Wat de Ozon-cijfers zeggen over de Russische oorlogslogistiek — en wat niet

De Russische online marktplaats Ozon blijkt een belangrijk civiel verkoopkanaal te zijn geweest voor goederen die ook militaire toepassingen kunnen hebben. Volgens een analyse van interne marktgegevens door het onafhankelijke Russische medium Verstka werden tussen augustus 2025 en juli 2026 meer dan 2,13 miljoen van zulke producten besteld. De totale waarde bedroeg ruim 25 miljard roebel, omgerekend ongeveer 290 miljoen dollar. 2818

Die cijfers helpen verklaren waarom Oekraïne zijn campagne tegen logistieke netwerken van Russische webwinkels heeft uitgebreid. Ze bewijzen echter niet dat de goederen door Russische militairen zijn gekocht, het front hebben bereikt of in een bepaald magazijn lagen opgeslagen. Ook geven ze op zichzelf geen antwoord op de vraag of een specifiek magazijn van Ozon of Wildberries volgens het internationaal humanitair recht een legitiem militair doel was.

Wat Verstka onderzocht

Verstka deelde de producten in 33 categorieën in en groepeerde ze in vier hoofdcategorieën:

• Militair-tactische uitrusting: meer dan 527.000 artikelen met een totale waarde van 9,14 miljard roebel. Daaronder vielen kogelwerende vesten, helmen, draagsystemen, pantserplaten en adapters, en bescherming voor nek en schouders. 1823
• Optiek: bijna 350.000 artikelen ter waarde van 7,22 miljard roebel. Het ging onder meer om optische, red-dot-, digitale en warmtebeeldvizieren, nachtzichtapparatuur, warmtebeeldcamera’s en bijbehorende bevestigingen en beschermkappen. 1728
• Drones en onderdelen: verkopen ter waarde van 6,26 miljard roebel. Deze groep omvatte complete drones, accu’s, frames, propellers, ontvangers, camera’s en andere accessoires en componenten. 1822
• Onderdelen en accessoires voor vuurwapens: bijna 2,46 miljard roebel verdeeld over 13 categorieën, waaronder kolven, grepen, handbeschermers, rails, mondingsinrichtingen en laserdoelaanwijzers. 2328

Tactische uitrusting was de grootste categorie gemeten naar bestedingen, gevolgd door militaire optiek. Drones en droneonderdelen vormden een ander aanzienlijk deel van het totaal; vuurwapenonderdelen en accessoires waren goed voor het resterende deel van deze vierdelige indeling. 1823

Wat de cijfers wel en niet aantonen

Het gaat om bestel- en verkoopanalyses van een marktplaats, niet om een database van militaire inkoop. De beschikbare berichtgeving noemt geen individuele kopers, eindontvangers, bezorgadressen of gebruiksdoelen. Bovendien kunnen veel van de genoemde producten ook worden gebruikt voor civiele, sportieve, hobbymatige, beveiligings- of commerciële doeleinden. 172224

De stevigst onderbouwde conclusie is daarom beperkt, maar wel relevant: Ozon verhandelde grote hoeveelheden goederen met mogelijke militaire toepassingen via een gewoon retailplatform. De gegevens tonen niet aan dat al deze producten — of een vastgesteld aandeel ervan — bij Russische militaire eenheden terechtkwamen.

Dat onderscheid is belangrijk bij de koppeling met de oorlog. Een marktplaats kan het verkrijgen van militair relevante goederen eenvoudiger maken zonder formeel onderdeel te zijn van de bevoorradingsketen van het Russische ministerie van Defensie. Onderzoek naar Wildberries, de grotere concurrent van Ozon, bracht eveneens militaire producten en inzamelingsacties aan het licht, maar geen bewijs dat het platform systematisch in de infrastructuur van het Russische ministerie van Defensie was geïntegreerd. 2025

Waarom Ozon doelwit werd

De Oekraïense campagne richtte zich aanvankelijk op logistieke faciliteiten van Wildberries en werd daarna uitgebreid naar Ozon. De eerste gemelde aanval op een Ozon-magazijn vond op 22 augustus 2026 plaats in Tsjapajevsk, in de regio Samara. Ozon zei dat de werkzaamheden op die locatie waren stilgelegd en dat er gewonden waren gevallen. 413

Daarna volgden meldingen over aanvallen of pogingen daartoe bij Ozon-faciliteiten in het zuiden van Rusland en berichten over magazijnen in Orenburg en Oefa. 1315 Binnen drie dagen zouden zes Ozon-magazijnen doelwit zijn geweest. Het aandeel van het bedrijf daalde daarop met bijna 30 procent. 39

Kyiv presenteerde de campagne als een poging om commerciële logistiek en de aanvoer van materieel dat verband houdt met de Russische oorlogsinspanningen te verstoren. 626 De cijfers van Verstka geven die redenering in één beperkte betekenis een feitelijke basis: via het retailnetwerk van Ozon werden aanzienlijke hoeveelheden kogelwerende vesten, optiek, drones, onderdelen en andere voor oorlogsvoering bruikbare producten verhandeld.

Maar marktbrede verkoopcijfers laten niet zien wat er op het moment van een aanval in Tsjapajevsk, Orenburg, Oefa of een ander logistiek centrum aanwezig was. Ze bewijzen evenmin dat elk getroffen gebouw militaire goederen opsloeg of verzond.

Maakt de verkoop van dual-useproducten een magazijn tot militair doel?

Volgens het internationaal humanitair recht zijn civiele objecten beschermd, tenzij ze als militaire doelen kwalificeren. De toets kijkt ernaar of een object door zijn aard, ligging, bestemming of gebruik effectief bijdraagt aan militaire actie én of vernietiging, inbeslagname of uitschakeling ervan onder de omstandigheden van dat moment een concreet militair voordeel oplevert. 374041

De term dual-use — goederen met zowel civiele als militaire toepassingen — vormt op zichzelf geen automatische juridische doelcategorie. Doorslaggevend zijn de feitelijke militaire verbondenheid van het object en het verwachte voordeel van een aanval. 47

Dat betekent het volgende:

• Een civiel magazijn van een webwinkel is niet automatisch een legitiem doel alleen omdat op het platform militaire of dual-useproducten worden aangeboden.
• Een specifieke locatie zou mogelijk wel een militair doel kunnen zijn als betrouwbare, locatiespecifieke informatie aantoont dat ze goederen opsloeg, bundelde of verzond die effectief bijdroegen aan militaire actie, en als uitschakeling ervan een concreet militair voordeel zou opleveren. 323440
• Ook wanneer een object als militair doel kwalificeert, moeten de aanvallers de beginselen van onderscheid en proportionaliteit naleven en alle haalbare voorzorgsmaatregelen nemen. Civiele werknemers en omwonenden blijven beschermd. 363738
• Infrastructuur die slechts in algemene zin bijdraagt aan de oorlogsinspanning, zonder de vereiste nauwe band met militaire actie, wordt niet automatisch een legitiem doel. 43

Op basis van de hier beschikbare informatie kan de juridische status van de specifieke Ozon- en Wildberries-faciliteiten niet worden vastgesteld. Het onderzoek van Verstka laat de omvang en aard zien van goederen met mogelijke militaire relevantie die via Ozon werden verhandeld. Het levert niet de locatiespecifieke informatie die nodig is om te bepalen of een bepaald magazijn op het moment van de aanval aan de internationale juridische drempel voldeed.

De kern

De belangrijkste bevinding van Verstka gaat over schaal: in het jaar van augustus 2025 tot en met juli 2026 werden via Ozon meer dan 2,13 miljoen potentieel militaire of dual-useproducten besteld, met een waarde van ruim 25 miljard roebel. 28

Dat maakt het logistieke netwerk van Ozon relevant voor het debat over de Russische bevoorradingsketens in oorlogstijd en helpt verklaren waarom Oekraïne zich na aanvallen op faciliteiten van Wildberries ook op Ozon richtte. De bevinding is echter geen registratie van militair eindgebruik en bewijst op zichzelf niet dat de aangevallen magazijnen legitieme militaire doelen waren.

De beslissende onbeantwoorde vraag is daarom niet alleen wat Ozon verkocht. Het gaat erom wat elke afzonderlijke faciliteit feitelijk deed, welke informatie de aanvallers daarover hadden en welk concreet militair voordeel zij op het moment van de aanval verwachtten.