Wereldprimeur in Londen: AI hielp bij hersenoperatie die patiënt zijn zicht teruggaf

In mei 2026 verwijderden neurochirurgen in het National Hospital for Neurology and Neurosurgery in Londen een hersentumor met hulp van kunstmatige intelligentie die tijdens de operatie live beelden analyseerde. University College London Hospitals (UCLH) omschreef de ingreep als de eerste succesvolle hersentumorverwijdering ter wereld waarbij realtime AI werd ingezet. De patiënt was de 48-jarige Rhys Hibbert, die een tumor van 11 millimeter op zijn hypofyse had die zijn zicht bedreigde. 125

De AI voerde de operatie niet uit. De technologie gaf het operatieteam tijdens een uiterst delicate endoscopische ingreep een extra laag visuele informatie, terwijl de neurochirurgen verantwoordelijk bleven voor iedere beslissing.

Hoe verliep de operatie?

De chirurgen bereikten de tumor aan de schedelbasis met een endoscoop. Het AI-systeem, ontwikkeld in het kader van onderzoek rond het Hawkes Institute van University College London, analyseerde de live camerabeelden en markeerde belangrijke structuren in het operatiegebied met kleurcodes. Daarbij ging het onder meer om zenuwen en bloedvaten die moesten worden herkend en vermeden. 56

De omgeving rond de hypofyse is bijzonder lastig te opereren. De oogzenuwen en grote bloedvaten liggen dicht bij de klier, waardoor het nauwkeurig onderscheiden van tumorweefsel en gezonde anatomie cruciaal is. Het bredere onderzoeksprogramma van UCL en UCLH richt zich onder meer op het herkennen van kleine tumoren en kritieke structuren rond de hypofyse. 19

Wie was de patiënt?

Rhys Hibbert is een 48-jarige klantenservicemanager uit Bedfordshire. Volgens de berichtgeving had hij een goedaardige tumor van 11 millimeter op zijn hypofyse. Die groei had zijn zicht al aangetast en dreigde tot ernstige verdere problemen te leiden. 367

Na de ingreep vertelde Hibbert dat hij bij het wakker worden de kamer helder kon zien. Volgens de berichtgeving liep hij binnen een week zelfstandig, keerde hij later terug naar zijn werk en had hij een aanzienlijk breder gezichtsveld. 5

Wat deed de AI precies?

Het systeem was ontworpen om chirurgische video tijdens de ingreep te interpreteren. De gemelde functies omvatten het herkennen van:

• Kritieke anatomie, waaronder zenuwen en bloedvaten;
• Chirurgische instrumenten;
• De wisselwerking tussen weefsel en instrumenten;
• Structuren die op het livebeeld een kleurcodering konden krijgen voor het operatieteam. 5614

Daarmee was de technologie een hulpmiddel voor begeleiding tijdens de operatie, geen robotchirurg. De AI nam geen zelfstandige beslissingen, bediende geen instrumenten en verving het oordeel van de neurochirurgen niet. Het team hield gedurende de hele ingreep de regie. 5

De beste vergelijking is die met een deskundig tweede paar ogen: software die de camerabeelden voortdurend bekijkt en de aandacht vestigt op anatomie die in een kleine, voortdurend veranderende operatieruimte moeilijk snel te herkennen kan zijn.

Hoe lang is aan het systeem gewerkt?

De beschikbare berichtgeving beschrijft de technologie als het resultaat van ongeveer tien jaar onderzoek onder leiding van UCL. Het doel was AI te ontwikkelen die complexe endoscopische operatiebeelden in realtime kan begrijpen. Het systeem werd getraind met gegevens uit chirurgische video’s, zodat het relevante anatomie, instrumenten en hun onderlinge interacties tijdens een ingreep kon herkennen. 2

De beschikbare bronnen bevestigen geen precieze details over de gebruikte hardware, waaronder specifieke configuraties van NVIDIA Clara IGX. Ook is er in het aangeleverde bewijs geen geverifieerd overzicht van financiering door het Britse National Institute for Health and Care Research (NIHR) en Google. Die details kunnen daarom hier niet als vaststaand worden gepresenteerd.

Waarom menselijke controle zo belangrijk blijft

Hersenchirurgie is een risicovolle omgeving voor automatisering. Een AI-systeem kan patronen snel herkennen, maar het operatieteam moet die signalen in de context van de patiënt beoordelen en bepalen wat de volgende stap wordt. In deze ingreep fungeerde AI als beslissingsondersteuning, niet als vervanging van medische expertise of verantwoordelijkheid. 56

Juist daarin ligt de betekenis van de operatie. De ingreep laat zien dat AI live operatiebeelden snel genoeg kan analyseren om tijdens een complexe procedure bruikbare informatie over de situatie te geven. Dat bewijst op zichzelf nog niet dat AI-ondersteunde chirurgie bij alle patiënten of ingrepen veiliger is dan conventionele chirurgie.

Wat komt hierna?

De langere-termijnvisie van het team is een geavanceerde chirurgische assistent die tijdens een ingreep kennis uit eerdere expertise kan benutten. In sommige berichtgeving wordt dat omschreven als een soort ‘ChatGPT voor chirurgen’. De uiteindelijke afwegingen en de controle blijven daarbij bij de artsen. 13

De beschikbare bronnen geven geen bevestigde informatie over de omvang, planning of uitkomstmaten van een grotere klinische studie. Daarvoor is verder prospectief onderzoek nodig: onder meer om te bepalen hoe betrouwbaar het systeem werkt bij verschillende chirurgen, patiënten en procedures, en of de ondersteuning daadwerkelijk tot betere uitkomsten leidt.

Voorlopig moet de Londense ingreep worden gezien als een vroege, maar belangrijke demonstratie. Realtime AI kan helpen om kwetsbare anatomie in kaart te brengen tijdens een hersentumoroperatie, terwijl de chirurgen verantwoordelijk blijven voor de ingreep. Het herstel van Hibbert is bemoedigend, maar de bredere belofte van AI-ondersteunde chirurgie zal pas blijken uit klinische validatie die verder gaat dan één baanbrekende casus.