Arts gedood, 70% inname bevolen: Hoe Gaza's Eid al-Adha het staakt-het-vuren ontrafelde

De begrafenis van dr. Abu Aoun vond 's middags plaats op de binnenplaats van het Al-Aqsa Martelarenziekenhuis, een schrijnende ceremonie die de vrijwel totale afwezigheid van veiligheid voor medisch personeel in de enclave onderstreepte . Hij was de laatste in een lange reeks Palestijnse gezondheidswerkers die sinds het begin van de oorlog zijn gedood .

Tientallen doden tijdens een week van feestdagenbombardementen

Het geweld begon niet met de dood van dr. Abu Aoun. Het escaleerde sterk vanaf de vooravond van de feestdag, dinsdag 26 mei, en hield aan tot en met vrijdag 30 mei. Het Mensenrechtenbureau van de VN (OHCHR) bevestigde dat er in deze periode ten minste 26 Palestijnen werden gedood in de Gazastrook . Het bureau meldde dat 12 van deze slachtoffers vielen bij drie luchtaanvallen alleen al op 26 mei, terwijl een tienermeisje bezweek aan verwondingen die ze de dag ervoor bij een aanval had opgelopen . Het ministerie van Volksgezondheid in Gaza rapporteerde een nog hoger dodental voor een kortere periode: 16 doden en 39 gewonden in slechts 48 uur .

De aanvallen waren wijdverspreid. Op de eerste dag van het Suikerfeest doodde een nachtelijke luchtaanval op een woongebouw in de wijk al-Rimal in Gaza-Stad minstens 10 mensen en verwondde 20 anderen. Onder de doden waren vier kinderen . Israëlische drones bestookten de wijk Zeitoun, en er werden meerdere aanvallen gemeld in centraal en zuidelijk Gaza . De feestdag werd niet gekenmerkt door feestvreugde, maar door het geluid van explosies en de race om puin te ruimen.

Een staakt-het-vuren dat alleen op papier bestaat

Het staakt-het-vuren van oktober 2025, tot stand gekomen door bemiddeling van de VS, Egypte, Qatar en Turkije, was bedoeld om grote gevechtsoperaties te stoppen en een weg naar duurzame vrede te banen . Het bevatte bindende verplichtingen voor beide partijen, waaronder een einde aan de vijandelijkheden, een aanzienlijke toename van humanitaire hulp en een gefaseerde vrijlating van gijzelaars en gevangenen .

In mei 2026 was het bestand volledig uitgehold. Palestijnse autoriteiten stellen dat Israël de overeenkomst sinds de inwerkingtreding ongeveer 3.000 keer heeft geschonden . De VN hebben gedocumenteerd dat er sinds de aankondiging van het bestand 922 Palestijnen door het Israëlische leger zijn gedood, waarmee het totale dodental sinds 7 oktober 2023 is opgelopen tot bijna 73.000, volgens de lokale gezondheidsautoriteiten . Zowel Israël als Palestijnse facties beschuldigen elkaar bijna dagelijks van niet-naleving, maar het akkoord heeft het bloedvergieten niet kunnen stoppen . Het geweld tijdens Eid al-Adha was geen plotselinge instorting; het was een intensivering van een patroon dat zich al maanden aan het voltrekken was.

Israël geeft bevel tot inname van 70% van Gaza

Op 28 en 29 mei 2026 vertelde premier Benjamin Netanyahu op een conferentie in de bezette Westelijke Jordaanoever, en dus rechtstreeks in strijd met het staakt-het-vuren, dat hij het leger had opgedragen om de controle over 70% van de Gazastrook over te nemen . Onder de wapenstilstand mocht Israël tijdelijk ongeveer 53% van het gebied bezet houden en werd van het land verwacht dat het geleidelijk terrein zou opgeven als onderdeel van een meerfasen-vredesplan .

"Op dit moment hebben we de volledige controle over 60% van het grondgebied van de Gazastrook... en mijn opdracht is om naar... 70% te gaan," zei Netanyahu . Toen iemand uit het publiek riep dat Israël "100 procent" moest nemen, antwoordde de premier: "We doen het stap voor stap. Eerst 70 procent... laten we daarmee beginnen" .

In plaats van zich terug te trekken, heeft het Israëlische leger zijn voetafdruk langzaam uitgebreid, waardoor de 2,1 miljoen inwoners van Gaza in een steeds kleiner wordende ruimte worden samengeperst . Hamas veroordeelde de zet onmiddellijk als een "flagrante schending" van het bestand . Internationale waarnemers omschreven het als een directe bedreiging voor wat er nog over was van de wapenstilstand .

Ontwapeningsgesprekken lopen volledig vast

De ontwapening van Hamas is de centrale pijler van het door de VS gesteunde vredesplan. Zonder dit kan de rest van de overeenkomst niet doorgaan. Maar de onderhandelingen tussen Hamas en de Board of Peace (BoP) – de internationale coalitie die belast is met het toezicht op het staakt-het-vuren – liggen sinds april 2026 effectief stil .

Hamas heeft "totale ontwapening categorisch afgewezen" en houdt vol de wapens niet neer te zullen leggen zonder de oprichting van een onafhankelijke Palestijnse staat . De besprekingen in Caïro tussen een Hamas-delegatie en de BoP, onder leiding van Hoge Vertegenwoordiger voor Gaza Nickolay Mladenov, liepen vast en volgens Palestijnse bronnen zijn ze ingestort .

Op 26 mei bracht de Board of Peace een vernietigende openbare verklaring naar buiten die geen ruimte voor dubbelzinnigheid liet: "In dit stadium blijft het belangrijkste obstakel voor volledige uitvoering de weigering van Hamas om geverifieerde ontmanteling te accepteren, dwingende controle op te geven en een echte civiele transitie in Gaza toe te staan" . De Board drong er bij de VN-Veiligheidsraad op aan om naleving door Hamas af te dwingen, maar zonder een ontwapeningskader en met toenemend geweld op de grond, is de weg naar een duurzame politieke oplossing aanzienlijk smaller geworden.