HSBC’s ‘super-squeeze’ in grondstoffen uitgelegd

HSBC gebruikt de term ‘super-squeeze’ voor een scenario waarin grondstoffenmarkten gelijktijdig krapper worden: het aanbod is moeilijk uit te breiden, terwijl verstoringen en structurele vraag samenvallen. Dat kan leiden tot scherpe prijsstijgingen voor energie, metalen en landbouwinputs. Maar het is nadrukkelijk een scenario met opwaarts prijsrisico — geen bewijs dat er al een langdurige grondstoffen-‘super-bullmarkt’ is aangebroken.

Krap aanbod tegenover hardnekkige vraag

Volgens HSBC wordt het aanbod van grondstoffen beperkt door geopolitiek, klimaatverandering en de energietransitie. De bank verwijst ook naar COCCLES, een op machine learning gebaseerd model voor grondstoffencycli. Dat model signaleerde statistisch een overgang naar een ‘weak bull’-fase en maakte een sterker regime mogelijk. 816

De prijsbeweging was bovendien breed. De Bloomberg Spot Commodity Index stond in het aangehaalde HSBC-rapport dit jaar 11% hoger, met stijgingen voor koper, de meeste andere metalen, goud, cacao en koffie. 13 Die brede basis past bij een markt waarin de spanning toeneemt.

Maar dat is geen sluitend bewijs. Een cyclusmodel kan overeenkomsten met historische patronen herkennen, niet verklaren waarom prijzen stijgen of voorspellen hoelang de beweging aanhoudt. Ook een tijdelijke geopolitieke risicopremie, een sterkere of zwakkere dollar, financiële posities of een plotselinge aanbodstoring kunnen grondstoffen duurder maken. Van een echte supercyclus is pas sprake als fysieke krapte en vraagkracht standhouden nadat de onmiddellijke schok is weggeëbd.

Waarom meerdere knelpunten tegelijk zo zwaar wegen

De druk neemt sterk toe wanneer verstoringen meerdere handelsroutes en productieketens tegelijk raken. De Straat van Hormuz is daarbij cruciaal. Volgens de Congressional Research Service passeert er ongeveer 27% van de wereldwijde maritieme handel in ruwe olie en olieproducten, plus 20% van de mondiale handel in vloeibaar aardgas (LNG). Ook kunstmest en andere industriële producten gaan door deze zeestraat. 47

De gevolgen lopen via verschillende, verbonden kanalen:

• Olie en LNG: Minder doorvaart beperkt het beschikbare aanbod en verhoogt kosten voor brandstof en elektriciteit. Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten zijn samen goed voor bijna 20% van de wereldwijde LNG-uitvoer; het overgrote deel daarvan gaat via Hormuz. 57
• Vracht en industriële inputs: Verstoringen maken routes langer, verzekeringen duurder en scheepscapaciteit schaarser. De gevolgen beperken zich dus niet tot olie, maar kunnen ook kunstmest, zwavel en andere industriële grondstoffen treffen. 4752
• Metalen en productie: Hogere kosten voor diesel, stroom en transport verhogen de kostprijs van mijnbouw, smelterijen en industrie.
• Landbouw: Brandstof en kunstmest zijn essentiële kostenposten voor boeren. Weerschade aan oogsten werkt sterker door in prijzen wanneer tegelijk energie, kunstmest en vervoer duurder worden.

Juist die wisselwerking is van belang. Een probleem bij één grondstof verhoogt de productie- en transportkosten van een andere. Daardoor wordt het lastiger om uit te wijken naar alternatieve leveranciers of een schok op te vangen.

Voorraden zijn een buffer, geen nieuw aanbod

HSBC waarschuwt dat langdurige verstoringen voorraden kunnen uitputten, totdat markten een ‘kantelpunt’ bereiken: prijzen kunnen dan veel sneller stijgen en fysieke tekorten worden mogelijk. 1

Commerciële voorraden geven raffinaderijen, energiebedrijven en fabrikanten normaal tijd om zich aan te passen. Maar zodra ze richting het operationele minimum dalen, moeten afnemers concurreren om direct leverbare ladingen — vrijwel ongeacht de prijs. Nieuw aanbod is niet van de ene op de andere dag beschikbaar, terwijl de vraag naar brandstof, elektriciteit en essentiële grondstoffen op korte termijn moeilijk te verlagen is.

Strategische reserves kunnen de eerste klap dempen, maar vervangen geen langdurig verlies aan transportcapaciteit, specifieke soorten ruwe olie voor raffinaderijen of uitgevallen LNG-stromen. Het Amerikaanse ministerie van Energie kondigde in maart 2026 de vrijgave van 172 miljoen vaten uit de Strategic Petroleum Reserve aan. Dat onderstreept dat noodvoorraden inzetbaar zijn, maar ook eindig. 33

Voor Europese gasopslag is nuance nodig. De EU hanteerde historisch een vuldoel van 90% per 1 november, maar latere regels boden meer flexibiliteit in niveau en timing. 31 De Europese Commissie stelde in april dat de opslag slechts iets onder het niveau van vóór de energiecrisis lag en dat 80% aan het einde van de zomer voldoende kon zijn voor de wintervoorziening. 32 De claim dat gasopslag simpelweg ‘onder doel’ ligt, zegt dus weinig zonder datum, referentiedoel en geografische afbakening.

Koper maakt de structurele onderbouwing sterker

Koper staat centraal in het optimistische verhaal, omdat elektrificatie veel kabels, netwerkinfrastructuur en elektrische apparatuur vereist. Investeringen in AI-infrastructuur, elektrische voertuigen, hernieuwbare energie en elektriciteitsnetten kunnen de vraag daarom ondersteunen, ook als delen van de traditionele industriecyclus verzwakken.

HSBC wijst op infrastructuur als belangrijke motor van de grondstoffenvraag. In een door de bank aangehaald IEA-scenario zou de kopervraag meer dan verdubbelen. 17 Tegelijk duurt het jaren om nieuwe mijnen te vergunnen, financieren, bouwen en op volle productie te brengen. Daardoor reageert het aanbod traag op een vraagverrassing of productieverstoring.

Ook hier is een kanttekening nodig: structurele vraag betekent niet dat de prijs onafgebroken stijgt. Hoge prijzen stimuleren mijnuitbreiding, recycling, substitutie, efficiency en uiteindelijk ook vraaguitval. Koper vergroot de asymmetrie aan de bovenkant, maar schaft de normale grondstoffencyclus niet af.

Van hogere boerderijkosten naar voedselinflatie

Een grondstoffensqueeze kan de supermarktprijzen raken zonder één spectaculaire misoogst. Boeren krijgen te maken met duurdere diesel, kunstmest, gewasbeschermingsmiddelen, vervoer en financiering. Daarna lopen ook voor verwerkers en retailers de kosten op: energie, verpakkingen, koeling en distributie worden duurder.

Hoe sterk dit doorwerkt, verschilt per gewas, wisselkoers, voorraadniveau, subsidiebeleid en binnenlandse concurrentie. Landen die zowel voedsel als energie moeten importeren, zijn doorgaans kwetsbaarder: hun invoerrekening stijgt terwijl de koopkracht onder druk komt.

Wat HSBC volgens berichtgeving aan de ramingen wijzigde

Volgens secundaire berichtgeving verhoogde HSBC de prognose voor de gemiddelde groei van grondstoffenprijzen in 2026 van 16% naar 22%. Voor 2027 ging de verwachting van een daling van 7% naar stabilisatie. 25

De berekening is eenvoudig:

• 2026: van 16% naar 22% is een opwaartse bijstelling van 6 procentpunt.
• 2027: van -7% naar 0% is een opwaartse bijstelling van 7 procentpunt.

Een bijstelling van 14 punten voor 2027 zou de eerdere daling dubbel tellen. De precieze definitie van de voorspellingen — bijvoorbeeld jaargemiddelden, eindjaarsniveaus of een specifieke index — moet in HSBC’s volledige prognosetabel worden gecontroleerd voordat ze als beleggingsbasis dienen.

Wat een aanhoudende squeeze voor economie en markten betekent

Als tekorten en hoge inputkosten aanhouden, wijst de uitkomst eerder op stagflatierisico dan op gezonde, breed gedragen wereldgroei.

• Inflatie en rente: Duurdere energie en voeding jagen de inflatie snel op en werken door in transport- en goederenkosten. Centrale banken kunnen daardoor voorzichtiger worden met renteverlagingen, ook als de groei afzwakt.
• Olie: Zolang de doorstroming via Hormuz wordt gehinderd, blijft het opwaartse risico groot. Het IEA meldde in augustus dat verstoringen in het Midden-Oosten het mondiale olieaanbod ruim onder de vraag hadden gebracht en voorspelde voor 2026 een daling van 4,3 miljoen vaten per dag in het aanbod. 49
• Bedrijven: Olie-, gas-, mijnbouw-, kunstmest- en scheepvaartbedrijven kunnen profiteren van meer prijszettingsmacht, al blijven kosten, belastingen en politiek risico’s. Luchtvaart, chemie, transport, metaalverwerking en andere energie-intensieve sectoren zijn gevoeliger voor margedruk.
• Landen: Grondstoffenexporteurs kunnen profiteren via betere ruilvoeten en hogere belastinginkomsten. Importafhankelijke economieën krijgen hogere invoerkosten, druk op hun munt en mogelijk hogere subsidielasten.

De sterkste stierenmarktcase wordt ontkracht als handelsroutes heropenen, de wereldeconomie verzwakt, vraag uitvalt, extra aanbod beschikbaar komt, recycling versnelt of de dollar fors aantrekt. De kern blijft daarom: een krappe markt en hoge koperprijzen ondersteunen HSBC’s waarschuwing voor verhoogde opwaartse risico’s, maar bewijzen op zichzelf geen duurzame super-bullmarkt.