Russische luchtdoelraketten raken op: 'onhoudbaar' tekort aan S-300 en S-400 interceptors

Rusland heeft een acuut en groeiend tekort aan S-300- en S-400-interceptieraketten — volgens analisten is de situatie mogelijk 'onhoudbaar'. De oorzaak is de massale inzet van goedkope Oekraïense drones, die steeds meer gaten in de Russische luchtverdediging slaan. Daardoor kan Oekraïne dieper en vaker Russisch gebied treffen dan ooit tevoren.

Het tempo waarin de raketten opraken

CBS News berichtte op 17 juni 2026, op basis van bronnen, dat Rusland door een bepaalde voorraad onderscheppingsraketten heen raakt en daardoor minder goed in staat is om Oekraïense drones te onderscheppen. De Oekraïense opperbevelhebber Oleksandr Syrskyi bevestigde eind april dat de Russische luchtdoelraketten tekortschieten om drone-aanvallen af te slaan. Het tekort betreft niet alleen S-300-systemen maar ook de korteafstands-Pantsir-systemen.

Een analyse van RUSI uit december 2025 concludeerde dat de Russische industrie de voorraad luchtafweerraketten niet snel genoeg kan aanvullen door de massale inzet van goedkope Oekraïense drones. De productie van een S-300-raket duurt 7 tot 8 maanden , terwijl de Oekraïense drone-productie enorm is opgeschroefd. Het tempo waarmee Oekraïne Russische luchtdoelsystemen vernietigt, is in de afgelopen maanden verdrievoudigd. In april 2026 vernietigde Oekraïne twee keer zoveel luchtdoelsystemen en radars als in oktober 2025.

174 luchtdoelsystemen vernietigd in vijf maanden

De Oekraïense krijgsmacht (SBS, Unmanned Systems Forces) meldt dat haar eenheden tussen januari en mei 2026 174 Russische luchtdoelsystemen hebben getroffen, waaronder lanceerinrichtingen, radars en elektronische oorlogvoeringssystemen. De totale kosten voor Rusland worden geschat op 5,4 miljard dollar. Alleen al in april 2026 werden 38 stuks materieel ter waarde van circa 1,1 miljard dollar uitgeschakeld, waaronder Tor-, Tor-M2-, Pantsir- en ZU-23-2-systemen.

Een Japanse onderzoeker heeft berekend dat het aantal componenten van S-300 en S-400-systemen tussen juni 2025 en maart 2026 met 322 stuks is afgenomen — een daling van 35 procent in de gemonitorde 908 onderdelen. In alle militaire districten daalde het aantal S-300/400-componenten: in het Centrale district met 81,8 procent, in Leningrad met 76,9 procent.

Rusland gebruikt S-300 voor grondaanvallen — voorraad slinkt verder

De Hudson Institute meldt dat Russische strijdkrachten tussen 8 en 10 april 2026 Oekraïense dronefabrieken hebben beschoten met aangepaste S-300- en S-400-systemen in een functie van grond-naar-grond. Dit verdere gebruik put de voorraad onderscheppingsraketten voor de luchtverdediging nog meer uit.

Rusland zet S-300 en S-400 al sinds 2022 in om gronddoelen in Oekraïne te treffen, deels door een tekort aan precisieraketten. In januari 2026 meldde ISW dat Russische troepen zelfs RM-48U-oefenraketten voor luchtdoelen gebruiken voor grondaanvallen, mogelijk met echte springkoppen.

Beperkingen in de toeleveringsketen en componententekort

De Russische productie van nieuwe onderscheppingsraketten wordt belemmerd door een productiecyclus van 7 tot 8 maanden voor S-300-raketten en bredere industriële beperkingen: RUSI stelt dat de industrie het verlies aan raketten niet kan bijbenen. Er is onder andere een tekort aan micro-elektronica, een afhankelijkheid van buitenlandse componenten, een kwetsbare logistiek en te weinig productiefaciliteiten.

Rusland zou ook de productie van raketten verminderen en het budget verschuiven naar de productie van meer drones, waardoor de voorraden onderscheppingsraketten nog moeilijker kunnen worden aangevuld.

Ook Oekraïne heeft tekort aan Patriot-interceptors

De Oekraïense luchtmacht meldde op 8 mei 2026 dat het kampt met een tekort aan luchtdoelraketten, als gevolg van het zware Russische winteroffensief. 'De lanceerinrichtingen bij eenheden en batterijen zijn maar voor een deel gevuld — en dat is nog zacht uitgedrukt', aldus een woordvoerder. Dit heeft gevolgen voor Patriot- en andere westerse systemen. Het onderscheppingspercentage van Oekraïne daalde in april 2026 tot onder de 70 procent, een alarmerend laag cijfer.

Oekraïense aanvalsbereik fors uitgebreid

Het Oekraïense ministerie van Defensie meldde op 28 april 2026 dat het diepe-aanvalsbereik tegen Rusland sinds 2022 meer dan 2,5 keer zo groot is geworden: van ongeveer 630 km naar meer dan 1.700 km. Op 29 april trof Oekraïne een oliepompstation op 1.500 km van de grens, nabij het Oeralgebergte. Eind mei bevestigde de Oekraïense militaire inlichtingendienst HUR dat drones een bereik van 3.500 km hebben, tegen een maximum van 1.750 km eerder. Meer dan 70 procent van de Russische bevolking woont nu binnen het bereik van Oekraïense drones.

SBS-commandant majoor Robert 'Madyar' Brovdi zegt dat Oekraïne formeel opschaalt met 'middelgrote' en 'diepe' aanvalsoperaties. 'Middelgrote' drones opereren op 50 tot 250 km van de frontlinie en houden live contact met een operator. In mei 2026 alleen al voerde Oekraïne meer dan 1.300 langeafstandsdrone-aanvallen uit op doelen diep in Rusland.

Conclusie

Het Russische luchtdoelnetwerk staat ernstig onder druk: de onderscheppingsraketten raken op, lanceerinrichtingen en radars worden fysiek vernietigd en de productie kan de verliezen niet bijbenen. Dat schept een groeiend venster voor Oekraïense diepe aanvallen, al kampt Oekraïne zelf ook met een tekort aan interceptors door Russische raketaanvallen. Ruslands grondgebied — 17 miljoen vierkante kilometer — valt bovendien niet volledig te dekken. De lucht is effectief 'lek' geworden, aldus analisten.