De gespleten Europese graanmarkt van 2026

De Europese graanmarkt navigeert in 2026 door een duidelijke tweedeling. Aan de ene kant profiteren wintergewassen zoals zachte tarwe en gerst over het algemeen van gunstige omstandigheden in grote delen van de EU. Aan de andere kant staan zomergewassen – vooral maïs – onder zware druk door hitte, droogte en een structurele verschuiving in de plantbeslissingen van boeren. Deze tegengestelde krachten worden nu weerspiegeld in de laatste prognoses van branchevereniging COCERAL, die een gemengd beeld schetsen van de komende oogst.

COCERAL's Derde Raming voor 2026: De Kern van de Herziening

In haar derde prognose voor de oogst van 2026, medio juni uitgebracht, raamt COCERAL de totale graanoogst in de EU-27 plus het VK op 295,5 miljoen ton . Dit cijfer is lager dan de 298,8 miljoen ton die in maart werd voorspeld en betekent een aanzienlijke daling ten opzichte van de enorme 311,3 miljoen ton die in 2025 werd geoogst .

De belangrijkste wijzigingen zijn geconcentreerd in tarwe en maïs. De productie van zachte tarwe werd naar boven bijgesteld tot 143,7 miljoen ton, een stijging van 1,1 miljoen ton ten opzichte van de raming van maart . De vooruitzichten voor maïs werden daarentegen fors verlaagd naar 57,2 miljoen ton, ver onder de eerdere prognose van 60,2 miljoen ton en iets lager dan de 57,8 miljoen ton van het voorgaande jaar . Het areaal maïs blijft krimpen en wordt nu geraamd op slechts 7,8 miljoen hectare, omdat telers steeds vaker overstappen op alternatieve voorjaarsgewassen zoals zonnebloemen . De maart-raming van 56,7 miljoen ton voor de maïsproductie in 2025 onderstreept de aanhoudende neerwaartse druk op het gewas verder .

De gerstproductie wordt geraamd op 58,8 miljoen ton .

Waarom Tarwe en Maïs in Tegenovergestelde Richtingen Bewegen

De uiteenlopende vooruitzichten voor tarwe en maïs komen voort uit een combinatie van weer, timing en de economische keuzes van boeren.

Tarwe profiteert van een sterke basis als wintergewas. Het seizoen 2025-26 voor wintergewassen was grotendeels gunstig voor veel delen van Europa. In juli 2025 rapporteerde het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek (JRC) van de Europese Commissie bovengemiddelde opbrengstverwachtingen voor wintergewassen in Roemenië, Bulgarije, Frankrijk, Spanje, Ierland, de Scandinavische en de Baltische landen, ondersteund door voldoende watervoorziening gedurende het seizoen . Duitsland, Polen en Hongarije lagen op schema voor gemiddelde opbrengsten, terwijl alleen Italië en Turkije te maken hadden met lagere verwachtingen als gevolg van hitte en waterstress .

Deze positieve basis heeft de vooruitzichten voor zachte tarwe ondersteund. Zelfs toen er zorgen over het weer ontstonden – met name de hittegolf van eind mei 2026 – ging het gewas in een redelijke staat een kritieke korrelvullingsperiode in. De Franse zachte tarwe werd medio mei voor 80% als goed tot zeer goed beoordeeld, negen procentpunten hoger dan in dezelfde week van 2025 .

Maïs wordt in de tang genomen door weer, areaalverlies en risicomoeheid. Het kernprobleem voor Europese maïs concentreert zich in Zuidoost-Europa. Heet en droog weer heeft het bodemvocht uitgeput in Hongarije, Oost-Kroatië, Roemenië, Bulgarije en Griekenland, wat een directe bedreiging vormt voor de opbrengsten van zomergewassen . Terwijl zomergewassen in West-Europa de hittestress weerstaan, is de regionale divergentie schrijnend .

Naast de weersproblemen is er een structurele terugtrekking uit de maïsteelt. COCERAL merkte zelf op dat "herhaalde teleurstellingen met maïsopbrengsten in de afgelopen jaren" boeren ertoe aanzetten om het areaal te verkleinen en over te stappen op alternatieve voorjaarsgewassen zoals zonnebloemen en sojabonen . Dit sluit aan bij eerdere signalen: de maïsraming van juni 2025 werd verlaagd van 63,3 miljoen ton naar 60,6 miljoen ton vanwege lagere aanplant en een groter dan verwachte overstap naar zonnebloemzaad, en de tweede raming voor 2026 van 142,6 miljoen ton voor zachte tarwe weerspiegelde de aanhoudende divergentie tussen zachte tarwe en maïs .

De Hittegolf van Eind Mei: Directe Impact op Frankrijk

De factor die de kortetermijnvooruitzichten actief hervormt, is de recordbrekende hittegolf van eind mei in West-Europa. De temperaturen zouden tot wel 20°C boven normaal uitkomen, met maxima rond de 35°C in een groot deel van West-Europa in de laatste week van mei .

De hittegolf, gecentreerd boven Frankrijk, het VK, Ierland en Spanje, arriveerde tijdens een kritieke periode waarin wintertarwe de bloeifase naderde . Gegevens van FranceAgriMer tonen een verslechtering van week tot week in de conditie van belangrijke granen: zachte tarwe met een goede tot uitstekende beoordeling daalde naar 78% op 25 mei, tegenover 81% de week ervoor, waarbij vooral de westelijke regio's werden getroffen . Hoewel dit nog steeds boven de 70% van een jaar eerder ligt, trok de daling de aandacht van de markt en duwde het de Europese tarweprijzen omhoog .

Deze vroege hittestress brengt een risico op langere termijn met zich mee. Onderzoek gepubliceerd in 2025 geeft aan dat vroege hitte gewassen kwetsbaarder kan maken voor latere hittegolven tijdens de bloeiperiode, wat de opbrengstverliezen met 5–55% kan versterken voor maïs, sojabonen, tarwe en gerst in de VS en de EU . Een aparte NASA-studie voorspelt dat hittegolf-gerelateerde tarweopbrengstverliezen in Frankrijk in de toekomst zouden kunnen verdubbelen, vooral als de bloei plaatsvindt eind mei en begin juni – precies de periode waarin de huidige hittegolf toesloeg .

Parallelle Prognoses en de Bredere Context

Andere voorspellers weerspiegelen dezelfde brede trends. De analyse van Expana voor het seizoen 2025/26 bevestigde een recordoogst voor zachte tarwe en de grootste gerstoogst sinds 2008, terwijl maïs tot de laagste sinds 2007 bleef behoren, wat de sterke opbrengsten in het noorden en zwakke resultaten in het zuiden weerspiegelt . Expana's schattingen van augustus 2025 plaatsten de EU zachte tarwe op 132,8 miljoen ton, gerst op 54,8 miljoen ton en maïs op 55,9 miljoen ton voor het seizoen 2025/26 .

De middellangetermijnvooruitzichten van de Europese Commissie voor 2025–2035 voorspellen een trage productiviteitsgroei te midden van uitdagingen door klimaatverandering en hogere inputkosten, terwijl de verwachting van EU-zelfvoorziening voor granen wordt gehandhaafd . De Commissie merkte in een door de USDA bijgevoegd rapport ook op dat de EU-graanproductie in handelsjaar 2025/26 naar verwachting het voorgaande seizoen zou overtreffen vanwege een groter areaal wintergranen en verbeterde opbrengsten .

De bredere weersachtergrond zorgt voor extra druk. Meer dan de helft van het landoppervlak in Europa en het Middellandse Zeegebied had medio mei 2025 te maken met een vorm van droogte, het hoogste niveau dat voor die periode is geregistreerd sinds de start van de monitoring in 2012 . Terwijl Britse boeren een vertraagde opkomst van tarwe en maïs meldden door droge omstandigheden, blijft de directe focus liggen op hoe de oogst van 2026 een groeiseizoen doorstaat dat begon met belofte, maar nu de veerkracht op de proef stelt.