Wat Kushners ontmoeting met Hamas betekent voor het vastgelopen Gaza-plan

Over de volledige Amerikaanse en internationale delegatie lopen de berichten uiteen. Een verslag sprak over Kushner als onderdeel van een groep van drie gezanten die al-Hayya ontmoette. Een andere bron noemde Nickolay Mladenov en Tony Blair, vertegenwoordigers van de zogenoemde Board of Peace, als deelnemers. Omdat de informatie afkomstig is van anoniem gebleven functionarissen en diplomaten, is er geen openbare officiële deelnemerslijst of woordelijk verslag van de gesprekken.

Kushner sprak in El Alamein ook met de Egyptische president Abdel Fattah el-Sisi. Volgens het Egyptische presidentschap lag de nadruk daarbij op de noodzaak dat alle partijen hun verplichtingen uit het staakt-het-vurenakkoord voor Gaza nakomen.

Wat wilde Kushner van Hamas?

De Amerikaanse inzet draaide niet alleen om een nieuwe politieke toezegging, maar vooral om ontwapening, bestuur en de uitvoering van het plan. Kushner drong er volgens de berichtgeving bij Hamas op aan om:

• Gaza te ontwapenen via "concrete, verifieerbare stappen";
• geen toekomstige rol meer te spelen in het bestuur van het gebied; en
• te beginnen met de overdracht van bestuurlijke bevoegdheden aan een nieuw bestuur.

Het bredere, door de VS gesteunde 15-puntenplan voorziet daarnaast in een Israëlische terugtrekking uit Gaza en wederopbouw onder leiding van een nieuw civiel Palestijns bestuur.

De praktische invulling van "ontwapening" was het belangrijkste discussiepunt. Het doel was om de verplichtingen van Hamas te vertalen naar maatregelen die kunnen worden gemonitord en gecontroleerd, in plaats van ze te laten berusten op een algemene belofte.

Hoe reageerde Hamas — en wat blijft onduidelijk?

Hamas heeft tijdens de ontmoeting naar verluidt opnieuw zijn steun voor het akkoord bevestigd. Eerdere berichtgeving stelde dat de beweging er in principe mee had ingestemd haar wapens over te dragen aan een nieuw bestuurscomité.

Daaruit volgt niet dat Hamas akkoord ging met alle uitvoeringsdetails die Kushner naar voren bracht. De beschikbare berichten geven geen volledig beeld van de voorwaarden van Hamas, de volgorde waarin de ontwapening zou moeten plaatsvinden, het voorgestelde controlemechanisme of een concreet tijdschema. Die punten zijn in het openbare bronnenmateriaal nog niet opgelost.

Na de ontmoeting riep Hamas bemiddelaars en de Board of Peace volgens een bericht op om Israël tot uitvoering van het plan te bewegen. Dat onderstreept dat de impasse twee kanten heeft: Washington vroeg om meetbare stappen van Hamas, terwijl Hamas erop aandrong dat Israël daartegenover eveneens verplichtingen nakomt.

Waarom Netanyahu’s positie doorslaggevend is

Kushner zou maandag 17 augustus naar Israël reizen voor overleg met premier Benjamin Netanyahu. Die ontmoeting volgt op Netanyahus openbare afwijzing van het 15-puntenplan. Volgens de berichtgeving omvatte dat plan de ontwapening van Hamas, de terugtrekking van Israëlische troepen en de vorming van een nieuw civiel bestuur in Gaza.

De Israëlische afwijzing vormt daarmee het directe diplomatieke obstakel. De beschikbare berichtgeving specificeert niet alle onderdelen waar Netanyahu bezwaar tegen maakte. Wel blijkt eruit dat hij het plan, of belangrijke onderdelen ervan, afwees — vooral waar het gaat om een Israëlische terugtrekking en de voorwaarden waaronder Hamas zich zou ontwapenen.

De volgorde van Kushners gesprekken had daarom een duidelijke diplomatieke logica: eerst proberen een concrete toezegging van Hamas te verkrijgen en vervolgens Netanyahu bewegen tot overeenkomstige stappen. Of dat voldoende zou zijn om de Israëlische bezwaren weg te nemen, was nog niet duidelijk.

Regionale regeringen veroordelen Israëls afwijzing

De Verenigde Arabische Emiraten en zeven andere Arabische en islamitische landen brachten een gezamenlijke verklaring uit waarin zij Israëls afwijzing van nieuwe pogingen om het Gaza-plan van president Donald Trump uit te voeren, veroordeelden. De genoemde ondertekenaars waren de Verenigde Arabische Emiraten, Qatar, Jordanië, Indonesië, Pakistan, Turkije, Saudi-Arabië en Egypte.

Volgens de berichtgeving veroordeelde de verklaring ook Israëls afwijzing van een Palestijnse staat. De betekenis van de verklaring was vooral politiek, niet operationeel: regionale regeringen legden publiekelijk de verantwoordelijkheid voor het vastgelopen vredesproces bij Israël, terwijl Kushner via directe en indirecte gesprekken het plan probeerde te redden.

Wat is bekend over de aanhoudende aanvallen in Gaza?

De diplomatieke inspanningen vonden plaats terwijl er berichten waren over aanhoudende Israëlische luchtaanvallen in Gaza. CNBC meldde dat Amerikaanse gezanten overlegden met Egyptische, Qatarese en Turkse bemiddelaars terwijl Israël doorging met luchtaanvallen in de Gazastrook. Een ander verslag stelde dat het staakt-het-vuren de aanvallen had verminderd, maar niet volledig had beëindigd.

Het aangeleverde bronnenmateriaal stelt niet betrouwbaar vast hoeveel aanvallen er waren, welke doelen werden getroffen, hoeveel slachtoffers vielen of of specifieke incidenten een bepaalde bepaling van het staakt-het-vuren schonden. Die details kunnen niet uitsluitend op basis van de diplomatieke berichten worden afgeleid.

De kern van de zaak

De ontmoeting in Egypte leverde bewijs op van hernieuwde diplomatie, maar nog niet van een definitief akkoord. Kushner wist de toezegging van Hamas aan een kader met ontwapening en de overdracht van bestuurlijke macht te verkrijgen of probeerde die toezegging te versterken. De lastigste vragen — hoe ontwapening wordt gecontroleerd, welke voorwaarden Hamas eraan verbindt en of Israël zich zal terugtrekken — bleven open.

De volgende test was Kushners geplande ontmoeting met Netanyahu. Zolang beide partijen geen wederzijdse en verifieerbare stappen aanvaarden, blijft het 15-puntenplan ondanks de nieuwe gespreksronde vastgelopen.