Turkije roept Rusland en Oekraïne op tot een moratorium op aanvallen op schepen in de Zwarte Zee

Waarom Turkije nu ingrijpt

Deze diplomatieke zet volgt op een scherpe escalatie van aanvallen in de Zwarte Zee. Fidan merkte op dat de aanvallen aanvankelijk gericht waren op havens en oorlogsschepen, maar zich nu hebben uitgebreid naar 'alle commerciële schepen zonder onderscheid' . Recente incidenten hebben ook burgerschepen getroffen, waaronder schepen in Turks bezit, wat in Ankara de alarmbellen heeft doen rinkelen over de veiligheid van de internationale scheepvaart en het risico dat de oorlog zich verder over de Zwarte Zee verspreidt .

Turkije reageerde zelf door de doorgang door de Bosporus en de Dardanellen te beperken voor bepaalde schepen . Fidan beschreef de situatie onomwonden: 'Het conflict heeft zich over de hele Zwarte Zee verspreid' .

Turkije's bredere bemiddelingsrol sinds 2022

Dit is niet de eerste poging van Turkije tot diplomatie in de Zwarte Zee. Sinds 2022 profileert Ankara zich als de belangrijkste NAVO-bondgenoot die met beide partijen in gesprek blijft:

• 2022 — Black Sea Grain Initiative: Turkije en de VN bemiddelden bij de deal die 33 miljoen ton Oekraïens graan naar de wereldmarkten bracht . Moskou trok zich in juli 2023 terug.
• Vredesbesprekingen in Istanbul: De onderhandelingen in Istanbul begin 2022 kwamen dichter bij een akkoord dan enige volgende ronde. Turkije roept herhaaldelijk op tot terugkeer naar dit 'Istanbul-formaat' .
• Voortdurende pendeldiplomatie: Fidan bezocht Kyiv half juli 2026, waar hij president Zelenskyy en minister Sybiha ontmoette. Hij heeft ook bezoeken aan Moskou gepland om de Turkse voorstellen te presenteren .

Het huidige moratoriumvoorstel is een smallere, op de scheepvaart gerichte versie van Turkije's bredere ambitie om een uitgebreid onderhandelingstraject nieuw leven in te blazen . Fidan heeft eerder een beperkt akkoord voorgesteld over zowel maritieme veiligheid als energie-infrastructuur, met de suggestie dat als een algeheel staakt-het-vuren niet mogelijk is, dergelijke beperktere deals nog steeds schade kunnen beperken .

Hoe de partijen hebben gereageerd

Oekraïne: Had al een soortgelijk voorstel gedaan vóór de oproep van Turkije, aldus Fidan . President Zelenskyy heeft de bemiddelingspogingen van Turkije publiekelijk geprezen en Ankara bedankt voor zijn diplomatieke werk. Tijdens Fidans bezoek aan Kyiv in juli 2026 kende Zelenskyy hem de Orde van Verdienste, Tweede Klasse toe .

Rusland: Fidan zei dat Ankara het voorstel formeel aan Moskou heeft overgebracht . Vanaf 10 augustus 2026 is er geen officiële Russische aanvaarding of afwijzing gemeld. Fidan plant een reis naar Moskou om het voorstel direct met Russische functionarissen te bespreken .

Wat gebeurt er nu?

Het moratoriumvoorstel is een test of er enige beperkte overeenkomst mogelijk is terwijl een algeheel staakt-het-vuren nog buiten bereik ligt. Fidan heeft het voorstel aan beide partijen voorgelegd, en de komende weken van diplomatie — met name zijn geplande bezoek aan Moskou — zullen bepalen of het voorstel voldoende steun krijgt of het lot deelt van eerdere initiatieven die strandden. Turkije blijft aandringen op een heropleving van het Istanbul-formaat, maar voor nu ligt de onmiddellijke focus op het stoppen van aanvallen op koopvaardijschepen die burgers en internationale scheepvaartroutes in gevaar brengen .