Visachaos overschaduwt WK 2026 nog voor de eerste aftrap

De Zuid-Afrikaanse voetbalbond (SAFA) gaf slechts een summier statement: de ploeg had “uitdagingen ondervonden met visa voor enkele spelers en officials” . Achter de schermen leidde de chaos tot een spoedvergadering en felle kritiek van sportminister Gayton McKenzie. Hij stelde dat het land “voor gek werd gezet” en noemde de situatie een beschamend "debacle" dat te wijten was aan administratieve fouten van teamfunctionarissen .

Op 2 juni bevestigde SAFA dat de visa voor alle spelers uiteindelijk waren geregeld en dat de selectie een dag later alsnog vertrok, al bleef een deel van de staf achter zonder reisdocumenten . Het roept pijnlijke vragen op: Zuid-Afrika was onderweg naar Mexico, maar de spelers hadden alsnog een Amerikaans visum nodig — voor trainingskampen op Amerikaanse bodem en voor de tweede groepswedstrijd die in de VS wordt gespeeld . In een toernooi dat over drie landen is uitgesmeerd, kan één visumfout meteen het volledige wedstrijdschema van een team in gevaar brengen.

Zwitserland: een ESTA-autorisatie die aan de gate werd ingetrokken

Was het Zuid-Afrikaanse probleem nog een voorspelbare achterstand, bij Zwitserland draaide het om een plotselinge, onverklaarbare ommekeer. Spits Breel Embolo, clubvoetballer bij het Franse Stade Rennais, kreeg op de ochtend van 2 juni via het ESTA-systeem (Electronic System for Travel Authorization) officieel groen licht om naar de Verenigde Staten te reizen. Enkele uren later, net toen de selectie zich op de luchthaven van Zürich verzamelde voor de vlucht naar Los Angeles, kreeg de Zwitserse voetbalbond te horen dat zijn ESTA-aanvraag “nader werd onderzocht” .

“Zijn ESTA-autorisatie was tot vanochtend goedgekeurd. Maar om 10.30 uur kregen we de melding dat de aanvraag opnieuw in behandeling is genomen,” liet de SFA in een verklaring weten. De bond benadrukte in contact te staan met de Amerikaanse autoriteiten en verwachtte dat Embolo later zou kunnen nareizen . De rest van de selectie vertrok zonder hem, op weg naar een trainingskamp in San Diego, negen dagen voor de start van het toernooi .

De ESTA-procedure is doorgaans een routineuze, geautomatiseerde toelating voor kort verblijf, bedoeld voor burgers uit circa 40 overwegend Europese landen die onder het Visa Waiver Program vallen. Het geval-Embolo laat echter zien dat zelfs reizigers uit visumvrije landen kunnen vastlopen in een aangescherpt screeningsregime. De nieuwe regels houden in dat ESTA-aanvragers kunnen worden verplicht om vijf jaar aan socialemediageschiedenis te overleggen, en dat er strenger wordt gekeken naar achtergronden . Voor een international die met zijn landenploeg vertrekt, betekende de ingreep op het laatste moment dat niemand nog op tijd een oplossing had voor die plotselinge bestuurlijke blokkade.

Haïti: de ploeg mag komen, maar de fans moeten thuisblijven

Haïti plaatste zich voor het eerst in 52 jaar voor het WK, en deed dat zonder één thuiswedstrijd te kunnen spelen of zelfs maar op eigen bodem te trainen. De reden: extreem bendegeweld en politieke instabiliteit . Maar voor bijna alle Haïtianen blijft het toernooi niettemin volstrekt buiten bereik.

Onder presidentiële proclamatie 10998 heeft de VS de inreisbeperkingen per 1 januari 2026 uitgebreid naar burgers van 39 landen, met 19 landen onder een volledige visumstop en 20 onder een gedeeltelijke stop . Haïti valt in de zwaarste categorie: een bijna-totaalverbod op zowel immigranten- als niet-immigrantenvisa .

Er geldt een uitzondering voor “elke sporter of lid van een sportteam, inclusief coaches, personen met een noodzakelijke ondersteunende rol en directe familieleden” die naar het WK reizen . Maar daar stopt het ook. Supporters, journalisten, bedrijfssponsors of verdere familieleden vallen niet onder deze clausule . De kloof is dus kolossaal: de Haïtiaanse selectie kan de VS in, maar vrijwel niemand van de eigen bevolking kan hen achternareizen.

Op 2 juni 2026 volgde een cruciale doorbraak voor de spelersgroep: Woodensky Pierre, het enige lid van de nationale ploeg dat nog in Haïti woonde, kreeg na grote onzekerheid alsnog een Amerikaans visum . Daarmee was de grootste zorg voor het team weggenomen. Maar het blijft pijnlijk: het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken stelt dat Haïtiaanse fans weliswaar visumaanvragen kunnen blijven indienen, maar dat zij “mogelijk niet in aanmerking komen voor een visum of toegang tot de Verenigde Staten” en dat uitzonderingen zeer zeldzaam zullen zijn .

Eén commentator vatte het schrijnend samen: “FIFA is een bundel hypocrisie” — een toernooi dat draait om feest en verbroedering, terwijl Haïti zijn eerste WK-wedstrijd in meer dan vijftig jaar moet spelen in een stadion dat wettelijk gezien gesloten blijft voor de eigen supporters .

De bredere context: een botsing tussen politiek en toernooilogistiek

De drie beschreven incidenten zijn geen toevallige bureaucratische haperingen. Ze zijn het voorspelbare resultaat van drie structurele krachten die met elkaar in botsing komen:

1. De Amerikaanse inreisbeperkingen vielen precies samen met een mondiaal sportevenement. In juni 2025 tekende president Trump een proclamatie die de toegang schorste voor burgers uit 19 landen vanwege tekortkomingen in de veiligheidsscreening . Per 1 januari 2026 was die lijst uitgebreid naar 39 landen . Vier van de landen die onder dit strenge regime vallen — Haïti, Iran, Senegal en Ivoorkust — hebben zich geplaatst voor het WK . Tegelijkertijd bevroor de regering de verwerking van immigrantenvisa voor 75 landen, waaronder landen als Brazilië, Colombia, Egypte en Marokko, al raakt dit laatste primair immigranten en niet de toeristenstroom voor het WK .

2. Een voorstel van $15.000 visumborg zorgde maandenlang voor onzekerheid. Aanvankelijk wilde de regering bezoekers uit vijftig landen met verhoogd risico op visumoverschrijding verplichten om een borg van maximaal $15.000 te storten — een beleid dat fans uit vijf gekwalificeerde Afrikaanse landen rechtstreeks had geraakt: Algerije, Kaapverdië, Ivoorkust, Senegal en Tunesië . Na internationale kritiek schrapte het State Department de borgplicht eind mei 2026 alsnog voor ticketbezitters . Maar die maanden van verwarring hadden het vertrouwen al flink geschaad en het organiseren van reizen ernstig bemoeilijkt.

3. Drie gastlanden betekent ook drie totaal verschillende immigratiesystemen. Zuid-Afrika had een Amerikaans visum nodig om naar Mexico te reizen, eenvoudigweg omdat de ploeg later in het toernooi een wedstrijd op Amerikaans grondgebied speelt. Dat illustreert hoe complex de planning is voor elk deelnemend land . Canada hanteert daarnaast zijn eigen regels, met eigen inreisverboden voor bepaalde landen, en waarschuwt dat een wedstrijdticket op zichzelf geen recht op toegang garandeert . Canada kwam wel tijdelijk met een versoepeling voor FIFA-deelnemers uit 22 Europese landen door de vingerafdrukplicht tijdelijk op te heffen, maar dat soort uitzonderingen is beperkt van opzet en gold niet voor gewone supporters .

De gevolgen voor fans en het toernooi

De menselijke kant van de visumcrisis is het uitsluiten van supporters. Voor Haïti betekent het verbod dat er vrijwel geen landgenoot op de tribune kan zitten — een bijzonder wrede uitkomst voor een land dat zoveel heeft moeten doorstaan om het WK überhaupt te halen . Voor Iran, eveneens volledig getroffen door het inreisverbod, is het beeld vergelijkbaar . Senegal en Ivoorkust kampen met een gedeeltelijke ban die bepaalde visumcategorieën raakt, maar de precieze impact op WK-reizigers is daar minder eenduidig .

Zelfs fans uit landen die niet onder een verbod vallen, lopen tegen enorme barrières aan. Wachttijden voor een visumafspraak (B1/B2) lopen bij sommige Amerikaanse consulaten op tot meer dan 330 dagen, met uitschieters in Bogota en Mexico-Stad van ruim 600 tot meer dan 800 dagen . Het State Department erkent de achterstanden en zegt kunstmatige intelligentie en extra consulair personeel te overwegen om de aanzwellende vraag te verwerken — maar met het toernooi in zicht is dat geen luxeoptie meer, het is pure urgentie .

Wat er nu gaat gebeuren is ongewis

Het Witte Huis heeft consequent benadrukt dat sporters en teamstaf vrijgesteld zijn van de inreisverboden voor grote sportevenementen . Het State Department beweert prioriteit te geven aan visumaanvragen voor het toernooi . Maar zoals de vertraagde Zuid-Afrikaanse vlucht en de aan de grond gehouden Zwitserse spits bewijzen: “prioriteit op papier” vertaalt zich nog lang niet altijd naar een vlekkeloze uitvoering in de praktijk.

De Washington Examiner vatte de onderliggende zorg al vroeg samen: “Saaie bureaucratische hordes, visumproblemen en intimiderende handhavingsprotocollen kunnen duizenden internationale bezoekers weghouden” . Die voorspelling is voor de teams al uitgekomen. En tenzij er in de resterende dagen nog wonderen plaatsvinden, zal het ook zichtbaar worden in lege stoeltjes en in stadions die de belofte van het meest open WK aller tijden niet kunnen waarmaken.