Zo dwong de VS-Iran-oorlog Fitch tot snoeien in groeiverwachtingen

De 'Global Economic Outlook' (GEO) van Fitch Ratings van juni 2026 schetst een grimmig beeld van een wereldeconomie die bezwijkt onder het gewicht van het conflict tussen de VS en Iran . De afsluiting van de Straat van Hormuz, een cruciale slagader voor de wereldwijde energievoorziening, veroorzaakte een fikse olieschok die doordreunde in de prognoses van het ratingbureau. Dit resulteerde in een wereldwijde groeiverlaging, een verslechtering van het vooruitzicht voor staatskredieten en een opvallende tweedeling in regionale economische vooruitzichten .

De belangrijkste oorzaak was een herijking van de aannames voor olieprijzen. In het basisscenario van Fitch blijft de Straat van Hormuz 13 tot 14 weken gesloten en gaat deze pas in juli 2026 weer open . Door deze verstoring moest het bureau zijn prognose voor de gemiddelde olieprijs in 2026 verhogen naar $87 per vat, een dramatische stijging ten opzichte van de $70 die in het maartrapport werd gehanteerd .

Wereldwijde tegenwind: groeiverlagingen over de hele linie

De hogere energiekosten werken als een belasting op wereldwijde consumptie en productie. De economen van Fitch concludeerden dat de oliecrisis de groeivooruitzichten van de wereld schaadt, wat leidde tot wijdverbreide verlagingen van prognoses . De belangrijkste herzieningen voor 2026 zijn als volgt:

• Mondiale bbp-groei: Verlaagd naar 2,4%, van een eerdere prognose van 2,6%. Een neerwaartse bijstelling van 0,2 procentpunt .
• Verenigde Staten: Naar beneden bijgesteld tot 1,9% (was 2,2%), een verlaging van 0,3 procentpunt. Dit komt voornamelijk door tragere consumentenbestedingen doordat inflatie de reële lonen uitholt, deels gecompenseerd door sterke IT-investeringen .
• Eurozone: Fors verlaagd naar 0,9% (was 1,3%), een daling van 0,4 procentpunt. Dit weerspiegelt een rem op de groei door stijgende inkoopkosten voor bedrijven en een krapper huishoudbudget .
• India (Fiscaal jaar 2027): Teruggebracht tot 6,4% van een eerdere schatting van 6,7%. Fitch merkt op dat inflatiedruk de koopkracht van huishoudens aantast, terwijl kapitaaluitgaven robuust blijven .
• Opkomende markten exclusief China: Gedaald naar 3,2% van een eerdere raming van circa 3,4%, een verlaging van 0,2 procentpunt .

Brian Coulton, hoofdeconoom van Fitch, verwoordde het kernprobleem bondig: "De olieschok raakt de wereldwijde groeivooruitzichten en vergroot de neerwaartse risico's" . Het overbrengingsmechanisme is helder: hogere olieprijzen stuwen de inkoopkosten van bedrijven en jagen de consumenteninflatie aan, waardoor reële lonen worden uitgehold en consumptie wordt afgeremd .

Kredietwaardigheid onder druk: vooruitzicht van neutraal naar verslechterend

De economische klap was groot genoeg om de visie van het ratingbureau op de kredietwaardigheid van overheden te veranderen. Fitch herzag zijn wereldwijde sectorvooruitzicht voor overheden in 2026 van "neutraal" naar "verslechterend". Als redenen werden de verzwakking van de mondiale groei, oplopende inflatie en obligatierentes, en toegenomen geopolitieke risico's genoemd . Hoewel het bureau erkende dat veerkrachtige financieringscondities een deel van de risico's hebben getemperd, is de algehele richting voor de gezondheid van staatskredieten uitgesproken negatief .
In een breder ongunstig scenario, waarin het conflict de hele eerste helft van 2026 zou voortduren, schatte Fitch dat het wereldwijde reële bbp na vier kwartalen ongeveer 0,8% lager zou zijn dan in de maart-basislijn .

Een verdeelde wereld: Groot-China is lichtpuntje

Een van de meest opvallende bevindingen uit het rapport is de scherpe regionale divergentie in economische vooruitzichten.

Groot-China was de enige regio die een opwaardering kreeg in het juni-rapport. Fitch verplaatste haar beoordeling van "verslechterend" naar "neutraal", een significante verschuiving . Het bureau voerde drie factoren aan voor deze veerkracht: robuuste exportprestaties die de groei ondersteunen, signalen dat deflatoire druk afneemt en een cruciale isolatie van de energieschok dankzij ruime voorraden ruwe olie, binnenlandse raffinagecapaciteit en gediversifieerde energiebronnen .

Daarentegen werden de vooruitzichten voor vijf andere regionale sectoren verlaagd naar "verslechterend" als gevolg van negatieve overloopeffecten van het conflict. Deze regio's omvatten delen van het Azië-Pacific-gebied, dat energie-intensief en afhankelijk van import via de Straat van Hormuz is, en Oost-Europa, dat te maken heeft met verdere druk door de oorlog in Oekraïne, Russische hybride activiteiten en toegenomen spanningen tussen de VS en de NAVO .

AI als reddingslijn: tech-investeringen vangen klap deels op

Fitch plaatste een cruciale kanttekening bij zijn verder sombere beoordeling: een hausse in kunstmatige intelligentie (AI) biedt een krachtig, zij het gedeeltelijk, tegenwicht tegen de energieschok. Het bureau stelde expliciet dat "de impact van de olieschok op de wereldwijde bedrijvigheid wordt getemperd door een sterker dan verwacht momentum in AI-gerelateerde investeringen" .

De omvang van deze technologische rugwind is aanzienlijk. De Amerikaanse IT-investeringen groeiden in het eerste kwartaal van 2026 met 18% op jaarbasis, terwijl de wereldwijde verkoop van halfgeleiders in maart met 80% op jaarbasis omhoogschoot . Deze door AI aangestuurde tech-cyclus stimuleert het bbp in belangrijke productiecentra zoals Zuid-Korea, Taiwan en China via een toename van de export . Fitch verklaarde dat de neerwaartse bijstellingen voor de Amerikaanse en wereldwijde groei zonder deze golf van AI-investeringen "groter zouden zijn geweest" . De AI-boom ondersteunt de wereldhandel en Aziatische export en vormt een zeldzaam lichtpuntje in een wereldeconomie die worstelt met een historische energiecrisis aan de aanbodzijde .

Gevolgen voor inflatie en monetair beleid

De tweederonde-effecten van de olieschok dwingen centrale banken om hun rentebeleid te pauzeren of zelfs weer te verkrappen. Het rapport van Fitch detailleerde de resulterende inflatie- en beleidsdynamiek:

• Amerikaanse inflatie: De inflatie tegen het einde van de periode zal in 2026 naar verwachting 3,7% bedragen, een scherpe stijging ten opzichte van 2,7% in 2025 .
• Eurozone: De Europese Centrale Bank (ECB) zal naar verwachting de rente tijdens haar vergadering in juni 2026 met 25 basispunten verhogen, een stap die volgens Fitch in 2027 volledig zal worden teruggedraaid zodra de energieschok wegebt .