Lage gasvoorraden en blokkade van Hormuz zetten Europa voor moeilijke winter

Wood Mackenzie ziet een structureel tekort

De energ consultancy Wood Mackenzie waarschuwde eind juli dat de Europese gasopslag aan het einde van het vulseizoen mogelijk onder 70% uitkomt . Volgens het bureau komen drie factoren tegelijk samen:

• De historisch lage voorraden en de verstoring rond Hormuz hebben de spotprijzen meer dan 50% boven het junidieptepunt geduwd .
• De aantrekkende LNG-vraag in Azië trekt flexibele ladingen weg uit Europa .
• Lage voorraden kunnen de prijzen gedurende de hele winter van 2026/27 hoog houden .

Wood Mackenzie spreekt bovendien van een structureel tekort, niet alleen van een tijdelijke schok. Ook vóór de crisis rond Hormuz was de Europese markt volgens de consultancy fundamenteel krap geworden door het wegvallen van Russisch pijpleidinggas .

Wat betekent de blokkade van Hormuz voor LNG?

De Straat van Hormuz — een cruciale scheepvaartroute tussen Iran en Oman — is sinds 28 februari 2026 feitelijk gesloten na het uitbreken van de oorlog met Iran . Normaal gaat ongeveer 20% van de wereldwijde LNG-aanvoer door de zeestraat. Die stroom is vrijwel stilgevallen .

De belangrijkste gevolgen tot nu toe:

• Iraanse aanvallen hebben ongeveer 17% van de LNG-exportcapaciteit van Qatar op het Ras Laffan-complex uitgeschakeld .
• De aardgasprijsindex van de Wereldbank steeg in maart 2026 met 24% op maandbasis .
• Europese TTF-futures, de belangrijkste gasbenchmark van Europa, liepen eind april op tot 14,80 dollar per MMBtu .
• Shell verwacht dat de wereldwijde LNG-handel in 2026 vrijwel stabiel blijft. Sinds maart is ongeveer een vijfde van de maandelijkse aanvoer uit de markt .
• De prijzen schoten omhoog, maar bleven onder de pieken van de energiecrisis in 2022 .
• Ondanks de verstoring groeide het wereldwijde LNG-aanbod in juni met 2% op jaarbasis, doordat producenten uit de Verenigde Staten en andere regio’s buiten het Midden-Oosten hun productie opvoerden .

Dat laatste biedt enige verlichting, maar neemt de kwetsbaarheid niet weg. De markt blijft sterk afhankelijk van hoe lang de blokkade duurt en hoe snel alternatieve productie en transport beschikbaar komen.

Europa en Azië bieden tegen elkaar op

De verstoring heeft een wereldwijde biedstrijd om flexibele LNG-ladingen veroorzaakt. Dat zijn ladingen die niet al voor langere tijd aan één afnemer zijn toegewezen en dus relatief snel naar de best betalende markt kunnen worden gestuurd.

De Aziatische LNG-vraag herstelt zich. Daardoor is de prijspremie voor Aziatische kopers ten opzichte van Europa sterk opgelopen, waardoor beschikbare spotladingen vaker richting Azië gaan . Vooral Zuid-Aziatische landen hebben moeite om weggevallen volumes uit Qatar te vervangen. De spotprijs in die markt kwam boven 20 dollar per MMBtu uit .

Voor Europa is dat een slecht moment: de opslag moet juist vóór de winter verder worden gevuld. Lage Europese voorraden en de aantrekkende vraag in Azië houden de wereldwijde LNG-markt volgens Wood Mackenzie tot in de winter zeer krap .

Wanneer komt er meer LNG?

De middellange termijn ziet er minder somber uit. Wood Mackenzie verwacht in de tweede helft van dit decennium een golf aan nieuwe LNG-aanvoer, vooral uit de Verenigde Staten. In het basisscenario kan de Europese gasprijs tegen 2030 bijna halveren. De gemiddelde prijs zou dan uitkomen op ongeveer €24 per MWh, oftewel circa 8 dollar per MMBtu .

Shell verwacht dat de groei van de wereldwijde LNG-handel in 2027 kan hervatten zodra de verstoring rond Hormuz voorbij is . Een echte normalisering blijft echter afhankelijk van de heropening van de zeestraat. Als de crisis tot het einde van 2026 voortduurt, waarschuwt Wood Mackenzie voor een milde wereldwijde recessie in de tweede helft van 2026 .

Warmtepompen en hernieuwbare energie als structurele uitweg

Nieuwe LNG-terminals kunnen de markt op termijn verruimen, maar ze lossen Europa’s afhankelijkheid van geïmporteerd gas niet structureel op. Daarvoor zijn vooral elektrificatie, energiebesparing en hernieuwbare warmte nodig.

De mogelijke impact is aanzienlijk:

• Het Internationaal Energieagentschap (IEA) verwacht dat warmtepompen de Europese gasvraag voor gebouwverwarming in 2030 met minstens 21 miljard kubieke meter kunnen verlagen .
• Volgens het Joint Research Centre van de Europese Unie zou het vervangen van 30 miljoen cv-ketels op fossiele brandstoffen — ongeveer 35% van het totaal — het gas- en olieverbruik in die woningen met 36% verminderen .
• Een ambitieus scenario met 60 miljoen warmtepompen in 2030 kan de gasvraag van gebouwen met 40% ten opzichte van 2022 terugbrengen en €60 miljard aan importkosten besparen .
• Warmtepompen, stadsverwarming en zonneboilers vervangen nu al ongeveer 42,5 miljard kubieke meter gasimport per jaar. Dat kan volgens ramingen oplopen tot 74,6 miljard kubieke meter in 2030 .

De uitvoering blijft achter. De European Heat Pump Association waarschuwt dat het doel van 60 miljoen warmtepompen gevaar loopt. Het huidige installatietempo zou ongeveer moeten verdrievoudigen om op koers te blijven .

De kern van de zaak

Europa beschikt nog steeds over meerdere manieren om een tekort te voorkomen, waaronder extra import uit andere productieregio’s, een hogere Amerikaanse LNG-aanvoer en vraagvermindering. Toch is de buffer voor de winter van 2026/27 uitzonderlijk dun.

Op korte termijn zijn hogere prijzen en een krappe gasmarkt daarom een reëel risico. Op langere termijn kan meer LNG-aanvoer de markt vanaf 2027 verruimen, terwijl warmtepompen en hernieuwbare warmte de gasvraag blijvend kunnen verlagen. De beslissende factor voor de komende winter blijft echter de duur van de blokkade van de Straat van Hormuz.