Hoe Elon Musks Terafab en recordwaardering het aandeel ASML naar nieuwe hoogten stuwden

De schaal is duizelingwekkend. Musk sprak aanvankelijk over een investering van ruwweg $25 miljard, maar in mei 2026 had SpaceX regelgevende documenten ingediend in Texas die een minimale eerste-fasekost van $55 miljard aantoonden – met mogelijke totale uitbreidingskosten tot $119 miljard . Dat zou het tot een van de duurste halfgeleiderprojecten maken die ooit op Amerikaanse bodem zijn voorgesteld .

Voor ASML, het Nederlandse bedrijf dat een monopolie heeft op de extreem ultraviolet (EUV)-lithografiemachines die essentieel zijn voor het fabriceren van de meest geavanceerde chips, is Terafab een omzetmotor van enorme proporties. ASML-CEO Christophe Fouquet bevestigde in mei 2026 dat hij rechtstreeks met Musk over het project had gesproken en omschreef het als "zeer serieus" . Hij vertelde Reuters te verwachten dat de eerste chips binnen enkele maanden na de installatie van de machines geproduceerd zullen worden, met behulp van ASML's high-numerical-aperture EUV-systemen . Analisten merken op dat het EUV-orderboek van ASML al vol zit tot 2029 – en Terafab zou tientallen extra machines vereisen, wat die zichtbaarheid nog verder zou verlengen .

Een recordbeurswaarde, maanden in de maak

Hoewel de aanbeveling van Musk de krantenkoppen haalde, was de rally van ASML het hele jaar al aan de gang. Het aandeel was in 2026, voor zijn tweet, al met ongeveer 35% gestegen . De eerste belangrijke katalysator kwam op 15 januari, toen TSMC – de grootste klant van ASML – record investeringsuitgaven (capex) van $52–56 miljard voor 2026 aankondigde . De beurswaarde van ASML schoot diezelfde dag voorbij de $500 miljard, wat zijn positie als Europa's meest waardevolle technologiebedrijf verstevigde .

De vaart hield aan tot in de lente. Sterke Q4 2025-resultaten en een verhoogde omzetverwachting voor 2026 hielden analisten positief . Op 3 juni sloot ASML op een beurswaarde van $668 miljard en passeerde daarmee het vorige Europese record van $650 miljard dat Novo Nordisk in 2024 had gevestigd . Het bedrijf opereerde dus al op historische hoogten toen Musks tweet kwam.

Toen kwam de Musk-katalysator. ASML bevestigde op 7 juni dat Musk virtueel zou spreken op de interne technologieconferentie van 11–12 juni om zijn Terafab-visie toe te lichten . Het aandeel steeg de volgende handelsdag met 5,81%, waardoor de beurswaarde naar $674 miljard werd getild . Voor institutionele beleggers was de logica helder: Musks openbare goedkeuring was in feite een signaal dat Terafab echt was en dat ASML de primaire leverancier van machines zou zijn.

De personeelsboycot: echte frictie, geen marktimpact

Niet iedereen bij ASML was blij met Musks komst. Toen het nieuws bekend werd dat de CEO van SpaceX en Tesla een keynote zou geven op de interne techconferentie in Den Bosch, uitten medewerkers felle kritiek via interne communicatiekanalen . Het Eindhovens Dagblad en DutchNews.nl berichtten dat sommige personeelsleden dreigden het evenement te boycotten, met het argument dat Musks politieke opvattingen botsen met de bedrijfswaarden van ASML . De controverse werd breed uitgemeten in de Nederlandse pers .

Vanuit marktperspectief was de terugslag echter een non-event. MarketBeat merkte op dat de boycotrapporten zorgden voor een "kleine reputatie-smet", maar dat de directe bedrijfsimpact beperkt leek . Het aandeel bereikte zijn hoogste koers ooit op dezelfde dag dat het boycotnieuws bekend werd. Dit onderstreept een simpele rekensom van beleggers: de omzet uit Terafab weegt zwaarder dan interne cultuurdebatten.

Het is goed om te weten dat dit niet de enige recente arbeidsfrictie bij ASML is. In maart 2026 liepen meer dan 1.000 medewerkers weg van hun werkplek op het hoofdkantoor in Veldhoven om te protesteren tegen plannen om 1.700 banen te schrappen – dat is ruwweg 4–5% van het wereldwijde personeelsbestand . Vakbonden eisten een einde aan gedwongen ontslagen en betere vertrekregelingen . Die protesten stonden los van Musk en waren geworteld in ASML's eigen herstructurering te midden van wat CEO Fouquet "een uitdagende marktomgeving" noemde met een vlakke omzetverwachting voor 2026 . Maar net als bij de Musk-boycot wist de arbeidsonrust het aandeel niet te laten ontsporen.

Het grotere verhaal: AI-vraag, monopoliemacht en uitvoeringsrisico

De ASML-rally is geen verhaal van één gebeurtenis; het is een opeenstapeling van elkaar versterkende katalysatoren. De wereldwijde AI-uitbreiding drijft de aanhoudende vraag naar geavanceerde chips, wat op zijn beurt de vraag naar ASML's EUV-machines aanwakkert. TSMC's recordinvesteringsplannen valideerden die trend in januari. ASML's Q4 2025-resultaten en de verhoogde verwachtingen bevestigden dit in april. De recordbeurswaarde in juni zorgde voor een psychologisch ankerpunt. En toen voegde Terafab – met de spraakmakende aanbeveling van Musk – een concreet vraagteken voor meerdere jaren toe dat beleggers direct konden modelleren.

De monopoliepositie van ASML is de rode draad die alles met elkaar verbindt. Het bedrijf is de enige fabrikant van EUV-lithografieapparatuur die in staat is chips van minder dan 2 nm te produceren . Elke grote chipbakker die toonaangevende capaciteit bouwt – TSMC, Intel, Samsung en nu het door Musk geleide Terafab-consortium – moet bij ASML inkopen. Dat monopolie vertaalde zich naar een netto-omzet van €32,7 miljard in 2025 en een verwachting voor 2026 van €34–39 miljard .

Het grootste risico is de uitvoering. De geschatte kosten van Terafab zijn al opgelopen van ruwweg $25 miljard naar $55–119 miljard, en het project is op deze schaal nog niet bewezen . Als het project stagneert of de financiering wegvalt, kan het vraag-signaal dat ASML naar $674 miljard hielp stuwen, omslaan. Maar voor nu wedden beleggers erop dat de vaart reëel is – en dat ASML, met zijn volle orderboek en ongeëvenaarde technologie, de meest directe manier is om ervan te profiteren.