Patriot voor Oekraïne: waarom een productielicentie ondanks nijpend tekort uitblijft

Hij voegde eraan toe dat de VS Oekraïne zouden laten zien hoe dat moest . Voor Kyiv was de aankondiging een belangrijke politieke doorbraak na jaren van verzoeken om toegang tot deze gevoelige technologie.

De Patriot is volgens de beschikbare berichtgeving het enige systeem in het Oekraïense arsenaal dat Russische ballistische raketten betrouwbaar kan onderscheppen . De praktische uitwerking van Trumps verklaring bleef echter onduidelijk: hij gaf niet aan welke Oekraïense bedrijven zouden deelnemen, hoe de technologie zou worden gedeeld of hoe snel productie zou kunnen beginnen.

31 juli: Washington trekt de belofte in twijfel

Op 31 juli nam Trump tijdens een kabinetsvergadering in Camp David afstand van zijn eerdere verklaring.

“We have not agreed to that. We're talking about it, but it's a hard thing to give away that kind of technology,” zei hij .

Trump benadrukte dat de Patriot-technologie geavanceerd en gevoelig is. De VS moesten volgens hem “very careful about letting somebody build them” zijn . The New York Times, de BBC, Reuters en ABC News beschreven zijn opmerkingen als een duidelijke terugtrekking van de eerdere toezegging .

Dat gebeurde kort nadat Trump Zelensky nog in het Witte Huis had ontvangen . Daardoor ontstond in Kyiv en daarbuiten onzekerheid over de vraag of de Amerikaanse aankondiging van 8 juli ooit een formeel besluit was geweest, of slechts een politieke toezegging zonder uitgewerkt akkoord.

De gesprekken gaan door onder leiding van Matthew Whitaker

De publieke terugtrekking betekende niet dat het overleg werd stopgezet. Whitaker reisde in juli naar Kyiv voor gesprekken met Zelensky en Oekraïense functionarissen over zowel leveringen als productie . Volgens Reuters wordt ook met Amerikaanse defensiebedrijven, militairen en andere betrokkenen gesproken .

Whitaker zei dat de onderhandelingen actief blijven, maar dat een langetermijnovereenkomst voor gezamenlijke productie niet vóór de winter wordt gesloten — in de praktijk niet vóór het einde van 2026 .

De directe prioriteit is volgens hem niet het bouwen van nieuwe fabrieken in Oekraïne, maar het zo snel mogelijk leveren van kant-en-klare onderscheppingsraketten . Bovendien vallen PAC-3-onderscheppers onder strenge Amerikaanse exportregels. “We do not allow anybody but U.S. manufacturers to make those,” zei Whitaker .

Drie productiemodellen liggen op tafel

Volgens Reuters bespreken de partijen meerdere manieren om Oekraïne toch bij de productie te betrekken .

• Onderdelen in Oekraïne, eindassemblage in Duitsland: Oekraïense bedrijven zouden bepaalde componenten maken, waarna de eindmontage en integratie in Duitsland plaatsvinden. Zo blijft de gevoeligste Amerikaanse technologie buiten Oekraïne .
• Aansluiting bij een bestaand Amerikaans-Europees programma: Oekraïne zou kunnen worden opgenomen in een al lopend gezamenlijk productieprogramma van de VS en Europese partners, in plaats van een volledig zelfstandige Oekraïense licentie te krijgen .
• Een goedkopere PAC-3-variant: Er wordt ook gesproken over een minder dure variant van de PAC-3-onderschepper. Die zou mogelijk sneller en op grotere schaal kunnen worden geproduceerd .

Brian Hughes, woordvoerder van de Amerikaanse Nationale Veiligheidsraad, zei dat er nog niets is afgerond. Wel stelde hij dat Washington Oekraïne wil helpen om aan zijn luchtverdedigingsbehoefte te voldoen .

Waarom de tijdsdruk zo groot is

De onderhandelingen vinden plaats tegen de achtergrond van een acuut tekort aan onderscheppingsraketten.

• Volgens Zelensky hebben bondgenoten Oekraïne in 2026 tot nu toe slechts een derde geleverd van het aantal luchtverdedigingsraketten dat in 2025 werd geleverd .
• Tijdens een Russische raketaanval op Kyiv op 5 augustus wist Oekraïne geen enkele Russische raket te onderscheppen, omdat de voorraad Patriot-onderscheppers was uitgeput . Zelensky schreef daarna dat onderscheppingsraketten levens hadden kunnen redden .
• De vraag uit het Midden-Oosten, met name van Israël en andere partners, zet de wereldwijde productiecapaciteit voor Patriot-onderscheppers verder onder druk .
• Eind juli waarschuwde Zelensky dat Oekraïne vrijwel geen onderscheppers meer had. Hij vroeg Trump om een noodpakket voor de winter .

De gevolgen zijn direct zichtbaar. Rusland voerde in juli gemiddeld ongeveer elke drie dagen aanvallen op Kyiv uit . Zonder voldoende Patriot-raketten kan Oekraïne zijn belangrijkste steden en infrastructuur veel minder goed beschermen tegen ballistische aanvallen.

Kyiv zoekt ondertussen noodoplossingen

Omdat een productiedeal op zich laat wachten, probeert Oekraïne de periode tot nieuwe productie op andere manieren te overbruggen.

Meerjarige aankoopcontracten

Kyiv onderzoekt meerjarige contracten met Amerikaanse fabrikanten, waaronder Raytheon en Lockheed Martin, om toekomstige productiecapaciteit vast te leggen . Zelensky zei op 23 juli dat Raytheon belangstelling had voor gezamenlijke productie van Patriot-onderscheppers .

Leveringen ruilen

Daarnaast bespreekt Oekraïne mogelijke ruilconstructies met andere landen. Kyiv zou systemen kunnen ontvangen die oorspronkelijk voor een andere klant waren bestemd, terwijl die klant later vervangende systemen uit de Amerikaanse productie krijgt. Zo kan Oekraïne mogelijk sneller toegang krijgen tot beschikbare raketten .

Wat is de huidige stand van zaken?

Er is op dit moment geen definitieve Amerikaanse licentie waarmee Oekraïne zelfstandig Patriot-onderscheppingsraketten kan gaan produceren. Trumps verklaring van 8 juli werd op 31 juli afgezwakt, terwijl het overleg op ambtelijk niveau doorgaat.

De meest waarschijnlijke routes zijn gedeeltelijke productie in Oekraïne met eindassemblage in Duitsland, aansluiting bij een bestaand Amerikaans-Europees programma of de ontwikkeling van een goedkopere PAC-3-variant . Geen van die opties levert echter op korte termijn nieuwe raketten op. Volgens Whitaker komt een langetermijnakkoord niet vóór de winter van 2026 .

Daarmee blijft de kloof groot tussen de onmiddellijke militaire behoefte van Oekraïne en de tijd die nodig is om nieuwe productiecapaciteit op te bouwen. Tot die tijd moet Kyiv rekenen op noodleveringen, meerjarige bestelcontracten en ruildeals — oplossingen die tot dusver niet gelijke tred hebben gehouden met de omvang van de Russische raketaanvallen.