Iran assembleert volgens WSJ opnieuw ballistische raketten ondergronds

Amerikaanse en Midden-Oosterse functionarissen hebben aan The Wall Street Journal verteld dat Iran opnieuw ballistische raketten assembleert in ondergrondse installaties. Daarbij zouden onderdelen worden gebruikt die al vóór de aanvallen waren opgeslagen. De berichtgeving wijst erop dat Amerikaanse en Israëlische aanvallen de Iraanse raketindustrie zwaar hebben beschadigd, maar Teheran niet volledig de mogelijkheid hebben ontnomen om raketten inzetbaar te maken. 1

Wat Iran volgens de berichtgeving assembleert

Iran zou ondergronds zowel raketten met vloeibare brandstof als raketten met vaste brandstof assembleren. Dat verschil is operationeel relevant: een raket met vloeibare brandstof moet kort voor lancering worden getankt, terwijl een raket met vaste brandstof opgeslagen kan liggen en sneller gereed is voor afvuren. 1

De werkzaamheden lijken te draaien om het samenvoegen van bestaande onderdelen, niet om een aantoonbare terugkeer naar grootschalige, volledige productie. De Journal plaatst de assemblage in ondergrondse faciliteiten en noemt in dat verband berichtgeving over het militaire complex Khojir. 1

Zware schade betekent niet dat alle capaciteit weg is

Het Amerikaanse Central Command meldde in maart dat meer dan twee derde van Irans productiecapaciteit voor raketten, drones en maritieme middelen was aangetast of uitgeschakeld. 9 De nieuwere informatie spreekt die schade niet per se tegen. Zij suggereert vooral dat beschadigde fabrieken en bekende locaties niet automatisch betekenen dat alle bruikbare onderdelen, vakkennis en beschermde assemblageplekken zijn verdwenen. 1

Daarbij is een onderscheid van belang:

• Industrieel herstel betekent dat Iran weer zelfstandig raketten en essentiële onderdelen op een duurzame, grote schaal kan produceren.
• Assemblage uit voorraden betekent dat overgebleven componenten alsnog kunnen worden omgezet in bruikbare wapens, ook als de bredere productie nog beperkt is.

De beschikbare berichtgeving onderbouwt vooral die tweede conclusie. 1

De cruciale vraag: hoeveel raketten zijn nog mogelijk?

De schaal van het herstel is onbekend. De door de Journal geraadpleegde functionarissen konden niet vaststellen of de resterende voorraad onderdelen genoeg is voor slechts honderden raketten, of dat productie tot in de duizenden mogelijk blijft. 1

Ook de invoer van materialen voor vaste brandstof wordt als knelpunt genoemd. Een ondergrondse herstart is daarom geen bewijs dat Iran weer op het productieniveau van vóór de oorlog zit, of dat het de problemen met toelevering op langere termijn heeft opgelost. 1

Waarom ondergrondse locaties het verschil maken

Iran investeert al jaren in ondergrondse raketfaciliteiten om lanceerinstallaties, voorraden en aanverwante activiteiten te beschermen tegen luchtaanvallen. 8 Volgens de Journal zoekt Teheran bovendien naar extra ondergrondse locaties. Dat maakt toekomstige doelbepaling en de beoordeling van schade na aanvallen ingewikkelder. 1

Ondergrondse en verspreide infrastructuur is niet onaantastbaar: de aanvallen hebben volgens de berichtgeving veel Iraanse locaties beschadigd. Maar zulke infrastructuur kan wel voldoende materieel, voorraad en assemblagecapaciteit behouden om te voorkomen dat een raketprogramma definitief is uitgeschakeld. 18

Spanningsveld met eerdere Amerikaanse beoordelingen

De gemelde assemblageactiviteit schuurt met eerdere Amerikaanse verklaringen over de omvang van de schade. Central Command stelde dat meer dan twee derde van de relevante Iraanse productiecapaciteit was aangetast of uitgeschakeld. 9 Die beoordeling kan een reëel beeld geven van zware verliezen op geïdentificeerde locaties, terwijl nieuwe inlichtingen tegelijk wijzen op overgebleven capaciteit buiten — of onder — de meest zichtbare delen van het industriële systeem. 1

De voorzichtigste conclusie is dus dat Irans raketprogramma aanzienlijk is verzwakt, maar niet volledig buiten staat lijkt om de eigen voorraad weer aan te vullen. 1

Waarom een kleiner resterend arsenaal nog steeds telt

Dat Iran Amerikaanse strijdkrachten kan blijven bedreigen, onderstreept het militaire belang van zelfs een kleiner overgebleven arsenaal. De Journal meldde dat binnen 24 uur drie Iraanse raketten de luchtmachtbasis Muwaffaq Salti in Jordanië troffen. Bij die aanvallen kwamen volgens afzonderlijke berichtgeving twee Amerikaanse militairen om het leven en werd een derde als vermoedelijk overleden beschouwd. 312

Daaruit volgt niet dat juist deze raketten afkomstig waren uit de nu gemelde ondergrondse assemblage. Wel laat het zien waarom het strategisch verschil tussen een vernietigde raketindustrie en een verzwakte maar nog functionerende capaciteit aanzienlijk is.

Conclusie

De berichtgeving van de Wall Street Journal bewijst niet dat Iran zijn productieniveau van vóór de oorlog heeft hersteld. Volgens functionarissen met kennis van de inlichtingen kan Teheran echter wel een aantal ballistische raketten met vloeibare en vaste brandstof assembleren uit opgeslagen onderdelen, in ondergrondse locaties. 1

Voor beleidsmakers en strijdkrachten in de regio is de les duidelijk: zichtbare fabrieken vernietigen kan de productie fors terugdringen, maar neemt een dreiging niet noodzakelijk weg wanneer die rust op verspreide voorraden, beschutte assemblage en ondergrondse infrastructuur. Hoe omvangrijk en duurzaam Irans herstel wordt, is nog niet vastgesteld. 18