Ghana zet Rusland onder druk om rekrutering van Ghanezen voor de oorlog in Oekraïne

62 doden en 15 vermisten

Ablakwa meldde dat 62 Ghanezen in de oorlog zijn omgekomen en dat 15 anderen als vermist geregistreerd staan. Die cijfers werden in meerdere verslagen van de gezamenlijke persconferentie genoemd.

De beschikbare informatie maakt niet duidelijk hoeveel Ghanezen sinds 2022 in totaal zijn gerekruteerd. Ook is er geen onafhankelijk geverifieerd overzicht van hoeveel Ghanezen nog in leven zijn, onder contract dienen of mogelijk misleid zijn om zich aan te sluiten.

Lavrovs uitleg en het Russische standpunt

Volgens berichtgeving over de ontmoeting bevestigde Lavrov dat Ghanezen contracten met het Russische ministerie van Defensie hebben ondertekend. Hij schreef hun keuze toe aan een combinatie van solidariteit met Rusland en materiële of financiële motieven.

Dat wijkt af van de beschrijving van Ghana, dat spreekt van illegale rekrutering. Het verschilt ook van berichtgeving waarin staat dat Afrikanen via tussenpersonen werden benaderd met beloften van goedbetaald civiel werk. De beschikbare bronnen bieden daarmee verschillende verklaringen voor de manier waarop Ghanezen in Russische dienst terechtkwamen, maar geven geen definitief antwoord op de vraag hoe groot de rol van misleiding of dwang in deze gevallen was.

Een breder Afrikaans probleem

De klacht van Ghana staat niet op zichzelf. Lavrov zei dat Rusland vergelijkbare verzoeken had ontvangen uit Zuid-Afrika, Kenia en Botswana.

In eerdere berichtgeving werd gesproken over rekruteringspogingen via tussenpersonen en vacatures voor civiel werk. Dat leidde tot zorgen in onder meer Kenia, Ghana en Zuid-Afrika. Volgens een bericht had de Keniaanse inlichtingendienst meer dan 1.000 Kenianen als rekruten geïdentificeerd, al zei de Keniaanse regering geen precies totaal te kunnen geven.

Het Oekraïense ministerie van Buitenlandse Zaken zei in augustus dat minstens 2.982 mensen uit 37 Afrikaanse landen waren gerekruteerd voor de Russische strijdkrachten en dat 486 van hen bekend waren omgekomen. Dit zijn Oekraïense cijfers en moeten worden gezien als een claim of inlichtingeninschatting, niet als een door alle partijen bevestigd totaal.

Eerdere Oekraïense berichtgeving sprak nog over meer dan 1.700 Afrikanen die voor Rusland zouden vechten. De verschillen laten zien dat aantallen afhangen van de peildatum, de gehanteerde definitie en de bron.

Hoe de rekrutering zou verlopen

De berichtgeving rond de ontmoeting beschrijft een patroon waarbij potentiële rekruten via derden werden benaderd met aanbiedingen voor civiel werk, soms tegen een aantrekkelijk salaris. Andere onderzoeken en Oekraïense bronnen beschrijven bredere methoden, waaronder misleiding, dwang, aanbiedingen voor onderwijs of werk en beloften van Russisch staatsburgerschap of andere voordelen.

Deze meldingen wijzen op een groter rekruteringssysteem, maar bewijzen niet dat iedere Ghanese rekruut is misleid of gedwongen. De aangeleverde informatie onderbouwt niet elke specifieke bewering over individuele gevallen, tussenpersonen of rekruteringskanalen.

Ook visumvrij reizen voor diplomaten

De gesprekken gingen niet uitsluitend over de rekrutering. Rusland en Ghana ondertekenden volgens berichtgeving op basis van informatie van het Ghanese ministerie van Buitenlandse Zaken ook een overeenkomst die visumvrij reizen toestaat voor houders van diplomatieke en dienstpaspoorten.

Daarnaast zei Lavrov dat beide landen vóór het einde van 2026 in Moskou een bijeenkomst van hun intergouvernementele commissie voorbereiden. Die commissie houdt zich bezig met handel, economische samenwerking en wetenschappelijke en technische samenwerking.

De parallelle afspraken maken duidelijk dat het geschil over de rekrutering werd besproken naast een bredere diplomatieke agenda. Het verving de andere samenwerking tussen Moskou en Accra niet.

Wat nog niet is bevestigd

De beschikbare bronnen bevestigen niet:

• hoeveel Ghanezen sinds 2022 in totaal zijn gerekruteerd;
• welke specifieke Russische instantie het verzoek van Ghana zal onderzoeken, afgezien van verwijzingen naar bevoegde autoriteiten en het ministerie van Defensie;
• hoeveel Afrikaanse rekruten in totaal zijn omgekomen over alle verslagperioden heen;
• claims over Panama;
• dat in ieder Ghanese geval sprake was van dwang; of
• bredere geopolitieke conclusies over de Sahel.

Oekraïne heeft afzonderlijk gemeld dat Rusland in 2026 minstens 18.500 buitenlandse staatsburgers zou willen rekruteren. Ook dat is een schatting van de Oekraïense inlichtingendienst en geen door Rusland bevestigd totaal.

De meest terughoudende conclusie uit de ontmoeting van 17 augustus is daarom deze: Ghana legde de rekruteringskwestie rechtstreeks bij Moskou neer, meldde 62 doden en 15 vermisten en kreeg volgens de betrokken ministers de toezegging dat het Russische verzoek zal worden bekeken. Of die toezegging tot aantoonbare maatregelen leidt, is nog onduidelijk.