Waarom Meta’s Ray-Ban- en Oakley-brillen onder vuur liggen om privacy

Meta’s Ray-Ban- en Oakley-AI-brillen krijgen steeds meer kritiek op privacygebied. De kernvraag voor omstanders is eenvoudig: kijkt deze camera naar mij, neemt hij mij op, of analyseert hij mij voor een AI-functie? Het zichtbare waarschuwingslampje geeft daar volgens critici niet altijd een bruikbaar antwoord op.

Een lampje voor opnames, niet per se voor AI-gebruik

Meta baseert zijn privacy-aanpak op een wit capture-ledje dat knippert wanneer de bril een foto maakt of video opneemt. Volgens het bedrijf blijven foto’s en video’s die de drager voor zijn galerij maakt privé, tenzij die persoon ze importeert, deelt of op een andere manier gebruikt. 44

De controverse draait om het onderscheid dat Meta maakt tussen een opgeslagen opname en een AI-verzoek. Meta heeft het ledje omschreven als signaal voor een foto of video die in de galerij wordt opgeslagen. Critici stellen dat omstanders daarmee geen zinvolle waarschuwing krijgen wanneer de camera juist voor live visuele AI-interacties wordt ingezet. 156

Technisch kan er een verschil zijn tussen media opslaan en beelden tijdelijk verwerken. Maar voor iemand die naast de drager staat, is dat onderscheid nauwelijks zichtbaar. Die persoon kan vaak niet weten welke functie actief is, of er gegevens buiten het apparaat worden verstuurd, en heeft geen eenvoudige manier om bezwaar te maken tegen camera-gestuurde AI.

Meta pakt manipulatie van het opnameledje aan

Het lampje werd extra omstreden toen mensen probeerden het af te plakken, uit te schakelen of te beschadigen. Meta heeft de software aangepast: de camera start niet als het ledje is afgedekt, en een actieve opname stopt als het licht tijdens die opname wordt bedekt. 3739

Meta zegt ook de camera’s van duizenden brillen te hebben uitgeschakeld nadat manipulatie van de opname-indicator was vastgesteld. Volgens berichtgeving ging het om minder dan 0,1 procent van alle verkochte Meta AI-brillen, al is er geen openbaar en onafhankelijk gecontroleerd totaal bekend. 4536

Dat is een concrete maatregel tegen heimelijk filmen met een verborgen signaal. De bredere zorg blijft echter bestaan: AI kan visuele informatie over mensen en hun omgeving verwerken zonder dat een omstander goed begrijpt wat er gebeurt.

Het bezwaar van omstanders: geen zichtbare toestemming

De weerstand is aangewakkerd door berichten en onlinevideo’s waarin vrouwen en andere onbekenden vermoedelijk heimelijk werden gefilmd. Gewone brillen met ingebouwde camera’s zijn moeilijk te herkennen, terwijl omstanders geen instelling of knop hebben om opname of analyse te weigeren. 5211

Europese toezichthouders hadden al eerder vragen over de zichtbaarheid van de indicator. De Ierse Data Protection Commission vond dat een eerdere, kleinere led mogelijk onvoldoende waarschuwde. Meta en EssilorLuxottica maakten het licht daarop groter en voegden een knipperpatroon toe. 1

Ook het georganiseerde verzet groeit. De campagne Stop Smart Glasses in Ierland en het Verenigd Koninkrijk richt zich op winkels, locaties, politici en opticiens en wil massale verkoop en promotie van brillen met camera’s stoppen. 50 In de Verenigde Staten riep een coalitie van meer dan 75 organisaties, aangevoerd door de ACLU, Meta op om af te zien van gemelde plannen voor gezichtsherkenning in zijn AI-brillen. 56

Gezichtsherkenning vergroot de inzet

Berichten over een nog niet uitgebrachte gezichtsherkenningsfunctie met de naam ‘NameTag’ hebben de discussie verder op scherp gezet. Een bril die mensen onopvallend kan identificeren zou volgens critici risico’s vergroten rond stalking, intimidatie, surveillance en misbruik. 5556

Daarbij is een belangrijk onderscheid nodig: de aangehaalde berichtgeving beschrijft NameTag als een niet-uitgebrachte functie. De beschikbare berichten en beschuldigingen bewijzen niet dat gezichtsherkenning nu als consumentenfunctie op deze brillen beschikbaar is. 2127

Toch is die mogelijkheid voor toezichthouders en burgerrechtenorganisaties relevant. Een draagbare camera kan dan veranderen van een apparaat dat een scène vastlegt in een apparaat dat mensen in die scène mogelijk identificeert.

Rechtszaken zetten dataverwerking ter discussie

In maart 2026 werd in Californië een voorgestelde federale rechtszaak ingediend tegen Meta en Luxottica. De eisers stellen onder meer dat privacygerichte marketing onvoldoende duidelijk maakte hoe opgenomen materiaal werd doorgestuurd, in de cloud verwerkt en mogelijk door mensen beoordeeld. In een latere aangepaste klacht werden ook mensen opgenomen die zeggen als omstander te zijn gefilmd en wier beelden volgens hen voor AI-training zijn gebruikt. 1817

Die beschuldigingen zijn niet bewezen en er is in de aangeleverde berichtgeving geen rechterlijke uitspraak over de inhoud van de zaak. Meta ontkent dat beelden van omstanders ongepast zijn gebruikt en zegt data te filteren om identificerende informatie te verwijderen en privacy te beschermen. 1820

Een afzonderlijke voorgestelde collectieve zaak in Illinois stelt dat Meta zonder voldoende kennisgeving of toestemming biometrische informatie uit Facebook- en Instagram-foto’s haalde. Die claim wordt onder meer gekoppeld aan een niet-uitgebrachte, NameTag-gerelateerde gezichtsherkenningsfunctie en aan ontwikkeling van generatieve AI. Ook deze aantijgingen zijn nog niet door een rechter beoordeeld. 2125

Scholen, overheden en consumentenorganisaties zoeken grenzen

De reactie verschuift van individuele voorzichtigheid naar regels voor specifieke plekken. Oslo heeft de brillen op scholen verboden. Noorwegen onderzoekt strengere regulering, waaronder mogelijke beperkingen op functies die mensen in de openbare ruimte via gezichtsherkenning identificeren. 26

Ook elders lopen de voorstellen uiteen van beperkingen op gevoelige locaties tot verkoopverboden. De Duitse digitale-rechtenorganisatie HateAid diende een strafrechtelijke klacht in met als doel een verkoopverbod te bereiken. In Nederland dringt een consumentenorganisatie aan op een verbod op Meta-brillen met camera en microfoon in hun huidige vorm. 57

De Europese Commissie heeft oproepen voor een EU-breed verbod vooralsnog afgewezen. Volgens de Commissie gelden bestaande regels voor AI en persoonsgegevens ongeacht de gebruikte technologie. Nationale privacytoezichthouders en regeringen blijven wel de vraag stellen of die regels voldoende zijn voor camera’s die als alledaagse bril worden gedragen. 42

Waar het protest uiteindelijk om draait

Meta’s maatregelen rond het ledje maken het moeilijker om heimelijk op te nemen. Maar critici leggen een bredere beleidsvraag op tafel: welke waarschuwing en zeggenschap verdienen mensen wanneer de draagbare camera van iemand anders hun omgeving voor AI-doeleinden kan inspecteren?

Een feller en moeilijker te omzeilen lampje is mogelijk niet genoeg. Campagnes en voorstellen wijzen op duidelijkere hardware-signalen, beperkingen in scholen en andere gevoelige omgevingen, strengere regels voor biometrische identificatie en bescherming die ook omstanders — niet alleen de eigenaar van de bril — als betrokkenen ziet. 125