Nieuwe hoop voor immuuntherapie-resistente kankers: orale pil laat 13 tot 36% van tumors krimpen

Een nieuw soort immuuntherapie, ontworpen om het eigen afweersysteem van de patiënt te dwingen hardnekkige tumoren opnieuw te herkennen, heeft zijn eerste veelbelovende resultaten opgeleverd. Op het jaarlijkse congres van de American Society of Clinical Oncology (ASCO) in 2026 presenteerde het Britse biotechbedrijf Greywolf Therapeutics de eerste data van haar Fase 1b-studie. Hieruit bleek dat het orale medicijn GRWD5769, in combinatie met de PD-1-remmer cemiplimab (merknaam Libtayo), tumoren deed krimpen bij 13% tot 36% van de patiënten met zes verschillende soorten uitgezaaide kanker die niet meer reageerden op de standaard checkpointremmers .

Deze resultaten, afkomstig uit zes volledig gevulde onderzoeksgroepen met in totaal 81 patiënten, zijn een vroeg maar belangrijk bewijs dat het remmen van het enzym ERAP1 een manier kan zijn om resistentie tegen anti-PD-1-therapie te overwinnen . Alle deelnemers hadden progressieve ziekte ondanks eerdere immuuntherapie. Omdat er voor deze patiënten nauwelijks effectieve opties zijn, is elke blijvende respons opmerkelijk—het onderzoek liet zien dat bij meerdere patiënten de ziekte minstens een half jaar niet verder voortschreed .

Hoogste respons bij blaaskanker

Het hoogste objectieve responspercentage (ORR) werd gezien bij urotheelcarcinoom (blaaskanker) : 5 van de ongeveer 14 evalueerbare patiënten hadden een bevestigde gedeeltelijke respons, goed voor een ORR van 36% . Bij niet-kleincellige longkanker (NSCLC) was de ORR 21% (3 van de 14 evalueerbare patiënten) . Bij dikkedarmkanker zonder uitzaaiingen naar de lever (MSS-CRC) —een beruchte, immuuntherapie-resistente vorm—was de ORR ongeveer 17%, met 2 responders op 12 evalueerbare patiënten . Ook werden er gedeeltelijke responsen vastgesteld bij leverkanker (2), baarmoederhalskanker (2) en hoofd-halstumoren (1) .

Het is belangrijk deze cijfers in perspectief te zien. Het gaat om een open-label, enkelarmige Fase 1b-studie zonder controlegroep. Daardoor kan niet met zekerheid worden vastgesteld of de tumorkrimp het effect is van GRWD5769, of dat een deel ook toegeschreven kan worden aan een hernieuwde blootstelling aan PD-1-remmers . Toch trekken de consistente signalen op meerdere moeilijk behandelbare kankertypen de aandacht van oncologen.

Zes maanden stabiel

Naast het laten krimpen van tumoren werd ook gekeken naar de 'duurzame klinische winst' (DCB), oftewel het percentage patiënten van wie de ziekte minstens zes maanden stabiel bleef. Op het moment van de data-analyse bedroeg dit percentage 55% voor longkanker en 51% voor MSS-dikkedarmkanker, een groep waar immuuntherapie normaal gesproken nauwelijks aanslaat .

Wat de veiligheid betreft, werd de combinatie GRWD5769 en cemiplimab in alle groepen goed verdragen. "Er waren geen veiligheidssignalen" die de ontwikkeling zouden stilleggen, aldus het bedrijf . Eerdere data uit 2024, toen het medicijn voor het eerst alleen werd getest bij mensen, lieten ook al een schoon veiligheidsprofiel zien zonder ernstige behandelingsgerelateerde bijwerkingen .

Hoe werkt het?

GRWD5769 is de eerste orale remmer van het enzym ERAP1 (Endoplasmatisch Reticulum Aminopeptidase 1). Dit enzym ‘knipt’ eiwitfragmenten in de cel tot kleinere stukjes, zogeheten antigenen, die op het celoppervlak worden gepresenteerd als herkenningsvlaggetjes voor het immuunsysteem. Door ERAP1 te remmen, verandert het medicijn het repertoire van deze vlaggetjes op kankercellen, waardoor T-cellen ze opnieuw kunnen herkennen en aanvallen . Het bedrijf had op ASCO 2024 al aangetoond dat dit farmacologisch ingrijpen in de menselijke 'immunopeptidome' voor het eerst was gelukt—de 2026-data vertalen dat nu in daadwerkelijke klinische winst .

De EMITT-1-studie is nog in volle gang als een modulaire Fase 1/2-studie op meerdere locaties in Australië, Spanje en het Verenigd Koninkrijk . Op basis van deze veelbelovende resultaten gaat Greywolf het middel nu verder testen bij twee groepen met een extreem grote onvervulde behandelbehoefte: patiënten bij wie een eerste anti-PD-1-therapie niet meer werkt, en die met MSS-dikkedarmkanker .