Iran-crisis zet luchtvaart op zijn kop: duurdere tickets, gehalveerde winsten

De Golf-tweedeling: De sprint van Emirates en de klim van Qatar

De oorlog in Iran trof de Golfmaatschappijen niet allemaal even hard, en hun herstelpaden laten een sterke tweedeling in weerbaarheid zien.

Emirates heeft het snelste herstel doorgemaakt. Op 4 mei 2026 had de in Dubai gevestigde luchtvaartmaatschappij 96% van haar wereldwijde netwerk hersteld, met diensten naar 137 bestemmingen in 72 landen . Dit was een opmerkelijke prestatie, aangezien de maatschappij begin maart nog op slechts 60% van haar vooroorlogse capaciteit opereerde . Het herstel bleek echter kwetsbaar. In een opvallende ommekeer schrapte Emirates bijna 500.000 stoelen uit haar dienstregeling voor juni 2026, waardoor de capaciteit met ongeveer 16% daalde ten opzichte van vorig jaar en het aantal dagelijkse uitgaande vluchten daalde van 237 naar 200, doordat aanhoudende luchtraumsluitingen de routes bleven verstoren .

Qatar Airways kreeg te maken met een veel diepere crisis. Op het dieptepunt, op 28 maart 2026, opereerde de maatschappij vanuit Doha op slechts 20% van haar vooroorlogse capaciteit, met vluchtgegevens die slechts 40 dagelijkse vertrekken lieten zien – een vijfde van de normale operatie . Sindsdien heeft de maatschappij haar activiteiten gestaag opgevoerd en verzorgde ze op 17 april 130 dagelijkse vertrekkende vluchten, een stijging van 65% ten opzichte van begin april, maar nog steeds slechts ongeveer 60% van het vooroorlogse niveau . De schade is zichtbaar in de financiële cijfers: Qatar Airways rapporteerde een daling van de jaarlijkse nettowinst met 7,1% terwijl het werkt aan de wederopbouw van zijn wereldwijde dienstregeling in wat zijn CEO omschreef als de ernstigste operationele crisis in de sector sinds de COVID-19-pandemie .

De contrasterende trajecten betekenen dat Emirates sneller herstelde maar nu capaciteit schrapt, terwijl Qatar Airways opklimt uit een veel dieper dal met nog altijd aanzienlijke structurele tegenwind .

Waarschuwingen van de top: Winsten, toeslagen en een nieuwe kostenrealiteit

In de hele sector uiten topbestuurders krachtige waarschuwingen. De gemene deler is dat de brandstofkosten structureel naar een hoger niveau zijn getild en niemand een snelle terugkeer naar normaal verwacht.

IAG: Een brandstofschok van €2 miljard

Het moederbedrijf van British Airways en Iberia verwacht nu dat zijn brandstofrekening voor 2026 €9 miljard zal bedragen – een stijging van €2 miljard ten opzichte van de raming van februari . CEO Luis Gallego stelde dat de hogere brandstofprijzen "onvermijdelijk zullen leiden tot een lagere winst dit jaar dan we oorspronkelijk hadden verwacht" . IAG heeft ongeveer 70% van zijn brandstofbehoefte afgedekt, maar verwacht nog steeds slechts ongeveer 60% van de kostenstijging terug te kunnen verdienen via inkomstenmaatregelen, met een sterkere doorberekening op langeafstands- en premiummarkten . Het concern beteugelt zijn capaciteitsgroeiplannen en verlaagt de capaciteitsuitbreiding voor het tweede kwartaal naar slechts 1% en die voor het derde kwartaal naar 2% .

IATA: Winsten wereldwijd gehalveerd

Het mondiale beeld is somber. De IATA voorspelt dat de winst van de luchtvaartsector in 2026 zal halveren tot 23 miljard dollar, een daling ten opzichte van 45 miljard dollar in 2025 . Directeur-generaal Willie Walsh omschreef de situatie als een "perfecte storm" en merkte op dat de winsten van alle luchtvaartmaatschappijen "lijden" onder de snelle stijging van de brandstofkosten .

Air France-KLM: Een diepere capaciteitskrimp

De Frans-Nederlandse groep verlaagde haar groeiverwachting voor de capaciteit in 2026 van 3-5% naar 2-4% . Ze waarschuwde voor een brandstofschok van €940 miljoen ($1.1 miljard) alleen al in het tweede kwartaal, waarbij de prijs van kerosine in Noordwest-Europa op 3 april 2026 een record bereikte van $1.840 per metrische ton . De totale extra brandstofkosten voor het hele jaar worden geraamd op €2,4 miljard ($2,8 miljard), en CEO Benjamin Smith heeft gewaarschuwd dat de groep deze kosten niet volledig kan compenseren door prijsstijgingen .

Cathay Pacific: Het mes in de toeslagen

De thuisbasis in Hongkong zag de kerosineprijzen in maart verdubbelen in vergelijking met het gemiddelde van januari-februari als gevolg van de oorlog in Iran . Het bedrijf reageerde agressief: eerst verdubbelde het in maart de brandstoftoeslagen op de meeste routes, en in april werden ze nog eens met 34% verhoogd – wat neerkomt op een extra 600 HK$ of meer voor langeafstandsvluchten naar Europa en Noord-Amerika . CEO Ronald Lam heeft verklaard dat het plan van de maatschappij om de passagierscapaciteit in 2026 met 10% te laten groeien, kan veranderen als de brandstofprijzen hoog blijven, en voegde eraan toe dat capaciteitsvermindering "een laatste redmiddel" is . Voorzitter Patrick Healy heeft afzonderlijk gewezen op hogere toeslagen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen als aanhoudende tegenwind .

De concurrentiepositie in perspectief

De markt wordt nu gevormd door een nieuwe kostenrealiteit. Europese en Aziatische maatschappijen verhogen toeslagen en snoeien in capaciteitsgroei, terwijl Golfmaatschappijen een herstel in twee snelheden doormaken. Emirates bewees dat het snel kon herbouwen, maar heeft nu de capaciteit voor juni teruggeschroefd, terwijl Qatar Airways gestaag opklimt uit een veel dieper operationeel gat. De brandstofschok heeft de kostenbasis van de sector fundamenteel veranderd, en de waarschuwingen van elke grote topbestuurder wijzen in dezelfde richting: ticketprijzen zullen stijgen, winsten zullen dalen en de volledige impact van deze crisis begint zich nog maar net te manifesteren.