Waarom Rusland Armenië onder druk zet vóór de verkiezingen van 7 juni

Volodin en andere Russische functionarissen hebben ook vergelijkingen getrokken tussen de huidige politieke koers van Armenië en het verleden van Oekraïne, dat zich van Moskou afkeerde. Ze waarschuwen dat een dergelijke weg de stabiliteit van Armenië en de relatie met Rusland zou kunnen schaden.

Deze uitspraken worden algemeen gezien als een politiek signaal aan Armeense kiezers en elites in de gevoelige periode voor de verkiezingen.

De kern van Moskous eis: kies tussen de EU en Rusland

Centraal in het conflict staat de groeiende interesse van Armenië in nauwere integratie met de Europese Unie. Russische leiders hebben herhaaldelijk gewaarschuwd dat Armenië niet tegelijkertijd kan toetreden tot de EU en lid kan blijven van de Euraziatische Economische Unie (EAEU), het door Moskou geleide handelsblok waar Armenië in 2015 lid van werd.

President Vladimir Poetin verklaarde dat het "per definitie onmogelijk" is voor een land om tegelijkertijd deel uit te maken van de EU en de EAEU, omdat de twee douanesystemen onverenigbaar zijn.

Russische functionarissen hebben ook gewaarschuwd dat Armenië serieuze economische gevolgen kan ondervinden als het doorgaat op de EU-koers. Deze gevolgen kunnen bestaan uit het verlies van tariefvrije toegang tot de Russische markt, hogere prijzen voor Russische energie en verminderde handel of investeringsstromen.

Sommige Russische beleidsmakers hebben zelfs gesuggereerd dat er bredere repercussies kunnen zijn, zoals verstoringen van transportverbindingen of economische samenwerking, als Armenië uiteindelijk voor de EU kiest.

Economische druk via handelsbeperkingen

Naast politieke signalen heeft Rusland ook stappen ondernomen die directe gevolgen hebben voor de Armeense export.

• Rusland heeft de invoer en verkoop van Jermuk-mineraalwater opgeschort, daarbij verwijzend naar zorgen over de consumentenveiligheid.
• De Russische landbouwinspectie heeft beperkingen opgelegd aan de invoer van bloemen uit Armenië, officieel om fytosanitaire redenen.

Hoewel Russische toezichthouders deze maatregelen presenteren als technische of veiligheidsbeslissingen, komen ze te midden van een breder diplomatiek conflict en worden ze algemeen beschouwd als onderdeel van de economische druk op Jerevan.

Dergelijke handelsmaatregelen zijn belangrijk omdat de Armeense economie nauw verbonden blijft met Rusland. De Russische markt, energievoorziening en arbeidsmigratie spelen een belangrijke rol in de economische stabiliteit van het land.

Verkiezingsinvloed en desinformatiecampagnes

De timing van de Russische druk is veelzeggend: het komt slechts weken voor de Armeense parlementsverkiezingen. Analisten en onderzoekers melden dat Armenië het doelwit is geweest van een grootschalige pro-Kremlin-desinformatiecampagne die erop gericht is de publieke opinie te beïnvloeden voor de verkiezingen.

Onderzoekers documenteerden honderden vervalste of gemanipuleerde online video's en verhalen op sociale media, die de westers-georiënteerde regering van Armenië negatief afschilderen en politieke verdeeldheid aanwakkeren.

Tegelijkertijd hebben Russische leiders publiekelijk de hoop uitgesproken dat pro-Russische politieke krachten kunnen deelnemen aan de verkiezingen.

Een bredere geopolitieke strijd

De spanningen weerspiegelen een diepere geopolitieke verschuiving in de Zuidelijke Kaukasus. Armenië onderzoekt steeds meer nauwere banden met Europese instituties en westerse partners, terwijl Rusland zijn langdurige invloed in de regio probeert te behouden.

Voor Moskou betekent een mogelijke westerse koers van Armenië een strategisch verlies in een regio waar Rusland historisch gezien de dominante macht is geweest. Voor Jereven wordt het diversifiëren van partnerschappen aantrekkelijker nu de relatie met Moskou is bekoeld.

De weken voorafgaand aan de verkiezingen van 7 juni zijn daarom meer dan een interne politieke strijd; ze vormen ook een test of Armenië verder zal gaan met een nauwere samenwerking met Europa of stevig in de Russische invloedssfeer zal blijven.