VS verlengen mogelijk militaire steun aan de Iraakse peshmerga niet

Volgens berichten heeft het Amerikaanse ministerie van Defensie Koerdische leiders laten weten dat Washington het bestaande veiligheidsakkoord met de regering van de Koerdische regio in Irak niet wil verlengen. Het memorandum loopt op 30 september af — dezelfde dag waarop de laatste Amerikaanse en andere coalitietroepen Irak volgens de planning verlaten. 1

Het gaat vooralsnog om een gemeld voornemen, niet om een officieel afgerond besluit. Koerdische functionarissen zeggen dat hun ministerie geen formele kennisgeving over het beëindigen van de steun heeft ontvangen. 2

Wat verandert er mogelijk?

Het akkoord werd in 2016 gesloten en voor het laatst in 2022 verlengd. Het was bedoeld om de hervorming en eenwording van de peshmerga te ondersteunen: de Koerdische veiligheidsmacht van ongeveer 180.000 militairen die een belangrijke partner van de VS was in de strijd tegen Islamitische Staat (IS). 12

Als het memorandum zonder opvolger afloopt, eindigt het huidige rechtstreekse Amerikaanse steunmechanisme voor de peshmerga. In het Amerikaanse begrotingsjaar 2026 was volgens de beschikbare berichtgeving ongeveer 61 miljoen dollar uitgetrokken voor materieel, training en betalingen aan de Koerdische strijdmacht. 18

Dat hoeft niet automatisch te betekenen dat alle contacten tussen Washington en Erbil worden verbroken. Een mogelijk scenario is dat de steun binnen het huidige kader stopt, terwijl de diplomatieke betrekkingen en andere vormen van samenwerking blijven bestaan.

Samenhang met de Amerikaanse terugtrekking uit Irak

De datum 30 september is van belang omdat dan ook de laatste Amerikaanse en andere coalitietroepen uit Irak zouden vertrekken. Daarmee zou de internationale militaire operatie tegen IS formeel eindigen en zou de Amerikaanse militaire faciliteit in Erbil worden gesloten. 1

De verantwoordelijkheid voor contraterroristische operaties komt daarna in de eerste plaats bij de Iraakse veiligheidsdiensten te liggen. Washington koppelt die overgang aan een grotere verantwoordelijkheid van Irak voor zijn eigen veiligheid en aan het versterken van de nationale soevereiniteit. 1

Voor de peshmerga kan dit echter leiden tot minder rechtstreekse Amerikaanse steun en minder invloed van de VS op de ontwikkeling van de Koerdische strijdkrachten. De samenwerking draaide de afgelopen jaren niet alleen om wapens en opleiding, maar ook om pogingen om eenheden die onder invloed staan van verschillende politieke machtscentra in Koerdistan te hervormen en samen te voegen. 2

Waarom verandert Washington mogelijk van koers?

De gemelde strategie wijst op een overgang van een internationale militaire missie naar een meer directe, bilaterale relatie tussen de VS en Irak. Washington zou de diplomatieke banden willen behouden en toekomstige defensiesamenwerking rechtstreeks met Bagdad kunnen vormgeven. Een van de doelen is dat Irak meer verantwoordelijkheid draagt voor zijn eigen veiligheid en dat de invloed van gewapende groeperingen die aan Iran gelieerd zijn, wordt beperkt. 1

De terugtrekking en de sluiting van de basis kunnen bovendien het risico voor Amerikaanse militairen verkleinen. Analisten brengen dat in verband met een kleinere blootstelling aan raket- en droneaanvallen door Iran of door door Iran gesteunde groeperingen. Daar staat tegenover dat de VS een deel van hun operationele invloed en hun mogelijkheden om de Koerdische strijd tegen IS rechtstreeks te ondersteunen, kunnen verliezen. 1

Waarom is de status van de steun nog onzeker?

Koerdische vertegenwoordigers verzetten zich tegen de voorstelling dat de steun al definitief wordt beëindigd. Zij zeggen dat het ministerie van Peshmerga geen officiële mededeling heeft gekregen en dat de samenwerking volgens het huidige memorandum doorgaat. 2

Daarom is voorzichtigheid geboden met de formulering dat de Amerikaanse steun volledig stopt. Er zijn minstens drie mogelijkheden: het akkoord loopt zonder vervanging af, beide partijen spreken een nieuw samenwerkingsmodel af, of het memorandum wordt op het laatste moment alsnog verlengd. De beschikbare berichten bevestigen een voornemen om het huidige mechanisme niet te vernieuwen, maar niet dat de definitieve procedure al is afgerond. 12

De kern

Een mogelijke beëindiging van het akkoord maakt deel uit van een bredere overgang: de internationale militaire operatie in Irak loopt ten einde en de Iraakse veiligheidsdiensten moeten de verantwoordelijkheid voor de bestrijding van terrorisme overnemen.

Voor Washington kan dat de risico’s voor Amerikaanse militairen verkleinen en de nadruk leggen op de soevereiniteit van Irak. Voor de peshmerga kan het onzekerheid creëren over financiering, training en de toekomstige Amerikaanse invloed.

De meest nauwkeurige conclusie op dit moment is daarom: de VS zijn volgens berichten niet van plan het akkoord na 30 september te verlengen, maar de Koerdische autoriteiten zeggen dat zij nog geen officieel definitief besluit hebben ontvangen. 12