Wat betekende de aardbeving in Kumamoto voor TSMC en de wereldwijde chipketen?

Er werd geen structurele schade vastgesteld. Uit inspecties van TSMC bleek dat de gebouwen en veiligheidskritische apparatuur intact waren. Ook de bouwwerkzaamheden aan de uitbreidingslocatie van JASM werden niet getroffen . In de fabriek werd een maximale seismische intensiteit van 5 gemeten op de Japanse schaal .

Het herstel verliep snel. TSMC begon nog dezelfde avond de activiteiten geleidelijk te hervatten . Op 4 augustus was de productie weer volledig genormaliseerd. Het bedrijf kondigde bovendien een donatie van 250 miljoen yen aan voor noodhulp . Tijdens de herstart werd wel rekening gehouden met gebroken wafers en verliezen door het opnieuw kwalificeren van apparatuur . Analisten verwachtten desondanks slechts een beperkte invloed op de omzet in het derde kwartaal .

De bredere chipketen: veel tijdelijke stops, beperkte blijvende schade

De aardbeving dwong meerdere grote bedrijven in Kumamoto en de rest van Kyushu tot inspecties en tijdelijke productiestops. Het ging onder meer om:

• Sony Semiconductor Solutions, producent van beeldsensoren;
• Renesas Electronics;
• Tokyo Electron (TEL), leverancier van apparatuur voor chipproductie;
• Mitsubishi Electric;
• TOPPAN Holdings; en
• Fujifilm .

Na veiligheidscontroles en het opnieuw kalibreren van apparatuur begonnen TEL en Sony op 3 augustus in fasen de productie te hervatten . De eerste inschatting van analisten en de sector was dat de gevolgen voor de wereldwijde toeleveringsketen beperkt zouden blijven. Wel waren lokale onderbrekingen en vertragingen bij de levering van apparatuur mogelijke knelpunten .

Sommige berichten waarschuwden aanvankelijk voor instabiliteit die maanden kon aanhouden . De snelle hervatting bij de meeste betrokken fabrieken maakte dat langetermijnscenario echter minder waarschijnlijk.

Auto-industrie kreeg de duidelijkste klap

De autosector werd geraakt door zowel de stillegging van chipfabrieken als schade aan de infrastructuur.

• Toyota schortte de productie in drie fabrieken in het zuiden van Japan op tot en met 31 juli om de gevolgen voor leveranciers en logistiek te beoordelen. Voor sommige locaties werd de stop verlengd tot 5 augustus .
• Honda en Nissan legden eveneens voertuigproductie stil .
• Ook fabrieken zonder directe structurele schade stopten, omdat onderdelenleveringen en logistieke diensten werden gehinderd door beschadigde wegen en geblokkeerde transportroutes .

De situatie maakte de kwetsbaarheid van het «just-in-time»-model in de auto-industrie zichtbaar. In dat model worden onderdelen doorgaans kort voor gebruik geleverd, waardoor een regionale verstoring snel doorwerkt in fabrieken elders. Kumamoto is bovendien een belangrijk knooppunt voor automotive chips .

Dat Toyota zelfs productieproblemen meldde bij fabrieken op honderden kilometers van het epicentrum, onderstreepte hoe sterk de Japanse productieketen met elkaar verbonden is .

Geen directe verzwaring van DRAM-tekorten

Ondanks eerdere speculatie heeft de aardbeving de bestaande DRAM-tekorten volgens de beschikbare informatie niet in materieel belangrijke mate verergerd. Kumamoto is geen belangrijk centrum voor de productie van DRAM-geheugen. Bovendien werden in de meldingen over stilgelegde fabrieken geen DRAM-producenten genoemd.

Er is daarom geen aanwijzing dat de beving een nieuwe, directe druk op de DRAM-voorziening heeft veroorzaakt.

Apple-chips liepen geen direct leveringsrisico

Ook de leveringen van Apple-chips werden niet rechtstreeks door de aardbeving bedreigd. De JASM-fabriek maakt voornamelijk chips op 28/22-nanometer- en 16/12-nanometernodes voor de auto-industrie en industriële toepassingen. Apples geavanceerde applicatieprocessors — de A-serie voor iPhones en iPads en de M-serie voor Macs — worden geproduceerd in TSMC's geavanceerde fabrieken in Taiwan .

Een effect op Apple had alleen indirect kunnen ontstaan als de bredere verstoring langdurig was geworden. Dat gebeurde niet: JASM hervatte de productie snel en de voor Apple belangrijke productielijnen bevinden zich elders.

Conclusie: logistieke waarschuwing, geen wereldwijde chipcrisis

De aardbeving in Kumamoto was een serieuze stresstest voor een van Japans belangrijkste chipregio's. Het zwaarste scenario kwam echter niet uit. TSMC's JASM-fabriek was binnen een week hersteld en ook andere chipfabrieken kwamen grotendeels in een vergelijkbaar tempo weer op gang.

De grootste directe gevolgen waren zichtbaar in de auto-industrie, waar productiestops ontstonden door problemen bij leveranciers en transporteurs. Een breed wereldwijd chiptekort bleef uit. De gebeurtenis liet tegelijk twee zaken zien: moderne chipfabrieken kunnen zware seismische schokken relatief veerkrachtig doorstaan, maar just-in-time-autoketens blijven zeer gevoelig voor regionale logistieke verstoringen.