RAMageddon: de AI-gedreven geheugenchipcrisis

Wat is RAMageddon en hoe is het begonnen?

In tegenstelling tot het chiptekort tijdens de pandemie (2020-2023) – veroorzaakt door logistieke problemen en een plotselinge piek in consumentenvraag – is het huidige tekort structureel en bewust . De drie dominante geheugenmakers begonnen al in 2025 hun productiecapaciteit te verschuiven naar HBM, het speciale geheugen dat wordt gebruikt in AI-versnellers zoals NVIDIA GPU's, aangetrokken door de veel hogere marges in de AI-datacentermarkt .

Het resultaat: dramatische prijsstijgingen. DRAM-contractprijzen schoten in het eerste kwartaal van 2026 met een record van 90–95% omhoog, met een verdere stijging van 58–63% in het tweede kwartaal . Over heel 2026 worden de DRAM-prijzen naar verwachting ongeveer verviervoudigd; bij sommige chips is de prijs tot zes keer zo hoog als begin 2025 . In extreme spotmarkten zijn prijzen in een jaar tijd bijna 700% gestegen . LPDDR5X (mobiel DRAM) werd in Q2 2026 alleen al 89% duurder, DDR4 steeg 51% en NAND-flash voor SSD's sloeg met 75% omhoog .

Hoe consumentenelektronica wordt geraakt

De prijsstijgingen treffen vrijwel elke categorie consumentenapparaten die DRAM of NAND-geheugen bevat – en dat is vrijwel alles:

• Spelcomputers en pc's: Grafische kaarten, SSD's, kant-en-klare gaming-pc's, handhelds en consoles zoals de Xbox Series X en PlayStation 5 worden allemaal duurder door de inflatie van geheugencomponenten . Een 32GB DDR5-6000 CL30-kit die begin 2025 nog onder de 90 dollar kostte, was eind 2025/begin 2026 circa 529 dollar – een verviervoudiging .
• Laptops (MacBook Air): Apple heeft de prijzen van Macs en andere apparaten verhoogd als reactie op de stijgende kosten van RAM en NAND. Fortune noemde Apple 'de zoveelste' in een golf van prijsverhogingen door pc- en gadgetfabrikanten . Ook Framework en andere laptopmakers hebben hun verkoopprocedures aangepast vanwege het tekort .
• Tablets (iPad Air): Net als smartphones en laptops getroffen omdat ze allemaal DRAM en NAND-flash gebruiken. IDC verwacht tot in 2027 aanzienlijke prijsdruk op tablets .
• Smartphones: De wereldwijde smartphonemarkt kromp in Q2 2026 met 11% ten opzichte van een jaar eerder – de zwakste april-juni-periode sinds 2013 – gedreven door hogere toestelprijzen en afgenomen consumentenvraag . IDC schat dat geheugen nu 15-20% van de materiaalkosten van een middenklasse telefoon uitmaakt en dat gemiddelde telefoonprijzen met 8% kunnen stijgen .
• Streamingapparaten, smart-tv's, audioapparatuur: Elk apparaat met DRAM of NAND wordt geraakt. The Verge meldde dat 'al deze gadgets naar verwachting in 2026 te maken krijgen met tekorten, prijsstijgingen of een combinatie van beide' .

Wanneer keert de rust terug? Prognoses uit de industrie

Samsung

Tijdens zijn conferencecall over de kwartaalcijfers van Q2 2026 (30 juli 2026) waarschuwde Samsung dat het tekort in 2027 zal verergeren ten opzichte van 2026 en tot en met 2028 zal aanhouden. Het bedrijf gaf aan dat het 'op korte termijn moeilijk is om het aanbod aanzienlijk te verhogen' omdat nieuwe fabrieken meer dan 3,5 jaar nodig hebben van het begin van de bouw tot de productie van wafers . Samsungs CFO zei tegen analisten dat het 'onwaarschijnlijk is dat we tot 2028 een significante toename in extra aanbod zien' .

TrendForce

TrendForce verwacht dat HBM in 2027 maar liefst 30% van de totale DRAM-wafercapaciteit zal opslokken, waardoor het aanbod slechts 60% van de verwachte vraag kan dekken. De onderzoeksbureau voorziet tot 2027 een aanhoudende krapte op de DRAM-markt, als gevolg van HBM-toewijzing en sterke AI-servervraag . TrendForce merkt tevens op dat NAND-flash naar verwachting in de tweede helft van 2027 in een ruimere aanbodomgeving terechtkomt, wanneer nieuwe productiecapaciteit online komt .

Deloitte

Deloitte meldt dat de DRAM-kosten voor AI-servers alleen al in Q1 2026 ruwweg zijn verdubbeld en voorspelt een verviervoudiging over heel 2026. Het adviesbureau stelt dat de drie grote geheugenmakers naar verwachting tot 2029-2030 een 'collectieve capaciteitstekort' zullen hebben . Volgens Deloitte zullen hyperscalers in 2026 circa 30% van hun datacenterinvesteringen aan geheugen besteden, oplopend tot 36% in 2027 .

UBS en andere analisten

• UBS verwacht niet dat vraag en aanbod van DRAM voor Q2 2028 in evenwicht zijn, verwijzend naar doorlooptijden van 12 tot 24 maanden voordat nieuwe fabrieken de maximale productie bereiken .
• IDC verwacht dat de aanbodgroei van DRAM en NAND in 2026 slechts 16% respectievelijk 17% bedraagt – ver onder historische normen – met aanhoudende druk in 2027 .
• Kearney's PERLab voorspelt dat het tekort minstens tot 2030 kan duren .
• Goldman Sachs voorspelt een DRAM-onderbevoorrading van 4,9% in 2026, het ergste in meer dan 15 jaar .

Conclusie

RAMageddon is geen tijdelijk probleem. Het is een structurele crisis die wordt veroorzaakt door AI-vraag die de productie van geheugenchips wegtrekt bij consumentengoederen. Prijzen van DRAM en NAND zijn sinds begin 2025 2 tot 6 keer zo hoog. Alle grote categorieën consumentenelektronica – consoles, laptops, tablets, telefoons, tv's, audioapparatuur – voelen de impact in de vorm van hogere prijzen en minder beschikbaarheid. Samsung, TrendForce en UBS verwachten dat de verlichting vroegstens eind 2028 begint, terwijl Deloitte en Kearney waarschuwen dat de crisis tot 2029-2030 kan duren, omdat nieuwe fabriekscapaciteit de meedogenloze AI-vraag maar moeilijk kan bijbenen .