Waarom agentische AI bij grote bedrijven blijft steken in de pilotfase

Veel grote ondernemingen zijn voorbij de eerste proef met agentische AI, maar nog lang niet bij breed, herhaalbaar gebruik in de dagelijkse bedrijfsvoering. Dat is de kern van een wereldwijde UiPath-enquête onder circa 600 bestuurders en IT-professionals bij bedrijven met minstens 1 miljard dollar omzet. UiPath noemt die tussenfase treffend pilot purgatory: de pilot werkt, maar de stap naar productie op grote schaal blijft uit. 418

Wel is een belangrijke nuance op zijn plaats: de enquête is uitgevoerd in opdracht van UiPath en de uitkomsten zijn gebaseerd op zelfrapportage. De gemelde rendementen zijn dus ervaringen van respondenten, geen onafhankelijk vastgestelde resultaten. De cijfers maken wel duidelijk waar organisaties in de praktijk vastlopen: bij data, integratie en governance.

AI is aanwezig, maar niet overal ingebed

Van de ondervraagde organisaties zei 31% dat AI volledig in de onderneming is ingebed. Nog eens 35% gebruikte AI slechts beperkt, terwijl 11% zich nog in de pilot- of experimenteerfase bevond. 3

Dat betekent niet automatisch dat alle overige bedrijven AI hebben afgewezen. Het laat vooral zien dat brede operationele toepassing minder gangbaar is dan kleinschalige implementaties. Volgens UiPath beschikken veel ondernemingen inmiddels over een eerste proof of concept voor agentische AI, maar lukt het onvoldoende om die toepassingen op te schalen en een betekenisvol rendement op de investering (ROI) aan te tonen. 18

Drie obstakels tussen pilot en productie

Op de vraag welke problemen het optimaliseren van AI-implementaties het meest in de weg staan, noemden respondenten vooral:

• datakwaliteit en datagereedheid: 38%;
• integratie met bestaande workflows en systemen: 37%;
• governance en compliance: 33%. 18

Daarmee wordt duidelijk waarom een geslaagde demonstratie iets anders is dan gebruik in productie. Een pilot kan draaien rond één afgebakende taak, met een kleine gebruikersgroep en weinig systeemkoppelingen. In de dagelijkse praktijk moet een AI-agent juist betrouwbaar functioneren tussen bestaande applicaties, teams, autorisaties en controles.

Ook TechTarget maakt dat onderscheid. Een demo kan aantonen dat een agent een taak uitvoert onder gecontroleerde omstandigheden, maar bewijst niet dat een organisatie datakwaliteit, beveiliging, workflowontwerp, waardemeting en het operationele model voor herhaalbare inzet in de hele onderneming op orde heeft. 21

Orkestratie als regielaag

UiPath gebruikt de term business orchestration, ofwel bedrijfsorkestratie, voor een regielaag die mensen, applicaties, data, automatisering en AI-agenten binnen een bedrijfsproces op elkaar afstemt. Het doel is niet een verzameling losse hulpmiddelen, maar een beheerde end-to-endworkflow. In de productomschrijving van UiPath gaat het om het coördineren van agenten, software-robots, mensen, applicaties en data. 14

Praktisch betekent dit dat een organisatie vastlegt wat de volgende stap in een proces is, welk systeem of welke medewerker die uitvoert, wanneer menselijke controle nodig is en hoe het proces wordt gemonitord en bestuurd. Dat wordt cruciaal zodra een agent handelingen uitvoert in bestaande applicaties of binnen goedkeuringsprocedures.

Slechts 29% van de respondenten had die orkestratie volledig in de workflows ingebed. Binnen die groep zei 89% dat de agentische-AI-implementaties voldeden aan of beter presteerden dan de verwachtingen voor ROI. 5

Dat is een relevante samenhang, maar geen bewijs van oorzaak en gevolg. Organisaties met volwassen orkestratie kunnen bijvoorbeeld ook betere data, scherpere selectie van toepassingen of verder ontwikkelde werkmethoden hebben. De voorzichtige conclusie is dat orkestratie onderdeel lijkt te zijn van het pakket aan capaciteiten dat samenhangt met het door respondenten gerapporteerde succes.

Hybride workflows krijgen waarschijnlijk veel aandacht

Voor de komende twaalf maanden verwachtte 36% van de respondenten dat agenten een belangrijke rol krijgen in bedrijfsworkflows. 2

De vaakst genoemde focus lag bij hybride workflows, gekozen door 52% van de respondenten. Zulke processen combineren vaste, herhaalbare stappen met dynamisch werk dat afhangt van context. 212

Juist processen met de meeste zakelijke waarde zijn vaak niet volledig geautomatiseerd, maar ook niet volledig handmatig. Denk aan een proces met gestandaardiseerde transacties en documenten, maar ook uitzonderingen, beoordelingsmomenten en goedkeuringen. Agentische AI kan daar een rol in spelen, maar alleen als de organisatie de verschillende vormen van werk goed op elkaar afstemt — en de agent niet behandelt als een losstaande chatbot of interface.

De lat voor echte opschaling

De bredere les uit de enquête: een organisatie is niet klaar voor grootschalige inzet omdat een agent één testtaak kan afronden. De lastigere vraag is of diezelfde capaciteit consequent, controleerbaar en verantwoord kan meedraaien in echte bedrijfsprocessen.

Een productiegerichte aanpak vraagt daarom om:

1. Betrouwbare, bruikbare data. Agenten moeten voor hun taak over voldoende betrouwbare en beschikbare informatie beschikken.
2. Integratie met systemen en workflows. De agent moet binnen bestaande applicaties, processtappen en overdrachtsmomenten werken, niet ernaast.
3. Governance en duidelijke verantwoordelijkheid. Wanneer AI aan operationeel werk deelneemt, zijn passende controles, inzicht en eigenaarschap nodig.
4. Ontwerp voor hybride processen. De workflow moet ruimte bieden aan voorspelbare automatisering, AI-stappen en menselijke beslissingen waar die nodig zijn.
5. Meting van de uitkomst. Teams moeten kunnen vaststellen of een implementatie een relevant bedrijfsresultaat oplevert, in plaats van alleen een indrukwekkende demo.

De UiPath-cijfers zeggen niet dat agentische AI ontbreekt bij grote ondernemingen. Ze laten zien dat de moeilijkste fase is verschoven: van experimenteren naar operationaliseren. Voor organisaties die verder willen dan pilots ligt de prioriteit dus minder bij nóg een losse agent. Belangrijker zijn de data, integraties, governance en coördinatie die nodig zijn om agenten verantwoord te laten functioneren binnen volledige bedrijfsprocessen. 1821