De EU zoekt onderzoeksmethoden om activiteiten rond zonnestralingsaanpassing beter te kunnen volgen en de mogelijke gevolgen ervan te beoordelen. In een Horizon Europe-oproep staat hiervoor een topic met een indicatieve bijdrage van ongeveer €10 miljoen. Aanvragen moeten uiterlijk 16 februari 2027 binnen zijn. Het gaat om kennis en toezicht, niet om het testen of inzetten van technieken die zonlicht moeten terugkaatsen.
1
14
32
Wat is zonnestralingsaanpassing?
Zonnestralingsaanpassing, internationaal bekend als solar radiation modification (SRM), is een verzamelnaam voor voorgestelde technieken die meer zonlicht terug de ruimte in zouden kaatsen of meer warmte zouden laten ontsnappen. Het beoogde effect is afkoeling van het klimaat, maar de mogelijke gevolgen en risico’s zijn onzeker.
18
19
Het Horizon Europe-topic HORIZON-BRIDGING-2027-04-11 wil de mogelijkheden verbeteren om SRM-gerelateerde onderzoeks-, innovatie- en inzetactiviteiten op te sporen en te monitoren. Ook vraagt het om betere klimaatmodellen, zodat veranderingen in de stralingsbalans van de aarde aan mogelijke ingrepen kunnen worden toegeschreven, en om onderzoek naar de effecten op klimaat en ecosystemen.
1
2
Detectie en monitoring kunnen helpen om activiteiten in kaart te brengen. Modellering en toeschrijving kunnen vervolgens helpen beoordelen of waargenomen veranderingen samenhangen met een ingreep of een andere verklaring hebben. Zulke kennis kan bijdragen aan toezicht, maar de oproep garandeert niet dat elke activiteit wordt ontdekt of tegengehouden.
1
2
€35 miljoen is niet alleen voor SRM-onderzoek
De €35 miljoen is het indicatieve totaalbudget van de bredere Horizon Europe-oproep. Het SRM-topic heeft daarin een eigen indicatieve bijdrage van ongeveer €10 miljoen. Het zijn dus bedragen met verschillende reikwijdtes: de volledige €35 miljoen is niet uitsluitend bestemd voor onderzoek naar SRM-monitoring.
1
32
De deadline voor aanvragen binnen het SRM-topic is 16 februari 2027.
14
Experimenten en technisch onderzoek zijn uitgesloten
De voorwaarden sluiten veldexperimenten met SRM en technisch of operationeel SRM-onderzoek expliciet uit. Ook mag de financiering niet worden gebruikt om de ontwikkeling van SRM te bepleiten, te promoten of te ondersteunen. De focus ligt dus op het volgen van activiteiten en het beoordelen van mogelijke effecten, niet op het uitvoeren of mogelijk maken van een ingreep.
2
Die afbakening past in een bredere discussie over toezicht en regels. De EU financierde eerder onderzoek naar de governance van SRM, waaronder de vraag hoe overheden voorgestelde veldexperimenten zouden kunnen beoordelen en begeleiden.
5 Volgens een briefing van het Europees Parlement uit 2026 bestaat er geen alomvattend internationaal regelgevingskader voor SRM. Ook is er discussie over governance en voorstellen voor een moratorium.
17
Onderzoek is geen toestemming om de techniek in te zetten
Wetenschappelijke adviseurs van de Europese Commissie stellen dat verantwoord onderzoek naar de mogelijke effecten van SRM nodig is. Tegelijkertijd waarschuwen zij dat de technieken er nog niet klaar voor zijn en geen vervanging vormen voor het terugdringen van uitstoot.
19 Hun beoordeling wijst ook op onzekerheid over mogelijke risico’s en gevolgen, onder meer voor het klimaat en ecosystemen.
18
20
De nadruk in de oproep op detectie en effectbeoordeling onderstreept het verschil tussen onderzoek naar mogelijke activiteiten en het toestaan of uitvoeren van een ingreep. De uitsluiting van experimenten en operationeel onderzoek bepaalt waarvoor deze financiering kan worden gebruikt, maar beslecht op zichzelf niet het bredere debat over toezicht en regels.
2
17