Minstens 444 executies in Iran in 2026, maar 85% wordt verzwegen

VN-mensenrechtenchef Volker Türk verklaarde op 5 augustus 2026 dat minstens 56 mensen zijn geëxecuteerd op beschuldigingen van nationale veiligheid sinds 19 maart, waaronder 27 die gelinkt zijn aan de protesten van januari. Meer dan 100 anderen lopen het risico te worden geëxecuteerd . Amnesty International bevestigde dat sinds het begin van de Amerikaans-Israëlische aanvallen op 28 februari minstens 36 individuen willekeurig zijn geëxecuteerd na schijnprocessen op politiek gemotiveerde beschuldigingen . Amnesty waarschuwde dat minstens 60 anderen, onder wie drie mensen die als kind gearresteerd waren, een dreigend risico lopen .

De bredere dodentol van de protestbloedbaden van januari 2026 is veel groter: schattingen variëren van 6.488 tot ongeveer 36.500 gedode mensen door veiligheidstroepen en buitenlandse milities tijdens de onderdrukking van de volksopstand op 8–9 januari 2026 .

Kanttekening: Het gedocumenteerde cijfer van 444 executies is vrijwel zeker een onderschatting van de werkelijke totaliteit. Omdat meer dan 90% van de executies niet door de autoriteiten wordt aangekondigd, de onafhankelijke monitoring ernstig is beperkt en er een "gordijn van stilte" is neergedaald na het uitbreken van de oorlog, is het werkelijke aantal waarschijnlijk aanzienlijk hoger . Het VN-cijfer van 56 dekt alleen "nationale veiligheids"-zaken en omvat geen drugsgerelateerde executies, die historisch gezien de meerderheid van de doodstrafzaken in Iran uitmaken .

Aanklachten: De bewapening van nationale veiligheidswetten

De meest gebruikte aanklachten in de executiegolf van 2026 zijn breed gedefinieerde "nationale veiligheids"-delicten — waaronder "vijandschap tegen God" (moharebeh), "corruptie op aarde" en "deelname aan gewapende protesten" .

De VN-onderzoekscommissie en Amnesty International bevestigen dat processen grofweg oneerlijk zijn, besmet met foltering en worden versneld onder wat het regime "oorlogsomstandigheden" noemt . In een gedocumenteerd patroon executeerden de autoriteiten minstens 22 politieke gevangenen in zes weken — gemiddeld één executie om de twee dagen — na geheime procedures die werden gekenmerkt door foltering en gedwongen bekentenissen .

In de eerste zeven maanden van 2026 documenteerde IHR de executies van 28 demonstranten — 26 gerelateerd aan de protesten van januari en twee aan de opstand van 2022 . Minstens vijf politieke gevangenen werden geëxecuteerd in de periode juni–juli alleen al .

Demografische targeting: Etnische minderheden en demonstranten

Etnische minderheden zijn onevenredig zwaar getroffen. VN-experts documenteerden minstens 24 leden van de Balochi-minderheid en 22 leden van de Koerdische minderheid die begin augustus 2026 waren geëxecuteerd . Deze gemeenschappen worden systematisch onderdrukt door willekeurige arrestaties, gedwongen verdwijningen en executies.

Minstens 28 van de geëxecuteerden waren demonstranten die direct gelinkt waren aan de opstand van januari 2026 . Tot de meest prominente gevallen behoorde de openbare executie van twee demonstranten — Abolfazl Sepahi en Amir Safari — in Isfahan op 28 juli 2026. Zij waren onderdeel van een groep van minstens twaalf jonge mannen die ter dood waren veroordeeld voor het doden van vier politieagenten tijdens anti-regimeprotesten in Isfahan in januari . Twee van de andere mannen waren al op 19 juli in de gevangenis geëxecuteerd .

Minstens vijf van degenen die ter dood waren veroordeeld, waren kinderen ten tijde van het vermeende delict, volgens Amnesty International .

De oorlog als politieke dekmantel

Mensenrechtenorganisaties zijn expliciet dat de oorlog met de VS en Israël een strategisch rookgordijn heeft geboden. Amnesty International meldde dat de autoriteiten "oorlogsomstandigheden" als voorwendsel gebruiken voor massa-willekeurige arrestaties (meer dan 6.000 mensen gearresteerd sinds 28 februari), versnelde executies, inbeslagname van eigendommen en geïntensiveerde onderdrukking van afwijkende meningen .

Belangrijke verklaringen van mensenrechtenorganisaties maken de dynamiek duidelijk:

• Mensenrechtenorganisaties stelden dat de oorlog "de repressie niet heeft veroorzaakt maar wel politieke dekking heeft gegeven" om doodvonnissen te versnellen, executies voor families te verbergen en een reeds getraumatiseerde bevolking te intimideren .
• De VN-mensenrechtenchef legde expliciet het verband met de Amerikaans-Israëlische bombardementencampagne die eind februari begon, en zei dat executies worden gebruikt om "angst in te boezemen bij de bevolking en afwijkende meningen te onderdrukken" .
• Heba Morayef van Amnesty zei dat de autoriteiten een "golf van executies en doodvonnissen gebruiken om afwijkende meningen te straffen en kracht te tonen" .

Na het uitbreken van de oorlog werd onafhankelijke berichtgeving over executies tijdens maart en april 2026 vrijwel onmogelijk, en alleen officiële informatie bereikte de buitenwereld. De cijfers die voor die maanden zijn geregistreerd, moeten worden beschouwd als minimumschattingen en niet als weergave van de werkelijkheid .

Internationale en binnenlandse reacties

De VN is de meest prominente internationale stem die de campagne veroordeelt:

• VN-Hoge Commissaris Volker Türk noemde de situatie "zeer verontrustend" en "alarmerend" en drong aan op een onmiddellijk moratorium op executies .
• De onafhankelijke internationale onderzoeksmissie van de VN naar Iran deed op 23 juli 2026 een dringende oproep om alle executies onmiddellijk te stoppen, met name die van tien mannen in Isfahan van wie de familieleden al waren opgeroepen voor laatste bezoeken .
• VN-Speciaal Rapporteur Mai Sato riep Iran dringend op om de executies te stoppen, waarschuwend dat familieleden waren opgeroepen voor laatste bezoeken .

Amnesty International riep op tot "dringende internationale actie" en waarschuwde dat het tempo van de executies neerkomt op een "escalerende campagne van willekeurige executies" .

Binnenlandse tegenreactie is aanzienlijk geweest:

• De openbare executie van Abolfazl Sepahi en Amir Safari in Isfahan op 28 juli leidde tot anti-regimeprotesten in Iran .
• Gevangenen in 57 gevangenissen begonnen hongerstakingen onder de noemer "Geen executie op dinsdag" uit protest tegen de golf van executies .
• Oppositiefiguren en Iran International melden dat het regime de oorlog gebruikt als rookgordijn om wat zij "een terreurcampagne" noemen tegen de bevolking te intensiveren .

De kern

Het belangrijkste gedocumenteerde cijfer is 444 executies in de eerste zeven maanden van 2026, maar aangezien meer dan 90% van de executies niet door de autoriteiten wordt aangekondigd, is het werkelijke aantal waarschijnlijk veel hoger. Het VN-cijfer van 56 dekt alleen "nationale veiligheids"-zaken sinds 19 maart en omvat niet de duizenden drugsgerelateerde executies die historisch gezien de meerderheid van het Iraanse gebruik van de doodstraf uitmaken . De oorlog met de VS en Israël heeft de repressie niet veroorzaakt — hij heeft een dekmantel van straffeloosheid geboden voor een campagne die al gaande was.