MiCA-schok laat 1.062 cryptobedrijven in de EER zonder vergunning achter — en voedt migratiefraude

De laatste EU-overgangsperiode onder de Markets in Crypto-Assets Regulation (MiCA) eindigde op 1 juli 2026. Vanaf die datum moest een cryptodienstverlener die EU-klanten bediende zonder de vereiste vergunning zijn diensten staken en een ordelijke afbouw uitvoeren. Waar nodig hoorde daar ook de overdracht van klanten bij. De Europese toezichthouder ESMA liet weten dat er geen nieuwe EU-brede verlenging zou komen.

De uitkomst was een flinke opschoning van de markt, maar de cijfers vragen om nuance. In een dataset van TRM Labs stonden 1.343 cryptodienstverleners uit de Europese Economische Ruimte (EER). Daarvan hadden 281 een MiCA-vergunning; 1.062 hadden die op de deadline niet. Die 1.062 bedrijven moesten dus de markt verlaten, hun bedrijfsmodel aanpassen of klanten overdragen — maar dat betekent niet dat al deze bedrijven op dat moment aantoonbaar al hun activiteiten hadden beëindigd.

Wat gebeurde er na 1 juli?

MiCA haalde niet automatisch elk niet-vergund platform van de ene op de andere dag offline. Aanbieders zonder vergunning moesten EU-klanten niet langer bedienen, hun activiteiten beperken of hun bedrijf ordelijk afbouwen. Vergunde partijen werden geacht de migratie van bestaande klanten actief te begeleiden.

Dat verschil verklaart waarom de berichtgeving uiteenlopende totalen noemt. Latere publicaties spraken over meer dan 1.700 niet-vergunde platforms, 323 vergunde bedrijven en ongeveer 10 miljoen gebruikers die mogelijk hun tegoeden moesten verplaatsen. Deze cijfers zijn afkomstig uit verschillende bronnen en moeten als schattingen worden gelezen — niet als een officiële telling van ESMA van voltooide sluitingen of daadwerkelijk gemigreerde klanten.

De meest betrouwbare conclusie is daarom dat MiCA het aantal aanbieders dat onder oude nationale regelingen toegang tot de Europese markt had, sterk heeft teruggebracht. Er is geen bewijs dat elke niet-vergunde onderneming onmiddellijk al haar activiteiten staakte, of dat iedere getroffen gebruiker de overstap al had afgerond.

Waarom de nieuwe regels een kans boden aan oplichters

De overgang creëerde een geloofwaardige aanleiding voor dringende berichten over klantaccounts. Fraudeurs konden zich voordoen als een echte exchange, ESMA, een nationale toezichthouder of een migratiepartner. Gebruikers kregen bijvoorbeeld het verzoek om hun account te ‘verifiëren’, geld te verplaatsen, een wallet vrij te geven of vóór een deadline op te nemen.

Europese toezichthouders meldden na 1 juli een toename van identiteitsfraude. Genoemde methodes waren valse berichten van toezichthouders, nagemaakte vergunningdocumenten, gekopieerde websites en berichten die gebruikers naar frauduleuze platforms stuurden.

Het gevaar is extra groot omdat een legitieme aanbieder klanten inderdaad kan vragen om tegoeden op te nemen of naar een andere partij over te brengen. Een echte wetswijziging maakt een onverwachte link nog niet betrouwbaar. Behandel elk bericht als onbevestigd totdat je het via een bekend, officieel kanaal hebt gecontroleerd.

Welke exchanges hadden volgens berichtgeving een MiCA-vergunning?

Voorbeelden van grote exchanges die volgens berichtgeving over een MiCA-vergunning beschikten, zijn Coinbase, Kraken, OKX, Crypto.com, Bitstamp en Bitpanda. Zij kregen toestemming via specifieke EU-lidstaten. Binnen MiCA kunnen vergunde aanbieders hun toegestane diensten vervolgens via het Europese paspoort in de interne markt aanbieden.

Deze namen zijn geen vervanging voor een actuele controle in het register. Een vergunning hoort bij een specifieke juridische entiteit en kan bovendien slechts bepaalde diensten omvatten. In de beleggersinformatie van ESMA staat dat gebruikers zowel de status van de aanbieder als de reikwijdte van diens toestemming moeten controleren.

Binance had op de deadline van 1 juli geen vergelijkbare MiCA-vergunning. De Europese activiteiten van het bedrijf konden daarom niet steunen op een EU-breed MiCA-paspoort. Volgens berichtgeving zou Binance relevante nieuwe diensten stopzetten en tegelijk werken aan een ordelijke afbouw van gebruikersposities.

De beschikbare informatie biedt geen betrouwbare basis om specifieke banken te noemen die ‘MiCA-toestemming’ zouden hebben verkregen. Ook hier is het onderscheid belangrijk: sommige financiële instellingen kunnen cryptodiensten aanbieden via de meldingsprocedure van MiCA, zonder dezelfde zelfstandige CASP-vergunning te hebben als een exchange.

Wat veranderde MiCA ten opzichte van het oude regime?

Voor het einde van de overgangsperiode konden in aanmerking komende bedrijven die onder nationale regelingen actief waren tijdelijk doorgaan terwijl zij een MiCA-vergunning aanvroegen. Die nationale systemen waren versnipperd. MiCA bracht daarvoor een gemeenschappelijk EU-kader voor vergunningverlening en toezicht op aanbieders van cryptodiensten.

Belangrijke onderdelen zijn:

• Vergunning en toezicht: aanbieders moeten een vergunning hebben of gebruikmaken van een toepasselijke meldingsprocedure voordat zij onder MiCA vallende diensten aanbieden.
• Bestuur en financiële waarborgen: MiCA stelt organisatorische, bestuurlijke en financiële eisen. De kapitaaleisen verschillen per dienst en kunnen ook worden gekoppeld aan vaste bedrijfskosten.
• Bescherming van klanttegoeden: de regels gaan onder meer over de bewaring van cryptoactiva en geld van klanten.
• Administratie en klachten: aanbieders moeten gegevens bijhouden en procedures hebben voor de behandeling van klachten.
• Transparantie en marktregels: MiCA bevat eisen voor transparantie, informatieverstrekking, vergunningverlening en toezicht rond de uitgifte en handel in cryptoactiva, waaronder asset-referenced tokens en e-money tokens.

Een MiCA-vergunning vergroot het toezicht, maar biedt geen garantie tegen koersverliezen, hacks, fraude, operationele problemen of het faillissement van een platform.

Zo controleer je een aanbieder

1. Zoek de exacte juridische entiteit op. Vertrouw niet alleen op een merknaam, app of zoekadvertentie. Controleer de aanbieder in het ESMA-register en kijk of de toestemming geldt voor de dienst die je wilt gebruiken en voor jouw land. Controleer ook de waarschuwingslijst van de nationale toezichthouder.

2. Gebruik een bekend officieel kanaal. Open zelf de bestaande website van de exchange of de geverifieerde app. Gebruik geen links, QR-codes, telefoonnummers of bijlagen uit onverwachte e-mails, sms-berichten, socialmediaposts of privéberichten.

3. Geef geheime gegevens nooit af. Geen legitieme toezichthouder of exchange heeft je seed phrase, privésleutel, wachtwoord of eenmalige authenticatiecode nodig om een account te migreren.

4. Controleer overdrachtsinstructies onafhankelijk. Bevestig het ontvangstadres en het netwerk via een vertrouwd kanaal. Stuur eventueel eerst een kleine testtransactie en bewaar de relevante gegevens.

5. Controleer wat de nieuwe aanbieder daadwerkelijk ondersteunt. Kijk of jouw cryptoactiva, handelsparen, bewaarregeling en opnamemogelijkheden beschikbaar blijven voordat je een saldo overboekt.

6. Beperk het bedrag op een exchange. Houd op een gecentraliseerd platform alleen het saldo aan dat je nodig hebt om te handelen. Bewaar herstelgegevens voor langetermijnopslag offline en zorg voor een geteste back-up.

De belangrijkste les van de MiCA-deadline is niet alleen dat veel bedrijven geen EU-klanten meer mochten bedienen. Een echte nalevings- en migratieoperatie kan ook de perfecte dekmantel vormen voor phishing. Controleer daarom zowel de juridische entiteit als het communicatiekanaal onafhankelijk voordat je ook maar één asset verplaatst.