McKinsey voorziet grote omscholingsopgave door AI

Volgens McKinsey moeten tegen 2035 naar schatting 11 miljoen Amerikaanse werknemers — ongeveer 7% van de huidige werknemers — mogelijk naar een ander beroep overstappen. De raming loopt uiteen van 6 tot 16 miljoen, afhankelijk van hoe snel automatisering wordt ingevoerd en wat dat doet met de vraag naar arbeid. Het gaat om mogelijke beroepswisselingen, niet om een voorspelling dat al deze mensen hun baan verliezen of langdurig werkloos worden. 17

Hoe snel zouden mensen van beroep moeten wisselen?

De centrale raming wijst op een hoger tempo van beroepswisselingen dan het historische vergelijkingscijfer dat in berichtgeving over het onderzoek wordt genoemd: ongeveer 215.000 werknemers per jaar. Volgens Bloomberg zou dat jaarlijkse tempo ruwweg kunnen verdrievoudigen. Die vergelijking geeft een indruk van de mogelijke omvang van de aanpassing, maar betekent niet dat de overstappen elk jaar even gelijkmatig plaatsvinden of dat de voorspelling zeker is. 1

Welke beroepen en werknemers zijn het kwetsbaarst?

McKinsey noemt kantoor- en administratieve ondersteuning, detailhandel en verkoop, en transport en logistiek als sectoren waar een daling van de werkgelegenheid zich vooral kan concentreren. Volgens de samenvatting van het rapport zou meer dan 70% van de krimp kunnen neerslaan bij werknemers in de twee laagste loonkwintielen. Dat maakt de verdeling van de gevolgen een belangrijk aandachtspunt: werknemers in lager betaalde functies kunnen sterker te maken krijgen met teruglopende vraag. Het betekent niet dat alle banen in deze beroepsgroepen verdwijnen. 7

Een overstap kan omscholing of inkomensverlies betekenen

Een werknemer naar een nieuwe functie begeleiden is niet simpelweg een kwestie van een vacature vinden. Het benodigde werk kan andere vaardigheden vragen, en een nieuwe baan hoeft het oude inkomen niet te evenaren. Een secundaire analyse van het rapport stelt dat slechts 14% van de verwachte overstappen leidt naar een groeiend beroep waarvoor weinig omscholing nodig is en waarbij het inkomen gelijk blijft. Voor veel mensen kunnen scholing, een inkomensdaling of allebei dus deel uitmaken van de overstap. 28

Beroepswisselingen zijn niet hetzelfde als netto baanverlies

De raming gaat over werknemers die mogelijk uit beroepen met dalende werkgelegenheid moeten vertrekken. Je kunt het cijfer daarom niet lezen als het aantal banen dat AI simpelweg laat verdwijnen. Volgens Forbes omvat een scenario in het onderzoek ongeveer 36 miljoen banen die tegen 2035 verdwijnen door AI en automatisering, tegenover meer dan 40 miljoen banen die ontstaan door groei in de AI-keten en de bredere economie. Dit zijn gemodelleerde verschuivingen op de arbeidsmarkt, geen garantie dat werknemers die hun baan verliezen gemakkelijk in nieuwe functies terechtkomen. 19

Onzekerheid en recente signalen van bedrijven

De bandbreedte van 6 tot 16 miljoen weerspiegelt onzekerheid over het tempo van automatisering en de gevolgen daarvan voor de vraag naar arbeid. Een afzonderlijke enquête van McKinsey geeft een beeld van de korte termijn, maar toetst de raming voor 2035 niet: in 2025 verwachtte 32% van de respondenten dat AI tot personeelskrimp zou leiden; een jaar later meldde 14% daadwerkelijk een personeelsdaling. Twee derde rapporteerde in die periode weinig of geen verandering in het totale personeelsbestand door AI. Verwachtingen en waargenomen effecten op korte termijn kunnen dus uiteenlopen, maar de enquête geeft geen uitsluitsel over de komende tien jaar. 27

De uitdaging: een route naar nieuw werk

In het onderzoek ligt de nadruk op vaardigheden en routes naar toekomstige banen. De beschikbare bronnen onderbouwen geen specifiek overheidsprogramma of toegezegde financiering. Omscholing of inkomenssteun vanuit de overheid kan worden genoemd als mogelijke reactie op de uitdaging, maar is geen maatregel die als onderdeel van deze raming is aangekondigd. 7

De kern is dat McKinsey aanzienlijke verschuivingen tussen beroepen verwacht, met extra blootstelling voor werknemers in lager betaalde functies en in enkele grote beroepsgroepen. Hoe groot en hoe snel die verschuiving wordt, is onzeker. De praktische vraag is of werknemers toegang krijgen tot groeiende functies zonder onhaalbaar zware omscholingseisen of een fors inkomensverlies.