Een bos is meer dan de opbrengst van hout, en een rivier meer dan de elektriciteit die ermee wordt opgewekt. Bhutan wil ook de bredere diensten van de natuur zichtbaar maken in zijn nationale rekeningen. Tijdens de Klimaatweek in New York maakte premier Tshering Tobgay in september 2026 bekend dat het Gross Ecosystem Product (GEP) van Bhutan voor 2024 op ongeveer 6,2 miljard dollar is geschat. Volgens Stanford is Bhutan het eerste land dat deze maatstaf nationaal invoert.
1
15
Wat zit er achter dat bedrag?
GEP drukt de waarde van ecosysteemdiensten binnen een gebied uit in geld, doorgaans over één jaar. Voor Bhutan gaat het om voordelen die samenhangen met bossen, rivieren, bodems en landschappen.
18
15 Het Bhutaanse nationale statistiekbureau besprak met technische steun van Stanford onder meer CO₂-opslag, beschikbaarheid van water, het vasthouden van sediment, landbouw, bosbouw en toerisme. Uit de beschikbare beschrijving blijkt niet welk aandeel deze onderdelen hebben in de uiteindelijke schatting van 6,2 miljard dollar.
38
Dat bedrag springt in het oog naast het gerapporteerde bruto binnenlands product (bbp) van 3,35 miljard dollar in 2024: GEP is daarmee ongeveer 1,85 keer zo groot. Stanford vat dat afgerond samen als ‘ongeveer twee keer’ het bbp.
1
28 De Wereldbank vermeldt voor 2025 een bbp van 3,58 miljard dollar, maar dat betreft een ander jaar.
30 De vergelijking laat zien hoe groot de geschatte waarde is; zij betekent niet dat Bhutan 6,2 miljard dollar bij zijn bbp kan optellen. De maatstaven meten verschillende zaken en sommige productie die van natuur afhankelijk is, kan in beide terugkomen.
18
Waarom de nationale invoering telt
De stap gaat verder dan een eenmalige prijskaart voor de natuur. Stanford werkt met de Bhutaanse overheid aan een systeem om GEP regelmatig bij te werken en te gebruiken bij het vormgeven en financieren van duurzame economische groei. Ook het nationale statistiekbureau bespreekt toekomstige prioriteiten voor de berekening.
17
38 Of de nieuwe rekening al concrete begrotings- of investeringsbesluiten heeft veranderd, blijkt niet uit de aangehaalde bronnen.
GEP komt bovendien naast, niet in plaats van, Bhutans benadering van Bruto Nationaal Geluk: die kijkt breder naar vooruitgang en welzijn, terwijl GEP ecosysteemdiensten in geld uitdrukt.
12
18
21 Stanford-onderzoeker Gretchen Daily verwoordde de gedachte achter de stap zo: menselijke vooruitgang en natuur staan niet tegenover elkaar, maar zijn onlosmakelijk verbonden.
1 Bhutan behoort volgens de Wereldbank tot de zeer weinige landen met een negatieve koolstofbalans — niet tot een categorie van precies één land.
40
China heeft al veel ervaring met de ontwikkeling en toepassing van GEP; het nieuwe aan Bhutans stap is de nationale invoering.
1
17 De betekenis daarvan zal uiteindelijk afhangen van de vraag of opeenvolgende ecosysteemrekeningen daadwerkelijk gaan meewegen in beleid en financiering.
17