is voor bevestiging op gedecentraliseerde beurzen het risico op front-running, back-running en sandwichaanvallen kunnen vergroten. 5

Daarmee is niet gezegd dat elke strategie rond transactievolgorde onrechtmatig is, of dat toezichthouders wereldwijd één definitief oordeel over MEV hebben geveld. Wel neemt de druk toe om nuttige functies, zoals bepaalde vormen van arbitrage, te onderscheiden van praktijken die gebruikers benadelen door bevoorrechte controle over de volgorde van orders.

Wat Jito op Solana al biedt — en niet biedt

De infrastructuur van Jito laat zien dat er vooruitgang is, maar ook dat bescherming nog begrensd is. De low-latency-diensten ondersteunen snelle opname, bescherming tegen teruggedraaide transacties en zowel losse transacties als bundles. 18

De opt-infunctie DontFront is specifieker. Als een transactie de vereiste marker jitodontfront bevat en via Jito’s block engine wordt verstuurd, moet elke bundle met die transactie haar op positie nul plaatsen. Een searcher kan dan binnen die bundle geen transactie vóór de beschermde transactie zetten. 1924

Dat helpt tegen een duidelijk afgebakende vorm van sandwiching. Maar het is geen protocolbrede garantie voor eerlijke volgorde. De bescherming vereist de betreffende infrastructuur en geldt binnen de context van een bundle; zij garandeert niet wereldwijd opname, één vaste volgorde of bescherming tegen alle vormen van censuur en informatielekken. 1819

Waarom dit belangrijker wordt voor financiële instellingen

Naarmate financiële instellingen onchain transacties uitvoeren en stablecoins en getokeniseerde activa uitgeven, verwachten zij voorwaarden die meer lijken op andere financiële marktinfrastructuur: betrouwbare toegang, voorspelbare verwerking en controle over wanneer gevoelige informatie zichtbaar wordt. Volgens a16z crypto moeten zulke garanties ook overeind blijven bij congestie, storingen en aanvallen. 48

De kern is daarom praktisch: een blockchain kan als geheel snel genoeg zijn en toch een lastige handelsplaats blijven als deelnemers geen betrouwbare verwachting kunnen vormen over hoe hun order wordt behandeld.

Geen eenvoudige oplossing

Er bestaat geen gratis, universele MEV-oplossing. Private transactiekanalen, versleutelde mempools, bundles, pre-confirmations, veilingen en wijzigingen in de rolverdeling tussen proposers en block builders pakken elk specifieke risico's aan. Bij versleutelde mempools is het basisidee doorgaans dat transacties pas na vastlegging worden ontsleuteld, zodat partijen niet vooraf op de inhoud van een nog hangende order kunnen handelen. 60

Aan die maatregelen kleven afruilen rond latentie, complexiteit, censuurbestendigheid, concentratie, privacy en afhankelijkheid van tussenpartijen. Sterke garanties voor opname en volgorde moeten samengaan met gedecentraliseerde blokproductie en goede netwerkprestaties.

Ruwe capaciteit blijft dus noodzakelijk. Maar voor onchain markten is die capaciteit steeds vaker slechts het vertrekpunt. De volgende test is of netwerken die snelheid kunnen omzetten in uitvoering waarop marktpartijen daadwerkelijk kunnen vertrouwen. 4852