Waarom koper zo duur is geworden — en wat de rally aandrijft

De krapte begon zich in 2025 scherp af te tekenen. Een modderstroom bij de Grasberg-mijn van Freeport-McMoRan in Indonesië leidde in het najaar tot een zogenoemde force majeure: het bedrijf kon zijn leveringsverplichtingen door uitzonderlijke omstandigheden niet volledig nakomen . Eerder kreeg de Kamoa-Kakula-mijn van Ivanhoe Mines in de Democratische Republiek Congo te maken met overstromingen en brand .

Deze en andere incidenten kostten de wereldwijde markt naar schatting 1,5 miljoen ton koperproductie in 2025 . Ook in 2026 blijven mijnbouwbedrijven hun verwachtingen verlagen. De productieramingen van de 17 grootste producenten zijn met 199.000 ton teruggebracht tot 13,8 miljoen ton; onder meer First Quantum en Rio Tinto kwamen met verdere verlagingen .

De International Copper Study Group verwacht dat de productie van geraffineerd koper in 2026 slechts 0,9 procent groeit, terwijl de markt al met een tekort van ongeveer 150.000 ton kampt . Een andere belangrijke aanwijzing is de instorting van de zogenoemde treatment and refining charges. Dat zijn vergoedingen die smelterijen ontvangen voor het verwerken en raffineren van koperconcentraat. Wanneer die bijna nul worden, wijst dat op een acuut tekort aan beschikbaar ertsconcentraat .

Mijnbouwbedrijven profiteren mee

De hogere koperprijs verbetert rechtstreeks de marges van producenten. Koper steeg in 2025 met 43,93 procent, terwijl aandelen van koperproducenten volgens de Nasdaq Sprott Copper Miners Index met 74,59 procent toenamen . Verschillende mijnbouwbedrijven bereikten daardoor nieuwe koersrecords .

De topman van BHP waarschuwde dat de hoge koperprijs waarschijnlijk niet snel zal terugvallen. Zakenbanken verwachten bovendien dat de opwaartse trend in 2026 kan aanhouden, omdat de aanbodproblemen niet eenvoudig met een extra mijn of een snelle productieverhoging zijn op te lossen . Nieuwe mijnen ontwikkelen kost doorgaans veel tijd, terwijl bestaande mijnen te maken hebben met lagere ertsgehaltes en operationele problemen .

De Fed en de zwakkere dollar

Ook het Amerikaanse monetaire beleid werkt de prijsstijging in de hand. De Federal Reserve verlaagde de rente in september, oktober en december 2025 telkens met 25 basispunten . Die versoepelingscyclus zette de Amerikaanse dollar onder druk.

Omdat koper wereldwijd in dollars wordt geprijsd, wordt het metaal goedkoper voor kopers die andere valuta gebruiken wanneer de dollar verzwakt. Dat kan de vraag ondersteunen . Lagere rentes maken het bovendien aantrekkelijker om kapitaal in grondstoffen en industriële projecten te steken. Oxford Economics wijst erop dat metaalprijzen in het verleden vaak stegen na monetaire versoepelingscycli, onder meer doordat de financierings- en voorraadkosten dalen .

De Federal Reserve gaf daarnaast aan dat de renteverlagingen mogelijk tot in het eerste kwartaal van 2026 zouden worden voortgezet . Dat vooruitzicht heeft de belangstelling van beleggers voor industriële metalen verder vergroot.

Amerikaanse tarieven zorgen voor een kunstmatige premie

De mogelijke Amerikaanse importheffingen op geraffineerd koper — naar schatting 15 tot 25 procent — hebben de handelsstromen verstoord . Amerikaanse bedrijven haalden koper versneld het land binnen voordat een eventuele heffing van kracht wordt. Die strategie staat bekend als front-loading.

Het gevolg: in de Verenigde Staten namen de voorraden toe, terwijl er buiten de VS tijdelijk minder koper beschikbaar was. Tegelijkertijd daalden de voorraden in LME-magazijnen . Goldman Sachs noemt deze situatie een vorm van “tariff roulette”: de onzekerheid over het beleid drijft kopers ertoe nu al metaal vast te leggen, ook als de onderliggende vraag niet in hetzelfde tempo groeit .

Zo zijn regionale prijsverschillen ontstaan. De Amerikaanse markt kreeg als het ware een beleidsmatige premie, terwijl de rest van de wereld met krappe beschikbare voorraden bleef zitten.

AI en elektrificatie maken de vraag structureel sterker

Naast de tijdelijke verstoring door tarieven en mijnuitval zijn er langetermijnfactoren die de koperconsumptie ondersteunen.

• AI-datacenters: grote datacenters voor kunstmatige intelligentie gebruiken naar schatting 40.000 tot 50.000 ton koper per locatie. Het metaal is nodig voor bekabeling, stroomvoorziening en koeling .
• Elektrische auto's en het stroomnet: elektrische auto's gebruiken drie tot vier keer zoveel koper als conventionele auto's. Ook laadnetwerken, slimme elektriciteitsnetten, windparken en zonne-energie-installaties zijn koperintensief .
• Chinese economie: optimisme over economisch herstel en nieuwe investeringen in infrastructuur in China heeft de prijs eveneens ondersteund .

S&P Global verwacht dat de wereldwijde kopervraag tegen 2040 met 50 procent kan stijgen tot 42 miljoen ton . Dat vooruitzicht vergroot de druk op een mijnbouwsector die de productie niet snel genoeg kan uitbreiden.

Is de rally houdbaar?

Niet iedereen verwacht dat de koperprijs op dit niveau blijft. Goldman Sachs stelde in januari 2026 dat een groot deel van de stijging door speculatieve kapitaalstromen is veroorzaakt. In 2025 stroomde meer dan 30 miljard dollar naar basismetalen, het hoogste bedrag ooit; meer dan de helft daarvan ging naar koper .

Ook de zichtbare wereldwijde voorraden zijn sinds het begin van 2025 met meer dan 870.000 ton toegenomen, volgens Macquarie . Dat lijkt op het eerste gezicht moeilijk te rijmen met een markt die met een tekort kampt. Een deel van die voorraad bevindt zich echter op de verkeerde plaats: koper ligt in de VS opgeslagen, terwijl kopers in andere regio's met beperkte beschikbaarheid te maken hebben.

Goldman Sachs en Macquarie waarschuwen daarom voor een correctie wanneer de onzekerheid over tarieven afneemt, Amerikaanse bedrijven stoppen met het aanvullen van voorraden of de mijnproductie sneller herstelt dan verwacht .

Toch betekent dat niet automatisch dat de hele rally een speculatieve luchtbel is. De onderliggende markt blijft krap en producenten hebben zelfs bij recordprijzen moeite om voldoende koper te leveren . Waarschijnlijk wordt het verdere koersverloop bepaald door de botsing tussen twee krachten: een structureel groeiende vraag naar elektriciteit en AI enerzijds, en tijdelijke voorraadvorming en beleggersspeculatie anderzijds.