Vaststaat volgens de beschikbare informatie dat er een handgranaat is ontploft. Wie de granaat heeft gegooid, waarom dat gebeurde en of de school bewust het doelwit was, is nog niet vastgesteld.

Wat gebeurde er op de school?

De explosie vond rond 16.30 uur lokale tijd plaats op de binnenplaats van Sham-e-Hedayat, een privéschool in Mahdia Township in district 13 van Kabul. Leerlingen zouden net uit hun lokalen zijn gekomen. Volgens een door lokale media aangehaalde gezondheidsbron werd de granaat vanuit een smalle steeg tegenover de school naar de binnenplaats gegooid.

Dat is een gemelde toedracht, geen definitieve reconstructie. De Afghaanse instantie voor coördinatie van mijnenbestrijding onderzocht de plaats van de explosie en stelde volgens berichtgeving vast dat er een granaat was ontploft. Dat komt overeen met eerdere informatie van de politie in Kabul.

Hoeveel kinderen raakten gewond?

De eerste cijfers liepen uiteen:

• Lokale media meldden maximaal 52 gewonden, van wie de meesten kinderen waren.
• De VN meldde later minstens 42 gewonde kinderen van 9 tot 14 jaar.
• Politiewoordvoerder Khalid Zadran zei aanvankelijk alleen dat “een aantal kinderen” gewond was geraakt en dat er een onderzoek liep.

De verschillen kunnen te maken hebben met bijgestelde eerste tellingen, verschillende definities van de getroffen groep of afzonderlijke cijfers van ziekenhuizen en getuigen. Het leeftijdsspecifieke VN-cijfer is in de aangeleverde berichtgeving de meest concrete latere inschatting, maar zegt niet noodzakelijk hoeveel gewonden er in totaal waren.

Wie wordt verantwoordelijk gehouden?

Geen enkele groep heeft in de onderzochte berichtgeving de verantwoordelijkheid opgeëist.

Taliban-woordvoerder Zabihullah Mujahid zei dat Islamitische Staat of groepen die daaraan gelieerd zijn mogelijk achter de explosie zitten. Hij benadrukte ook dat er een onderzoek liep en dat Taliban-veiligheidstroepen probeerden de verantwoordelijken te identificeren en te arresteren. De uitspraak beschreef betrokkenheid van Islamitische Staat als een mogelijkheid, niet als een bewezen toeschrijving.

Mohammad Mohaqeq, leider van de Partij voor Islamitische Eenheid van het Volk van Afghanistan, veroordeelde de explosie en riep op tot een onafhankelijk onderzoek. In berichtgeving over zijn reactie wees hij bovendien de Taliban aan als verantwoordelijke voor de veiligheid in het gebied. Dat is een politieke beschuldiging, geen vastgesteld onderzoeksresultaat.

Waarom Dasht-e-Barchi belangrijk is

Dasht-e-Barchi is een overwegend Hazara- en sjiitische wijk in het westen van Kabul. De buurt is in het verleden herhaaldelijk getroffen door geweld tegen religieuze en etnische minderheden. Human Rights Watch heeft aanvallen van Islamitische Staat-Khorasan, meestal aangeduid als ISKP, beschreven tegen Hazara’s en andere religieuze minderheden bij scholen, moskeeën en werkplaatsen.

Tot die voorgeschiedenis behoren de bomaanslag bij de meisjesschool Sayed ul-Shuhada in 2021 en de aanslag op de Abdul Rahim Shahid High School in 2022. Die eerdere aanvallen verklaren waarom mogelijke betrokkenheid van ISKP opnieuw wordt onderzocht, maar vormen geen bewijs dat ISKP achter de explosie bij Sham-e-Hedayat zit.

VN vraagt om onafhankelijk onderzoek

Richard Bennett, de speciale VN-rapporteur voor de mensenrechtensituatie in Afghanistan, veroordeelde wat hij een gruwelijke aanval op kinderen noemde. Hij zei dat een volledig en onafhankelijk onderzoek noodzakelijk is om de verantwoordelijken voor de rechter te brengen.

Ook de VN-missie in Afghanistan, UNAMA, riep op tot onderzoek naar de omstandigheden van de explosie. Daarmee wordt gewezen op de belangrijkste leemte in de beschikbare informatie: de explosie is als een granaatontploffing aangemerkt, maar er is geen publiek geverifieerd antwoord op de vraag wie de granaat gooide, of de school doelbewust werd uitgekozen en of een organisatie de aanval aanstuurde.

Timing na de verjaardag van de machtsovername

De explosie vond plaats op 17 augustus, kort na de vijfde verjaardag van de terugkeer van de Taliban naar de macht in Kabul op 15 augustus 2021. In verschillende steden buiten Afghanistan waren protesten gemeld rond die verjaardag, mede vanwege kritiek op het mensenrechtenbeleid van de Taliban.

Die timing vormt politieke context, maar is geen bewijs dat de verjaardag, de protesten of een betrokken actor de explosie op de school heeft veroorzaakt of georganiseerd.

Wat blijft onbekend?

De beschikbare informatie ondersteunt de conclusie dat op de school een handgranaat is ontploft en dat minstens 42 kinderen gewond zijn geraakt. Nog niet vastgesteld is:

• wie de granaat heeft gegooid;
• of de granaat inderdaad vanuit de tegenoverliggende steeg kwam;
• of de school, de leerlingen of de Hazara-sjiitische gemeenschap doelbewust werden aangevallen;
• of ISKP of een andere groep betrokken was; en
• of het Taliban-onderzoek tot onafhankelijk controleerbare conclusies zal leiden.

Vooralsnog is de meest zorgvuldige conclusie daarom: een bevestigde granaatexplosie met ernstig gewonde kinderen, maar zonder bevestigde dader of motief.

Vaststaat volgens de beschikbare informatie dat er een handgranaat is ontploft. Wie de granaat heeft gegooid, waarom dat gebeurde en of de school bewust het doelwit was, is nog niet vastgesteld.

Wat gebeurde er op de school?

De explosie vond rond 16.30 uur lokale tijd plaats op de binnenplaats van Sham-e-Hedayat, een privéschool in Mahdia Township in district 13 van Kabul. Leerlingen zouden net uit hun lokalen zijn gekomen. Volgens een door lokale media aangehaalde gezondheidsbron werd de granaat vanuit een smalle steeg tegenover de school naar de binnenplaats gegooid.

Dat is een gemelde toedracht, geen definitieve reconstructie. De Afghaanse instantie voor coördinatie van mijnenbestrijding onderzocht de plaats van de explosie en stelde volgens berichtgeving vast dat er een granaat was ontploft. Dat komt overeen met eerdere informatie van de politie in Kabul.

Hoeveel kinderen raakten gewond?

De eerste cijfers liepen uiteen:

• Lokale media meldden maximaal 52 gewonden, van wie de meesten kinderen waren.
• De VN meldde later minstens 42 gewonde kinderen van 9 tot 14 jaar.
• Politiewoordvoerder Khalid Zadran zei aanvankelijk alleen dat “een aantal kinderen” gewond was geraakt en dat er een onderzoek liep.

De verschillen kunnen te maken hebben met bijgestelde eerste tellingen, verschillende definities van de getroffen groep of afzonderlijke cijfers van ziekenhuizen en getuigen. Het leeftijdsspecifieke VN-cijfer is in de aangeleverde berichtgeving de meest concrete latere inschatting, maar zegt niet noodzakelijk hoeveel gewonden er in totaal waren.

Wie wordt verantwoordelijk gehouden?

Geen enkele groep heeft in de onderzochte berichtgeving de verantwoordelijkheid opgeëist.

Taliban-woordvoerder Zabihullah Mujahid zei dat Islamitische Staat of groepen die daaraan gelieerd zijn mogelijk achter de explosie zitten. Hij benadrukte ook dat er een onderzoek liep en dat Taliban-veiligheidstroepen probeerden de verantwoordelijken te identificeren en te arresteren. De uitspraak beschreef betrokkenheid van Islamitische Staat als een mogelijkheid, niet als een bewezen toeschrijving.

Mohammad Mohaqeq, leider van de Partij voor Islamitische Eenheid van het Volk van Afghanistan, veroordeelde de explosie en riep op tot een onafhankelijk onderzoek. In berichtgeving over zijn reactie wees hij bovendien de Taliban aan als verantwoordelijke voor de veiligheid in het gebied. Dat is een politieke beschuldiging, geen vastgesteld onderzoeksresultaat.

Waarom Dasht-e-Barchi belangrijk is

Dasht-e-Barchi is een overwegend Hazara- en sjiitische wijk in het westen van Kabul. De buurt is in het verleden herhaaldelijk getroffen door geweld tegen religieuze en etnische minderheden. Human Rights Watch heeft aanvallen van Islamitische Staat-Khorasan, meestal aangeduid als ISKP, beschreven tegen Hazara’s en andere religieuze minderheden bij scholen, moskeeën en werkplaatsen.

Tot die voorgeschiedenis behoren de bomaanslag bij de meisjesschool Sayed ul-Shuhada in 2021 en de aanslag op de Abdul Rahim Shahid High School in 2022. Die eerdere aanvallen verklaren waarom mogelijke betrokkenheid van ISKP opnieuw wordt onderzocht, maar vormen geen bewijs dat ISKP achter de explosie bij Sham-e-Hedayat zit.

VN vraagt om onafhankelijk onderzoek

Richard Bennett, de speciale VN-rapporteur voor de mensenrechtensituatie in Afghanistan, veroordeelde wat hij een gruwelijke aanval op kinderen noemde. Hij zei dat een volledig en onafhankelijk onderzoek noodzakelijk is om de verantwoordelijken voor de rechter te brengen.

Ook de VN-missie in Afghanistan, UNAMA, riep op tot onderzoek naar de omstandigheden van de explosie. Daarmee wordt gewezen op de belangrijkste leemte in de beschikbare informatie: de explosie is als een granaatontploffing aangemerkt, maar er is geen publiek geverifieerd antwoord op de vraag wie de granaat gooide, of de school doelbewust werd uitgekozen en of een organisatie de aanval aanstuurde.

Timing na de verjaardag van de machtsovername

De explosie vond plaats op 17 augustus, kort na de vijfde verjaardag van de terugkeer van de Taliban naar de macht in Kabul op 15 augustus 2021. In verschillende steden buiten Afghanistan waren protesten gemeld rond die verjaardag, mede vanwege kritiek op het mensenrechtenbeleid van de Taliban.

Die timing vormt politieke context, maar is geen bewijs dat de verjaardag, de protesten of een betrokken actor de explosie op de school heeft veroorzaakt of georganiseerd.

Wat blijft onbekend?

De beschikbare informatie ondersteunt de conclusie dat op de school een handgranaat is ontploft en dat minstens 42 kinderen gewond zijn geraakt. Nog niet vastgesteld is:

• wie de granaat heeft gegooid;
• of de granaat inderdaad vanuit de tegenoverliggende steeg kwam;
• of de school, de leerlingen of de Hazara-sjiitische gemeenschap doelbewust werden aangevallen;
• of ISKP of een andere groep betrokken was; en
• of het Taliban-onderzoek tot onafhankelijk controleerbare conclusies zal leiden.

Vooralsnog is de meest zorgvuldige conclusie daarom: een bevestigde granaatexplosie met ernstig gewonde kinderen, maar zonder bevestigde dader of motief.