UNICEF: 20 miljoen kinderen in één jaar slachtoffer van digitaal seksueel misbruik

UNICEF schat dat ongeveer 20 miljoen internetgebruikende kinderen van 12 tot 17 jaar in de 21 onderzochte landen in één jaar minstens één vorm van technologiegefaciliteerde seksuele uitbuiting of seksueel misbruik hebben meegemaakt. Dat is meer dan één op de vijf kinderen in de onderzochte groep. De schatting geldt nadrukkelijk voor de landen in het onderzoek en is dus geen wereldwijd totaal. 12

Voor het onderzoek werden tussen 2020 en 2025 ongeveer 21.000 internetgebruikende kinderen van 12 tot 17 jaar bevraagd. De uitkomsten laten zien dat het probleem niet alleen draait om één soort platform of één soort dader, maar om uiteenlopende manieren waarop digitale technologie misbruik kan mogelijk maken of versterken.

Welke vormen van misbruik kinderen meldden

Volgens UNICEF omvat de schatting verschillende ervaringen:

• Meer dan 15 miljoen kinderen zagen ongewenste seksuele content.
• Ongeveer 9 miljoen werden onder druk gezet om seksuele gesprekken te voeren of seksuele beelden te delen.
• Ongeveer 4 miljoen kregen te maken met het zonder toestemming verspreiden van seksuele beelden van henzelf. 12

Digitale middelen kunnen daarmee worden ingezet om kinderen bloot te stellen aan expliciete inhoud, onder druk te zetten, te dwingen of beelden verder te verspreiden.

Sociale media het vaakst genoemd, maar online games spelen ook een rol

Bijna 60% van de geregistreerde ervaringen vond plaats op sociale-mediaplatforms. 14% gebeurde in online gamingomgevingen, meldde Reuters op basis van de bevindingen. 1

Dat betekent niet dat één platform op zichzelf de verklaring is. Kinderen gebruiken sociale media, chatdiensten en games om contact te houden, te spelen en relaties op te bouwen. Bescherming moet daarom werken in al die digitale omgevingen, niet alleen op één deel van het internet.

De dader is vaak geen onbekende

In meer dan de helft van de gemelde gevallen ging het om iemand die het kind al kende, zoals een vriend, familielid of romantische partner. In 38% van de gevallen had het kind de dader voor het eerst online ontmoet. 1

Dat doorbreekt het eenvoudige beeld van alleen gevaar door onbekenden. Preventie en hulpverlening moeten ook rekening houden met misbruik binnen bestaande relaties. Juist daardoor kan hulp zoeken extra moeilijk zijn: kinderen kunnen bang zijn voor schaamte, represailles, ongeloof of schade aan een belangrijke relatie.

Nauwelijks meldingen, wel een ernstig signaal voor mentale gezondheid

Minder dan 1% van de gevallen werd gemeld bij politie, maatschappelijk werk of hulplijnen. 1 Die lage meldingsgraad is belangrijk: een melding kan toegang geven tot bescherming, bewijsveiligstelling, ondersteuning en vervolging. Een meldroute helpt weinig als kinderen die niet kunnen vinden, niet vertrouwen of niet veilig kunnen gebruiken.

Kinderen die technologiegefaciliteerde seksuele uitbuiting of misbruik meemaakten, rapporteerden ongeveer vier keer zo vaak suïcidale gedachten of zelfbeschadiging als leeftijdsgenoten. Ook meldden zij meer angstklachten. 1 Dit wijst op een sterke samenhang, maar bewijst niet dat elke mentale gezondheidsklacht door één specifieke online ervaring is veroorzaakt. Het onderstreept wel het belang van steun die aansluit bij de behoeften van slachtoffers, naast preventie en snelle verwijdering van schadelijk materiaal.

AI-beelden vormen een nieuw risico

In de negen landen waarvoor hierover gegevens beschikbaar waren, zeiden naar schatting 1,1 miljoen kinderen dat er door AI gegenereerde seksuele beelden of video's van hen waren gemaakt. 1

Dat stelt wetgevers en platforms voor een praktische opgave: regels, meldsystemen en reacties moeten ook synthetisch seksueel beeldmateriaal omvatten, niet alleen materiaal dat met een camera is gemaakt. UNICEF pleit voor wetgeving die digitale risico's, ook nieuwe technologische ontwikkelingen, kan blijven bijbenen. 22

Wat UNICEF van overheden en techbedrijven vraagt

UNICEF stelt dat overheden, technologiebedrijven en andere betrokken partijen meer moeten doen om kinderen in digitale omgevingen te beschermen. 2 In de beleidsadviezen noemt de organisatie onder meer deze verantwoordelijkheden:

• Veiligheid inbouwen in producten en diensten, in plaats van kinderen zelf verantwoordelijk te maken voor het beheersen van risico's.
• Wetgeving actualiseren en handhaven, zodat die technologiegefaciliteerd seksueel misbruik bestrijkt en kan worden aangepast aan technologische veranderingen. 22
• Kindvriendelijke meld- en responsystemen verbeteren, met toegankelijke hulp voor kinderen die schade hebben ondervonden.
• Bedrijven aanspreekbaar maken op het voorkomen, monitoren, onderzoeken en aanpakken van schendingen van kinderrechten die verband houden met digitale diensten. 22

Reacties van Meta, Snapchat en TikTok

De door Reuters geraadpleegde bedrijven wezen in reactie op bestaande of recentere veiligheidsmaatregelen. 1

• Meta stelde dat een groot deel van de onderzoeksperiode voorafging aan beschermingsmaatregelen, zoals standaard afgeschermde accounts voor tieners en beperkingen voor volwassenen die tieners met wie zij geen contact hebben een bericht willen sturen. Het bedrijf zei seksuele uitbuiting te blijven bestrijden en opsporingsdiensten te ondersteunen. Meta betwistte ook dat WhatsApp als sociaal medium moet worden ingedeeld. 1
• Snapchat verklaarde proactieve detectie in te zetten, accounts die de regels overtreden te verwijderen, meldfuncties aan te bieden en veiligheidsvoorzieningen te gebruiken die kwetsbare gebruikers moeten beschermen tegen seksuele afpersing. 1
• TikTok wees op beperkingen van functies voor jongere gebruikers, standaard afgeschermde accounts voor mensen onder de 18 jaar en technologie die mogelijk roofzuchtig gedrag moet signaleren. 1

De bredere boodschap van het UNICEF-onderzoek is dat beschermende instellingen en detectietools nodig zijn, maar niet voldoende. Effectieve kinderbescherming vraagt ook om duidelijke en betrouwbare meldroutes, snelle opvolging, passende hulp en aandacht voor het feit dat daders geregeld bekenden zijn — niet alleen anonieme vreemden online.