Iran dreigt Golfstaten met aanvallen op olie, stroom en water bij nieuwe Amerikaanse aanval

Een waarschuwing met meerdere lagen

De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken heeft verklaard dat Amerikaanse aanvallen een „proportionele reactie” zullen uitlokken. Aan Iran gelieerde staatsmedia waarschuwden bovendien dat aanvallen op Iraanse energie-installaties kunnen leiden tot aanvallen op energievelden van andere landen .

Op 1 augustus beloofden Iraanse autoriteiten vergelding als de Verenigde Staten kritieke Iraanse energie-infrastructuur zouden aanvallen. Daarbij werd gesproken over „vlammen van oorlog” . Hoofdonderhandelaar Mohammad Bagher Ghalibaf waarschuwde al op 22 juli dat „geen enkele infrastructuur veilig zal zijn” als de veiligheid van Iran niet wordt gegarandeerd .

De dreiging richt zich daarmee niet alleen op Amerikaanse militaire doelen. Door energie-, water- en transportinfrastructuur in de Golf als mogelijke doelwitten te noemen, probeert Teheran de economische en politieke kosten van een nieuwe Amerikaanse aanval voor Washingtons regionale partners zichtbaar te maken.

Oorlog sinds 28 februari 2026

Op 28 februari begonnen de Verenigde Staten en Israël gezamenlijke luchtaanvallen op Iran, onder de codenamen Operation Epic Fury en Lion's Roar. Daarbij kwam opperste leider Ali Khamenei om het leven, waarna Iran grootschalige aanvallen met raketten en drones in de regio uitvoerde .

Het conflict groeide vervolgens uit tot een regionale oorlog. De Verenigde Staten en Israël bleven doelen in Iran aanvallen, terwijl Iran aanvallen uitvoerde op Golfstaten. Ook het scheepvaartverkeer door de Straat van Hormuz raakte vrijwel volledig verstoord; Iran sloot de strategische doorgang in maart voor normaal scheepvaartverkeer .

Het vastgelopen akkoord van juni

Op 17 en 18 juni ondertekenden de Verenigde Staten en Iran het Islamabad Memorandum. Dit door Pakistan en Qatar bemiddelde akkoord bevatte veertien punten, voorzag in een tijdelijk staakt-het-vuren en gaf beide partijen zestig dagen om tot een definitieve overeenkomst te komen .

De uitvoering liep echter vrijwel meteen vast. Vicepresident JD Vance annuleerde op 18 juni een geplande reis naar Zwitserland voor gesprekken over de uitvoering van het akkoord, onder verwijzing naar de aanhoudende spanningen . De overeenkomst heeft daardoor nog niet geleid tot duurzame vrede en de periode van zestig dagen leverde geen definitief akkoord op.

De Straat van Hormuz blijft een knelpunt

De Straat van Hormuz is een van de belangrijkste doorgangen voor de wereldwijde energiemarkt. Iran blokkeerde de route sinds 28 februari grotendeels voor normaal scheepvaartverkeer . Van 13 april tot 29 mei blokkeerden de Verenigde Staten op hun beurt Iraanse havens .

Het akkoord van 18 juni bevatte afspraken om de Straat van Hormuz geleidelijk weer open te stellen, maar de onderhandelingen daarover zitten muurvast. Iran heeft bovendien gedreigd na zestig dagen opnieuw kosten in rekening te brengen aan schepen die de zeestraat passeren .

Vance ziet een „versplinterd systeem”

Volgens vicepresident Vance wordt een stabiele overeenkomst bemoeilijkt door de interne machtsstrijd in Iran. Na de dood van Khamenei ontstonden spanningen rond de opvolging door zijn zoon Mojtaba Khamenei en tussen de Revolutionaire Garde, de nieuwe politieke leiding en het religieuze establishment .

Die verdeeldheid voedt de Amerikaanse twijfel of de Iraanse regering afspraken daadwerkelijk kan uitvoeren. Vance annuleerde zijn geplande reis naar de gesprekken en sprak publiekelijk zijn twijfels uit over Irans vermogen om toezeggingen na te komen .

Trumps dreigement en tijdelijke pauze

Rond 28 juli 2026 dreigde president Trump het Iraanse energienetwerk aan te vallen. Hij zei dat de Amerikaanse regering de Iraanse energie-infrastructuur „massaal zou opblazen” . Dat gebeurde tijdens een nieuwe reeks wederzijdse aanvallen; op 21 juli bombardeerden Amerikaanse troepen doelen in het zuiden van Iran .

Op 1 augustus maakte Trump bekend nieuwe aanvallen voorlopig uit te stellen in de hoop snel tot een akkoord te komen . Hij zei dat de Verenigde Staten nieuwe aanvallen op Iraanse energie-installaties zouden pauzeren, maar waarschuwde dat de diplomatieke ruimte beperkt was.

Juist in die korte pauze intensiveerde Iran zijn waarschuwingen aan de Golfstaten. Teheran probeert daarmee de landen die het dichtst bij Washington staan ervan te overtuigen dat hervatting van de Amerikaanse aanvallen ook voor henzelf grote risico's inhoudt.

Druk uitoefenen zonder directe totale oorlog?

Volgens Golfambtenaren en analisten die door Reuters zijn aangehaald, probeert Iran de handelsroutes, scheepvaart en energie-infrastructuur in het Midden-Oosten als drukpunten te gebruiken. Het doel is de kosten van verdere militaire escalatie zo hoog te maken dat de Verenigde Staten en hun bondgenoten onderhandelingen verkiezen boven een nieuwe aanval .

De waarschuwing van 5 en 6 augustus past in die strategie. Iran zet de Golfstaten onder druk om Washington terug naar de onderhandelingstafel te brengen, maar houdt tegelijk rekening met een bredere regionale oorlog als Trump de aanvallen hervat .