Waarom de olieprijs daalde ondanks de crisis rond de Straat van Hormuz

De olieprijs daalde vrijdag ondanks de aanhoudende crisis rond de Straat van Hormuz, omdat handelaren hun inschatting van het directe bevoorradingsrisico bijstelden. De markt zag een kleinere kans op een langdurige onderbreking van de oliestromen, terwijl signalen over een mogelijk strenger Amerikaans rentebeleid ook de verwachte vraag naar olie onder druk zetten.

Brentolie sloot op vrijdag 28 augustus op 89,31 dollar per vat: 39 dollarcent lager op de dag en ruim 5 procent lager over de week. West Texas Intermediate (WTI) eindigde op 83,40 dollar, een daling van 13 dollarcent op de dag en ruim 4 procent op weekbasis. Daarmee noteerden beide graadmeters voor de derde week op rij verlies. 27

De directe reden voor de daling

De olieprijs bevatte de afgelopen weken een geopolitieke risicopremie. Beperkte scheepvaart door de Straat van Hormuz bedreigde immers de uitvoer van ruwe olie uit de Golfregio. Vrijdag wezen diplomatieke ontwikkelingen en mogelijke afspraken over de navigatie erop dat ten minste een deel van de oliestromen zou kunnen worden hervat.

Iran en Oman bespraken een tijdelijke gezamenlijke scheepvaartcorridor en samenwerking bij het ruimen van zeemijnen. Daarnaast probeerden bemiddelaars Teheran ertoe te bewegen voorwaarden op te stellen voor het herstel van normaal scheepvaartverkeer. Dat betekende niet dat de Straat daadwerkelijk was heropend, maar het verlaagde wel de kans op het slechtste scenario: een langdurige, vrijwel volledige verstoring van de aanvoer. 313335

Dat onderscheid is belangrijk op de oliemarkt. Prijzen kunnen dalen zodra de kans op een ernstige verstoring afneemt, ook als de aanvoer nog steeds beperkt is en het onderliggende conflict voortduurt.

Waarom de Straat van Hormuz belangrijk blijft

De markt had al laten zien hoe gevoelig olieprijzen zijn voor veranderingen in de verwachtingen rond de scheepvaart. In eerdere berichtgeving was het aantal schepen dat door de zeestraat voer gedaald naar zes, tegenover een gemiddelde van ongeveer elf schepen over de voorafgaande tien dagen. Iran zei bovendien dat de waterweg gesloten zou blijven totdat de Verenigde Staten hun beleid zouden wijzigen. 5

De latere gesprekken vormden daarom vooral een mogelijk raamwerk, geen bewijs dat het normale scheepvaartverkeer was teruggekeerd. Een tijdelijke corridor, activiteiten om mijnen te ruimen en wisselende scheepvaartstromen wijzen allemaal op een blijvend operationeel risico. Ook de Iraanse voorwaarden voor het herstel van normaal verkeer moesten nog worden uitgewerkt. Het is dus onzeker of een eventuele regeling standhoudt en kan worden afgedwongen. 33

Amerikaanse rente zorgt voor druk aan de vraagzijde

Beleggers keken daarnaast naar signalen over het inflatiebeleid van de Amerikaanse Federal Reserve, de centrale bank van de Verenigde Staten. Als hardnekkige inflatie leidt tot de verwachting van hogere rentes of strengere financiële voorwaarden, kan de economische activiteit afzwakken. Dat zou ook de toekomstige vraag naar olie verminderen. 18

Dit vormde een extra tegenwind voor ruwe olie. Handelaren verlaagden tegelijk hun inschatting van de mogelijke aanbodschok bij Hormuz én hielden rekening met een minder gunstig vooruitzicht voor de vraag.

Extra aanvoer en Amerikaanse voorraden versterken de daling

Herstellende olie-export uit de Golf en onverwacht grotere stromen door de corridor tussen Iran en Oman suggereerden dat het feitelijke verlies aan beschikbare olie kleiner kon zijn dan aanvankelijk gevreesd. Volgens Reuters was de markt verrast door de extra aanvoer, de voorgestelde corridor en Amerikaanse beweringen over het ruimen van mijnen. 18

Ook de Amerikaanse voorraden leverden een concreet signaal dat de prijs drukte. Hogere voorraden zeggen niet alles over de wereldwijde oliemarkt, maar kunnen erop wijzen dat het aanbod op korte termijn groter is dan de directe vraag, of dat raffinage- en exportomstandigheden minder gunstig zijn dan verwacht. 8

Wat de olieprijs verder omlaag kan duwen

Een aanhoudende en controleerbare heropening van de Straat van Hormuz zou de toegang tot olie uit de Golf verbeteren en een deel van de geopolitieke risicopremie wegnemen. Als de scheepvaart normaliseert en diplomatieke afspraken standhouden, kan een groter beschikbaar aanbod de prijzen verder onder druk zetten. Eerder daalden olieprijzen ook toen beleggers meer vertrouwen kregen in een mogelijk vredesakkoord tussen de Verenigde Staten en Iran. 20

Ook een langdurige verslechtering van de verwachtingen voor de Amerikaanse vraag zou de prijs kunnen drukken. Eventuele renteverhogingen zijn daarbij vooral relevant als onderdeel van een bredere economische vertraging, niet zozeer als een op zichzelf staande gebeurtenis van één handelsdag.

Wat olie weer duurder kan maken

De neerwaartse ontwikkeling hangt ervan af of de diplomatieke vooruitgang werkelijkheid wordt en niet slechts uit signalen bestaat. Mislukte onderhandelingen, nieuwe Iraanse voorwaarden, aanvallen op tankers of een nieuwe scherpe daling van het scheepvaartverkeer kunnen de risicopremie snel terugbrengen. Olie werd eerder duurder toen twijfel over een vredesakkoord en bedreigingen voor de scheepvaart een langdurige verstoring waarschijnlijker maakten. 25

Ook Amerikaanse sancties blijven een belangrijke onzekerheidsfactor. Strengere sancties kunnen de Iraanse olie-export beperken en samenwerking over de scheepvaart bemoeilijken, terwijl ze het risico op verdere escalatie vergroten. Een stabiele regeling voor de scheepvaart zou daarentegen de beschikbare aanvoer uit de Golf verbeteren en de prijzen drukken.

Conclusie

De daling van vrijdag weerspiegelde een licht bearish verschuiving in de kortetermijninschatting van de markt. Hoop op gedeeltelijke normalisering bij Hormuz, enige terugkeer van olie uit de Golf, activiteiten om mijnen te ruimen en hogere Amerikaanse voorraden wogen zwaarder dan de resterende geopolitieke risicopremie. Zorgen over een mogelijk strenger Amerikaans rentebeleid voegden daar druk aan de vraagzijde aan toe. 1827

De daling betekent echter niet dat de crisis voorbij is. Het scheepvaartverkeer blijft wisselvallig, voorgestelde afspraken zijn nog geen duurzame heropening en sancties of nieuwe gevechten kunnen de prijsbeweging snel omkeren. Voorlopig weegt de oliemarkt een kleinere kans op een onmiddellijke bevoorradingsschok af tegen het nog altijd aanzienlijke risico dat de Straat van Hormuz onbetrouwbaar blijft.