VN plaatst Israël en Rusland op zwarte lijst voor seksueel geweld in conflictgebieden

Het jaarlijkse rapport van de Verenigde Naties over seksueel geweld in conflictsituaties uit 2026 heeft een zware diplomatieke crisis ontketend door Israëlische en Russische veiligheidstroepen voor het eerst toe te voegen aan de zogeheten 'lijst van schande'. Het rapport, dat een scherpe stijging van geverifieerde gevallen ten opzichte van 2024 vaststelde en spreekt van 'extreme wreedheid', plaatste in totaal 77 partijen op de lijst vanwege patronen van dergelijk geweld, van wie 62 niet-statelijke actoren .

Wat het rapport aan het licht bracht

Het 35 pagina's tellende rapport, dat op 29 mei 2026 officieel werd vrijgegeven, beschrijft beschuldigingen van verkrachting en seksueel wangedrag jegens Palestijnse gevangenen in Israëlische detentiecentra, en patronen van seksueel geweld tegen Oekraïense krijgsgevangenen en burgers in door Rusland bezette gebieden . Beide statelijke actoren werden toegevoegd nadat VN-waarnemers aanhoudende patronen van misbruik hadden gedocumenteerd, ondanks een eerdere waarschuwing die Secretaris-Generaal Guterres in augustus 2025 had afgegeven .

Het rapport voegde ook drie niet-statelijke gewapende groepen in de Democratische Republiek Congo toe aan de lijst, die al tientallen andere entiteiten uit landen als Soedan, Haïti, Myanmar, Syrië en Mali bevat die er op geloofwaardige wijze van worden verdacht zich schuldig te maken aan systematisch seksueel geweld .

Reactie Israël: breuk met de VN-chef

De reactie van Israël was snel en ongekend fel. Op 28 mei 2026 kondigde de Israëlische ambassadeur bij de VN, Danny Danon, aan dat zijn land alle banden met het kantoor van VN Secretaris-Generaal António Guterres zou verbreken. Hij noemde de plaatsing op de zwarte lijst 'schandalig' en een 'morele schande' . In een video op X verklaarde Danon: "We zijn klaar met deze Secretaris-Generaal van de VN," en voegde eraan toe dat Israël het contact pas zal hervatten wanneer er een nieuwe Secretaris-Generaal is benoemd . De ambtstermijn van Guterres loopt af op 31 december 2026.

De Israëlische regering beperkte bovendien de toegang van VN-functionarissen tot detentiecentra en verbood hun reizen naar Gaza . Het Israëlische ministerie van Buitenlandse Zaken noemde het besluit "schandelijk en absurd" en maakte er vooral bezwaar tegen dat het land op dezelfde lijst staat als Hamas, dat in augustus 2025 werd toegevoegd . Zowel Israël als Rusland weerleggen de beschuldigingen. De Russische permanente vertegenwoordiger Vassily Nebenzia noemde de plaatsing op de zwarte lijst een "duidelijk bevooroordeeld en gepolitiseerd besluit" in een verklaring aan de pers .

Oekraïense eis: Rusland weren uit vredesmissies

Op 9 juni 2026 betoogde de Oekraïense VN-ambassadeur Andrii Melnyk voor de Veiligheidsraad dat de opname van de Russische strijdkrachten op de zwarte lijst voor seksueel geweld het land zou moeten diskwalificeren van deelname aan VN-vredesmissies . Melnyk stelde dat dergelijke misdaden "niet slechts schendingen van het internationaal recht" zijn, maar een staat diskwalificeren om onder de VN-vlag te dienen .

Hij merkte op dat het rapport zelf verwijst naar Resolutie 2242 (2015) van de Veiligheidsraad, die bepaalt dat statelijke actoren die herhaaldelijk in de bijlage worden vermeld, niet mogen deelnemen aan VN-vredesoperaties . Melnyk beschuldigde Rusland ook van systematisch bedrog en het ontkennen van verantwoordelijkheid bij de VN, en verklaarde: "Het is tijd dat Moskou vertrekt" .

Hoewel de plaatsing op de zwarte lijst niet automatisch tot sancties leidt, brengt het aanzienlijke reputatieschade met zich mee en kan het de diplomatieke druk op beide landen vergroten .