Van guerrillagroepen naar AI-oorlogsvoering: de transformatie van het Chinese Volksbevrijdingsleger

Van de Opstand van Nanchang naar guerrillaoorlog

De oorsprong van het PLA wordt doorgaans gelegd bij de Opstand van Nanchang op 1 augustus 1927. Communistische strijdkrachten kwamen toen in opstand tegen de Kwomintang, waarmee een gewapende revolutionaire beweging ontstond . In de daaropvolgende decennia ontwikkelden de Rode Strijdkrachten en later het Achtste Routeleger een vorm van asymmetrische oorlogvoering waarbij lokale steun en mobiliteit centraal stonden. Die strategie speelde een rol tijdens zowel de Chinese Burgeroorlog als de oorlog tegen Japan van 1937 tot 1945 .

Xi Zhongxun als vroeg voorbeeld

Een episode die in de jubileumterugblik nadrukkelijk wordt genoemd, vond plaats in april 1932. De toen 18-jarige Xi Zhongxun gaf leiding aan het nieuw gevormde Vijfde Detachement van de Shaanxi-Gansu-guerrillamacht van het Rode Leger. De ongeveer 200 strijders trokken door de bergen van Yongshou in de provincie Shaanxi en probeerden aansluiting te vinden bij een andere eenheid van het Rode Leger .

De eenheid was samengesteld uit een bataljon dat in opstand was gekomen tegen een lokale krijgsheer. Volgens bredere historische beschrijvingen speelde Xi eerder dat jaar ook een rol bij de Opstand van Liangdang en was hij secretaris van het partijcomité van het Vijfde Detachement . De episode wordt aangehaald als symbool voor de grassroots- en guerrillawortels van het latere PLA .

Van revolutionaire strijdmacht naar conventioneel leger

Na de oprichting van de Volksrepubliek China in 1949 veranderde het PLA geleidelijk in een conventioneel, permanent leger. Er kwamen duidelijk georganiseerde krijgsmachtonderdelen, waaronder landmacht, marine en luchtmacht. In de jaren zestig en zeventig ontwikkelde China bovendien kernwapens en een strategische rakettenmacht, die later bekend kwam te staan als de Raketmacht van het PLA .

Daarmee verschoof de militaire positie van China. Het PLA was niet langer uitsluitend gericht op grondgebonden en defensieve operaties, maar kreeg ook een rol in strategische afschrikking.

Minder manschappen, meer technologie

Onder Deng Xiaoping werd het leger sterk verkleind. De nadruk verschoof van omvang naar kwaliteit, professionalisering en technologische slagkracht. Vanaf de jaren negentig en in de jaren 2000 richtte het PLA zich op wat in Chinese beleidsdocumenten vaak ‘informatisering’ wordt genoemd: oorlogsvoering waarin digitale netwerken, communicatie en informatieverwerking een centrale rol spelen .

Dat betekende onder meer de invoering van moderne C4ISR-systemen — voor commandovoering, communicatie, computertechnologie, inlichtingen, bewaking en verkenning — precisiewapens en doctrines voor gezamenlijke operaties. De ontwikkeling vormde de overgang van een groot massaleger naar een meer geïntegreerde en technologisch georiënteerde strijdmacht.

De drie stappen van Xi Jinping

Tijdens het partijcongres van 2017 formaliseerde Xi Jinping een gefaseerde route voor de verdere modernisering van het PLA . Die route bestaat uit drie belangrijke tijdshorizonten:

• 2027 – de honderdjarendoelstelling: China wil de mechanisering van de strijdkrachten realiseren en grote vooruitgang boeken richting een genetwerkte, geïnformatiseerde krijgsmacht. De deadline valt samen met de honderdste verjaardag van het PLA op 1 augustus 2027 .
• 2035 – verdere voltooiing van de modernisering: Tegen dat jaar moet de militaire modernisering in hoofdzaak zijn afgerond, met sterke kerncapaciteiten die kunnen wedijveren met die van geavanceerde westerse krijgsmachten .
• 2049 – een leger van wereldklasse: Het einddoel is een krijgsmacht die wereldwijd macht kan projecteren en strategische concurrentie aankan. Die datum valt samen met de honderdste verjaardag van de Volksrepubliek China .

Amerikaanse overheidsanalyses bevestigen dat de doelstelling voor 2027 draait om de ‘realisatie van de honderdjarendoelstelling van de oprichting van het leger’ . Analisten van Air University plaatsen daar ook de geïntegreerde ontwikkeling van mechanisering, informatisering en intelligentisering bij .

De volgende sprong: van digitale netwerken naar AI

Kort voor de 99e verjaardag gaf Xi opdracht om de militaire toepassing van kunstmatige intelligentie te versnellen. Tijdens een groepsstudie van het Politbureau zei hij dat de strijdkrachten een ‘intelligent militair systeem’ moeten opbouwen, onder meer door onbemande en intelligente technologieën verder te ontwikkelen .

De nadruk ligt volgens de berichtgeving op drie gebieden: meer militaire toepassingen van autonome en onbemande systemen, verdere ontwikkeling van netwerkinformatiesystemen en de geleidelijke opbouw van een geïntegreerd intelligent militair systeem .

Deze koers wordt gepresenteerd als de overgang van ‘informatisering’ naar ‘intelligentisering’: niet alleen informatie digitaal verzamelen en delen, maar ook AI inzetten bij besluitvorming, waarneming, coördinatie en mogelijk de inzet van onbemande systemen. De stap is geen volledig nieuwe koers, maar een versnelling van een al langer bestaande moderniseringsagenda .

2026 als kritiek jaar

De jubileumberichtgeving omschrijft 2026 als een kritiek jaar, omdat nog slechts één jaar resteert tot de deadline van 2027 . Officiële verklaringen leggen de nadruk op snellere vernieuwing van materieel, hervormingen die gezamenlijke gevechtsgereedheid moeten verbeteren en verdere integratie van AI .

Ook het vijftiende vijfjarenplan van China, dat loopt van 2026 tot en met 2030, kan vroege demonstraties van geavanceerde militaire technologie bevatten. Daarbij worden onder meer kwantumsensoren, kunstmatige intelligentie en technologie tegen hypersonische wapens genoemd. Sommige van die systemen zouden bij een presentatie nog prototypes of gedeeltelijk geïntegreerde capaciteiten kunnen zijn, in plaats van volledig uitgerijpte operationele systemen .

De 99e verjaardag functioneerde zo als een combinatie van terugblik en aftelklok. Het PLA presenteert zijn geschiedenis als een rechte lijn van een bescheiden revolutionaire oorsprong naar een hightech-strijdmacht. De komende twaalf maanden moeten duidelijk maken in hoeverre China zijn concrete doelstellingen voor 2027 daadwerkelijk weet te halen.