Operatie Lighthouse onderzocht 29.120 crypto-adressen die aan CSAM-netwerken waren gekoppeld

Operatie Lighthouse was een meerdaagse internationale inlichtingenoperatie onder leiding van Chainalysis. Het doel was om netwerken rond cryptovaluta-gerelateerd materiaal van seksueel misbruik van kinderen — in het Engels aangeduid als CSAM — financieel te verstoren. Volgens Chainalysis en berichtgeving over de resultaten onderzochten onderzoekers 29.120 crypto-adressen en digitale identificatiegegevens die verband hielden met meer dan 100 CSAM-platforms, forums en distributienetwerken op zowel het openbare web als het darkweb. De operatie leverde 14.300 onderzoekssporen op en bracht ruim 7.700 verdachte accounts in beeld, met activiteiten in 125 landen. 2711

Die aantallen moeten zorgvuldig worden geïnterpreteerd. Het gaat om onderzoekssporen en verdachte accounts, niet om bewezen strafrechtelijke aansprakelijkheid of afgeronde vervolgingen.

Wat was het doel van Operatie Lighthouse?

De operatie richtte zich op de financiële infrastructuur achter de verspreiding van CSAM. Het was dus niet uitsluitend een training of een technische oefening, maar een gecoördineerde onderzoeksinspanning die blockchaingegevens moest omzetten in concrete aanknopingspunten voor opsporingsdiensten en financiële platforms. 711

De meerdaagse sprint werd gehouden bij de National Cyber-Forensics and Training Alliance (NCFTA) in New York. Opsporingsdiensten, cryptobeurzen, betalingsdiensten, private bedrijven en gespecialiseerde non-profitorganisaties werkten er samen. Onderzoekers namen deel vanuit meerdere continenten. 2711

Hoe verliep het onderzoek?

Aan de operatie ging maandenlange verrijking en analyse van gegevens vooraf. Daarna volgde een intensieve beoordeling gedurende meerdere dagen. Onderzoekers volgden crypto-adressen en andere digitale identificatiegegevens die waren verbonden aan meer dan 100 CSAM-platforms, forums en distributienetwerken op het openbare web en het darkweb. 2811

De aanpak combineerde blockchainanalyse met informatie waarover cryptobeurzen en betalingsdiensten beschikken. Daardoor konden deelnemende organisaties mogelijk relevante accounts onderzoeken, ook als het illegale materiaal zelf niet op een financieel platform stond. Het doel was om onderzoekssporen te verzamelen die vervolgens konden worden aangevuld met andere gegevens, gecontroleerd en opgevolgd volgens de wettelijke procedures in het betreffende rechtsgebied. 711

Welke organisaties deden mee?

Chainalysis omschreef Lighthouse als een publiek-private samenwerking met meer dan negen opsporingsdiensten, meer dan dertien private partners en gespecialiseerde non-profitorganisaties. 7 De beschikbare berichtgeving beschrijft de samenwerking in brede zin als een combinatie van blockchainanalyse, cryptobeurzen, betalingsdiensten, opsporingsinstanties en expertise op het gebied van kinderbescherming. 2711

Die opzet was belangrijk voor de operatie. Blockchaingegevens kunnen transactierelaties zichtbaar maken, terwijl cryptobeurzen en betalingsproviders mogelijk account- en identiteitsinformatie bezitten die niet uit een openbaar grootboek kan worden afgeleid. Opsporingsdiensten moeten vervolgens bepalen hoe een signaal onder de geldende wetgeving kan worden bevestigd en opgevolgd.

Wat meldde de operatie als resultaat?

De belangrijkste, aan Operatie Lighthouse toegeschreven resultaten zijn:

• 29.120 onderzochte crypto-adressen en digitale identificatiegegevens. 1211
• Verbanden met meer dan 100 CSAM-platforms, forums en distributienetwerken. 2811
• 14.300 onderzoekssporen bij 11 cryptobeurzen en betalingsdiensten. 1710
• Meer dan 7.700 geïdentificeerde verdachte accounts. 1713
• Verdachte activiteiten in 125 landen. 1713
• Volgens berichtgeving die Chainalysis citeert: 16 accounts die verband hielden met geregistreerde zedendelinquenten. 1013

Deze cijfers geven vooral de omvang van de gegevensanalyse en de daaruit voortvloeiende werklast voor onderzoekers weer. Ze zeggen op zichzelf niet hoeveel mensen zullen worden aangehouden, aangeklaagd, vervolgd of veroordeeld.

Waarom is de publiek-private aanpak relevant?

De bredere betekenis van de operatie ligt in de poging om financiële inlichtingen op internationale schaal bruikbaar te maken. Een blockchainonderzoek kan transactiepatronen blootleggen, maar om daar een strafzaak van te maken is vaak samenwerking nodig tussen blockchainanalisten, cryptobeurzen, betalingsproviders, opsporingsdiensten en andere partijen die elk een deel van de informatie bezitten.

Lighthouse presenteert die coördinatie als een model dat opnieuw kan worden gebruikt: verrijk de gegevens vooraf, breng relevante partners samen voor een intensieve onderzoekssprint en verdeel de bruikbare signalen voor verdere opvolging. Chainalysis stelt dat dezelfde aanpak ook kan helpen bij andere vormen van illegaal cryptogebruik, al blijkt uit de beschikbare berichtgeving niet onafhankelijk hoe breed dit model zal worden overgenomen. 711

Wat gebeurt er nu — en wat staat nog niet vast?

Het directe resultaat is een omvangrijke verzameling onderzoekssporen voor diensten in meerdere landen. De volgende stap vereist dat blockchainindicatoren worden bevestigd met onder meer gegevens van cryptobeurzen, identiteitsinformatie, digitale bewijzen en andere informatie die via wettelijke onderzoeksprocedures wordt verkregen.

Dat onderscheid is extra belangrijk bij activiteiten die zich over 125 landen uitstrekken. Rechtsstelsels, bewijsstandaarden, regels rond gegevensverstrekking en beslissingen van aanklagers kunnen allemaal bepalen of een signaal uitgroeit tot een onderzoek, een aanklacht of een veroordeling.

De aangeleverde bronnen documenteren niet onafhankelijk dat Operatie Lighthouse al tot afgeronde vervolgingen of veroordelingen heeft geleid. Ook voorspellingen over specifieke vervolgingsresultaten tot en met 2027, een bredere groei van cryptostromen rond CSAM of een toenemend gebruik van privacycoins en mixers zijn op basis van het beschikbare bewijs niet bevestigd. Die beweringen moeten daarom als onbevestigd worden beschouwd.

De sterkste bevestigde conclusie is beperkter, maar nog altijd relevant: Chainalysis zegt dat een gecoördineerd, meerdaags onderzoek blockchainanalyse koppelde aan samenwerking met de financiële sector en opsporingsdiensten. Dat leverde 14.300 onderzoekssporen op en bracht ruim 7.700 accounts onder de aandacht. Of dit daadwerkelijk tot duurzame verstoring leidt, zal uiteindelijk blijken uit de kwaliteit van de vervolgonderzoeken — niet uit het eerste aantal signalen alleen.