Waarom Venetië de jury-persconferentie van 2026 schrapt — en wat de feiten zeggen

Het Filmfestival van Venetië heeft de traditionele openingspersconferentie van de jury voor de hoofdcompetitie geschrapt — of, in de formulering van het festival, die zal waarschijnlijk niet plaatsvinden. Volgens de organisatie is er sprake van een planningsconflict. Journalisten zouden in plaats daarvan worden uitgenodigd voor een welkomstcocktail. 21 Deadline noemt de wijziging een ongebruikelijke breuk met de festivaltraditie en meldt dat Venetië ontkent dat politieke overwegingen een rol speelden. 45

De beslissing ligt onder een vergrootglas omdat ze vrijwel direct volgde op een nieuwe oproep van Venice4Palestine. Die groep vraagt het festival en de overkoepelende organisatie, de Biënnale van Venetië, om concrete stappen te zetten ter ondersteuning van Palestina. De beschikbare informatie bevestigt de timing en de verschillende verklaringen, maar bewijst geen oorzakelijk verband tussen de Gaza-discussie en het schrappen van de persbijeenkomst.

Wat Venetië zelf zegt

De officiële uitleg is praktisch van aard: een planningsconflict zou de gebruikelijke ontmoeting met de jury onmogelijk maken. Volgens de verklaring aan Variety wordt het evenement vervangen door een welkomstcocktail voor de pers. 21

Het festival heeft niet publiekelijk toegelicht waaruit dat conflict precies bestaat. Tegelijkertijd meldt Deadline dat Venetië ontkent dat vragen over Israël en Gaza invloed hadden op de beslissing. 45 De meest voorzichtige conclusie is daarom beperkt maar duidelijk: de persconferentie gaat niet door zoals gepland, Venetië verwijst naar de planning en een politieke motivatie is niet aangetoond.

Waarom de timing tot scepsis leidt

De wijziging werd gemeld kort nadat Venice4Palestine een open brief had gepubliceerd met de titel “Yet Gaza Continues to Burn”. De brief werd door meer dan tweehonderd mensen ondertekend, onder wie Annie Ernaux, Roger Waters, Isabel Coixet, Matteo Garrone, Guy Pearce en Alia Shawkat. De ondertekenaars riepen op tot concrete institutionele actie, waaronder het hijsen van de Palestijnse vlag tijdens het festival. 171834

De traditionele persconferentie zou journalisten normaal gesproken een geconcentreerd moment bieden om juryleden en de festivalleiding te bevragen over de oorlog in Gaza, het beleid van het festival en de verantwoordelijkheid van culturele instellingen. Door die bijeenkomst te schrappen verandert dus ook de context waarin zulke vragen gesteld kunnen worden — zelfs als de uitleg over een planningsconflict klopt.

Daar ligt het onderscheid tussen bewijs en verdenking. De volgorde van de gebeurtenissen maakt de beslissing politiek gevoelig, maar toont niet aan dat Venetië de persconferentie heeft geannuleerd om politieke vragen over Gaza te vermijden.

Wat Venice4Palestine eist

De oproep voor 2026 gaat verder dan de vraag om Palestijnse films te vertonen. Venice4Palestine vraagt de Biënnale, het filmfestival en de bredere audiovisuele sector om publiekelijk stelling te nemen voor Palestina. Volgens berichtgeving van het Associated Press (AP) omvat de oproep ook het beëindigen van samenwerkingen met organisaties die de Israëlische regering steunen en het intrekken van uitnodigingen aan acteurs Gerard Butler en Gal Gadot. 44

Andere berichtgeving over de brief benadrukt de eis om tijdens het festival een Palestijnse vlag te tonen naast de vlaggen die bij films uit de officiële selectie horen. 34 Volgens de groep is het programmeren van Palestijns werk niet hetzelfde als het innemen van een institutioneel standpunt over Gaza.

Een conflict met het recente verleden

Dit is niet de eerste politiek beladen confrontatie rond de oorlog tussen Israël en Gaza waarbij Venetië betrokken is.

In 2024 riepen meer dan driehonderd mensen uit de filmindustrie Venetië op om twee Israëlische films niet te vertonen. Festivaldirecteur Alberto Barbera wees die oproep af. Volgens hem waren de films niet anti-Palestijns en moest het festival zijn artistieke selectieprincipes verdedigen. 36

De kwestie keerde in 2025 terug, toen Venice4Palestine Venetië en de Biënnale opriep een duidelijker publiek standpunt over Gaza in te nemen. Activisten organiseerden bovendien demonstraties en andere acties rond het festival. 4244

Het conflict van 2026 maakt daarmee deel uit van een bredere discussie over culturele neutraliteit. Venetië presenteert zich als een plek voor artistieke selectie en debat, niet als een instelling die rechtstreeks politieke verklaringen aflegt. Venice4Palestine vindt juist dat het festival de politieke gevolgen van zijn institutionele keuzes moet erkennen. 42

Wie zitten er in de jury van 2026?

De jury van de competitie Venezia 83 wordt voorgezeten door Maggie Gyllenhaal. De andere leden zijn de Tunesische regisseur Kaouther Ben Hania, de Britse componist Daniel Blumberg, de Italiaanse filmwetenschapper Francesco Casetti, de Franse regisseur Xavier Giannoli, de Afghaanse regisseur Shahrbanoo Sadat en de filmmaker Johnnie To uit Hongkong. 2

Volgens het wedstrijdreglement kent deze internationale jury de Gouden Leeuw en de andere officiële competitieprijzen toe. 9 Het gaat dus om een jury die prijzen uitreikt, niet om het orgaan dat de festivalselectie samenstelt. Er is ook geen publiek bewijs in de aangeleverde berichtgeving dat een jurylid om de wijziging van de persconferentie heeft gevraagd.

De internationale samenstelling van de jury is desondanks relevant voor de controverse. Een publieke ontmoeting met bekende filmmakers en culturele figuren zou naar verwachting vragen oproepen over Gaza, artistieke verantwoordelijkheid en de reactie van het festival op de oproep van Venice4Palestine.

Palestijnse en Gaza-gerelateerde films op het programma

De selectie van Venetië voor 2026 bevat Palestijns en Gaza-gerelateerd werk. Dat vormt een belangrijk onderdeel van de context:

• Al Mowaten Osama (Citizen Osama) van Ahmed Hassouna staat vermeld als een Frans-Palestijnse productie. 5
• Hiwar ma’ albahr (Conversation With the Sea) van Muayad Alayan is een Palestijns-Nederlands-Saoedi-Qatarese productie in de sectie Venice Spotlight. 1
• NAZA, geregisseerd door Yuval Abraham en Rachel Szor, werd toegevoegd aan de hoofdcompetitie. Volgens de officiële beschrijving is de documentaire ’s nachts vanaf daken in Tel Aviv opgenomen en onderzoekt de film de systemen achter het doden van Palestijnse burgers in Gaza. 712

Deze films laten zien dat Palestijnse en Gaza-gerichte cinema in het programma van 2026 aanwezig is. Ze beantwoorden echter niet aan de afzonderlijke eis van Venice4Palestine voor een expliciete institutionele verklaring of een symbolische actie, zoals het tonen van de Palestijnse vlag. Precies dat verschil — tussen representatie via het filmprogramma en een publiek politiek standpunt — vormt de kern van het conflict.

Wat vaststaat en wat onbewezen blijft

Het bevestigde beeld is smaller dan sommige koppen suggereren:

• De traditionele persconferentie van de hoofdjury gaat niet door zoals gepland. Het festival noemt een planningsconflict en stelt een welkomstcocktail voor de pers in de plaats. 2145
• De beslissing volgde direct op een brief van Venice4Palestine met meer dan tweehonderd ondertekenaars en eisen voor concrete actie rond Palestina. 1718
• Venetië kreeg ook tijdens eerdere festivaledities te maken met druk rond Gaza en Palestina. 3642
• Het programma van 2026 bevat twee Palestijnse producties en de Gaza-gerelateerde documentaire NAZA. 157
• Geen van de aangeleverde bronnen bewijst dat politieke druk de annulering veroorzaakte, dat de jury bezwaar maakte tegen de bijeenkomst of dat het festival vragen over Gaza bewust wilde onderdrukken.

De betekenis van de annulering ligt daarom minder in het bewijs voor een verborgen motief dan in het moment waarop de beslissing is genomen: juist nu wordt Venetiës claim van politieke neutraliteit intensiever dan ooit onderzocht.