John Cages orgelstuk van 639 jaar verandert voor het eerst in 2,5 jaar van akkoord

Drie minuten lang luisterde het publiek naar het oude akkoord met zeven orgelpijpen. Daarna werd een achtste pijp toegevoegd — een kleine ingreep met een opvallend groot tijdsperspectief.

Van zeven naar acht tonen

De nieuwe A4-pijp veranderde het akkoord van zeven naar acht tonen . Het was de 17e akkoord- of klankwisseling sinds de uitvoering begon en de eerste verandering sinds 5 februari 2024, ongeveer 2,5 jaar eerder .

Volgens de organisatoren staat hiermee ongeveer 4 procent van de volledige uitvoering op de teller . Het stuk moet uiteindelijk doorgaan tot 4 september 2640 .

Een concert dat al in 2001 begon

De uitvoering startte op 5 september 2001 met een stiltemoment. De eerste toon klinkt onafgebroken sinds 5 februari 2003 . De locatie is de voormalige cisterciënzer kloosterkerk van St. Burchardi in Halberstadt, in de Duitse deelstaat Saksen-Anhalt .

Hoe kan één akkoord jaren blijven klinken?

Voor ORGAN²/ASLSP werd een speciaal mechanisch orgel gebouwd. De orgelpijpen blijven voortdurend open en worden onafgebroken van lucht voorzien door elektrische blazers . Daardoor is er geen organist nodig om het akkoord vast te houden: het instrument kan dezelfde klank maanden of jaren laten voortduren.

Het akkoord dat van februari 2024 tot augustus 2026 klonk, bestond uit zeven tonen . Tijdens de klankwisseling werden de pijpen handmatig toegevoegd of verwijderd volgens het schema van de compositie.

Wanneer verandert de klank opnieuw?

De volgende, 18e klankwisseling staat gepland voor 5 oktober 2027 . Dan wordt de E4-pijp losgelaten, die op 5 september 2020 was toegevoegd. Het aantal klinkende tonen gaat daarmee terug van acht naar zeven .

Ook daarna blijft de planning opvallend concreet: de 19e klankwisseling staat volgens de projectplanning gepland voor 5 april 2028 .

John Cage en de kunst van het wachten

Cages avant-gardistische compositie geeft de instructie om zo langzaam mogelijk te spelen. De uitvoering in Halberstadt rekt dat idee op tot 639 jaar. De keuze voor de locatie sluit aan bij de orgelgeschiedenis van de stad: de kathedraal van Halberstadt had rond 1361 een van de eerste orgels die ooit werden gebouwd .

Elke Klangwechsel, zoals de organisatoren de klankwisseling noemen, trekt bezoekers van over de hele wereld. Voor het bijwonen van de 17e wisseling was in het premiumgedeelte een donatie van 200 euro nodig . Het project verkoopt zelfs een zogenoemd Final Ticket voor wie alvast een plaats wil reserveren bij het geplande slotmoment in 2640 .