De jongste claim volgde op de aankondiging van de Houthi’s op 20 juli van een maritiem embargo tegen Saudi-Arabië. De groep presenteerde dat als vergelding voor wat zij Saoedische beperkingen op havens en luchthavens in door de Houthi’s gecontroleerde delen van Jemen noemde. Houthi-functionarissen spraken van „blokkade voor blokkade”.
Daarna claimde de groep raketaanvallen op aan Saudi-Arabië gelieerde tankers, waaronder de NCC GHAZAL. Volgens de Houthi’s moest die tanker terugkeren nadat hij het maritieme verbod had geschonden. Ook het rapport van de VN-Veiligheidsraad registreerde Houthi-claims over aanvallen in juli op de tankers Encelia en Layla.
De campagne blijft niet beperkt tot schepen. Op 9 augustus zeiden de Houthi’s dat ze met een drone de Jazan-raffinaderij van Aramco hadden aangevallen. Saudi-Arabië bevestigde dat er brand was uitgebroken en later geblust, zonder gewonden. De autoriteiten maakten de oorzaak en de volledige omvang van de schade niet publiekelijk bekend.
Ook de havenstad Mocha — in het Arabisch al-Makha — is herhaaldelijk getroffen. De door de internationaal erkende Jemenitische regering gecontroleerde haven ligt dicht bij Bab el-Mandeb. Volgens de directeur kwamen in enkele dagen meer dan 25 raketten neer en moesten commerciële en maritieme activiteiten worden stilgelegd. Hij meldde zeven doden en ongeveer 16 miljoen dollar aan verliezen.
Het Jemenitische leger meldde afzonderlijk zeven doden en dertig gewonden bij een aanval op Mocha en nabijgelegen infrastructuur. Andere berichtgeving beschreef herhaalde aanvallen op de haven en omliggende regeringsgebieden. Dat onderstreept dat de escalatie niet alleen een maritieme confrontatie tussen Saudi-Arabië en de Houthi’s is, maar ook deel uitmaakt van een opnieuw oplopend intern Jemenitisch conflict.
Ook commerciële schepen zijn doelwit geweest. De internationaal erkende Jemenitische regering zei dat een Houthi-aanval op de Egyptische vrachtboot Tihamah, ten zuiden van Mocha, zes mensen het leven kostte en tien anderen verwondde. Eerdere berichten spraken van vier doden onder de bemanning, wat de voortdurende verschillen in de slachtofferrapportage laat zien.
Saoedische functionarissen hebben gewaarschuwd voor mogelijke gecoördineerde aanvallen vanuit het zuiden door de Houthi’s en vanuit het noorden door Iraakse milities. Volgens een anonieme hoge Saoedische functionaris zouden die aanvallen onder toezicht staan van de Iraanse Revolutionaire Garde, de IRGC. Reuters schreef dat deze beoordeling was gebaseerd op inlichtingen uit Saudi-Arabië, de Verenigde Staten en andere landen in de regio. Dit is geen onafhankelijk bewijs dat Iran deze specifieke aanvallen aanstuurde of de gebruikte wapens, doelinformatie of commandanten leverde.
In sommige berichten worden daarnaast gedetailleerde beschuldigingen gedaan over IRGC-commandanten, inlichtingensteun en samenwerking met Iraakse milities. Op basis van het beschikbare materiaal moeten die beweringen als onbevestigde beschuldigingen worden behandeld. Het duidelijkst vaststaande beeld is dat Saudi-Arabië zich voorbereidt op een bredere veiligheidsdreiging, terwijl de Houthi’s aanvallen op Saoedisch gelieerde doelen blijven claimen.
Riyad heeft intussen geprobeerd zijn veiligheidsnetwerk uit te breiden. Saudi-Arabië sloot in augustus volgens berichtgeving een defensiepact met Turkije en Pakistan. Daarnaast werkte het aan een multilateraal initiatief voor maritieme verdediging in de Rode Zee en de Golf van Aden. Veertien landen ondertekenden eind juli een oprichtingsverklaring, maar de precieze operationele rol van de coalitie en de verplichtingen van afzonderlijke leden zijn nog niet duidelijk.
Saudi-Arabië zocht ook internationale steun voor de bescherming van de scheepvaart in de Rode Zee. Overleg zou meerdere regeringen in de regio hebben omvat, terwijl de samenstelling en uiteindelijke vorm van een voorgestelde coalitie nog onderwerp van gesprek waren.
De nieuwe aanvallen zetten de fragiele ontspanning in Jemen zwaar onder druk. Volgens een analyse van de BBC leek de terughoudendheid die sinds het staakt-het-vuren van 2022 bestond, af te brokkelen. Saoedische schepen kwamen onder vuur te liggen en de vrees voor een groter conflict nam toe.
Het Institute for the Study of War stelde dat de gevechten tussen de Houthi’s en de internationaal erkende regering sinds 2023 op een laag niveau waren gebleven. De recente escalatie volgde volgens het instituut op berichten over mogelijke Saoedische marine- en grondoperaties.
Een bevestigde aanval op een Saoedisch oorlogsschip, grote militaire verliezen of ernstige schade aan olie-infrastructuur kan Riyad ertoe aanzetten zwaardere luchtaanvallen uit te voeren of een groter grondoffensief in Jemen te steunen. Daarmee zouden ook aan Iran gelieerde Iraakse groepen bij de crisis kunnen worden betrokken. Een lokaal conflict zou dan kunnen uitgroeien tot een bredere regionale confrontatie.
Een grotere maritieme coalitie kan aanvallen tegelijk afschrikken en het risico op misverstanden vergroten. Meer oorlogsschepen, patrouilleboten, escorts en onderscheppingen betekenen immers ook meer momenten waarop een incident snel kan escaleren.
Bab el-Mandeb verbindt de Rode Zee met de Golf van Aden en ligt op de vaarroute tussen Europa en Azië via het Suezkanaal. Er is momenteel geen bewijs dat de zeestraat volledig is afgesloten. Toch kunnen aanvallen, waarschuwingen aan schepen, havenstilleggingen en de mogelijkheid van escorts of onderscheppingen de verzekerings- en beveiligingskosten verhogen.
Rederijen kunnen bovendien besluiten om schepen om te leiden via Kaap de Goede Hoop. Dat maakt reizen langer en duurder. Zelfs zonder een formele blokkade van al het verkeer kan de onzekerheid rond de zeestraat dus beslissingen in de internationale scheepvaart beïnvloeden.
De stillegging van de haven van Mocha is daarom meer dan een lokaal probleem. Voor Jemen betekent het een directe klap voor handel en havenactiviteiten. Voor de bredere Europa-Azië-route laten de aanvallen zien hoe snel regionale gevechten kunnen doorwerken in een van de belangrijkste maritieme corridors ter wereld.
De belangrijkste signalen zijn:
Die ontwikkelingen kunnen duidelijk maken of de Houthi-campagne vooral bedoeld is als drukmiddel en machtsvertoon, of uitgroeit tot een langdurige militaire operatie die een bredere oorlog rond de Rode Zee kan ontketenen.
Voorlopig is de conclusie helder: de confrontatie tussen de Houthi’s en Saudi-Arabië escaleert, maar enkele van de meest verstrekkende claims — met name over de nieuwste scheepsaanval en de mogelijke Iraanse aansturing — zijn nog niet onafhankelijk bevestigd.