Trump-regering steunt fair-useverweer van OpenAI tegen The New York Times

De regering-Trump heeft OpenAI formeel gesteund in de auteursrechtzaak van The New York Times. Het Amerikaanse ministerie van Justitie betoogt dat het trainen van grote taalmodellen (LLM’s), zoals de technologie achter ChatGPT, met auteursrechtelijk beschermd materiaal doorgaans onder het Amerikaanse beginsel van fair use valt. Dat is een belangrijke steun in de rug voor OpenAI, maar geen uitspraak die de zaak beslist of een algemene regel voor heel de VS invoert. 3

Wat is het argument van het ministerie van Justitie?

In een processtuk bij de federale rechtbank in Manhattan stelt het ministerie dat AI-training een transformatief gebruik van beschermde werken is. Volgens de overheid neemt een taalmodel teksten niet primair over om ze opnieuw te publiceren: het leert patronen uit een grote hoeveelheid materiaal om nieuwe inhoud te kunnen genereren. 3

De regering verzet zich daarom tegen een uitleg van het auteursrecht die AI-bedrijven in brede zin zou verplichten om voor elk werk in trainingsdata eerst een licentie te verkrijgen. Zo’n regel zou volgens haar de ontwikkeling van geavanceerde AI-systemen beperken. 23

Dat is nadrukkelijk geen vrijbrief voor alles wat een AI-bedrijf doet. De manier waarop materiaal is verkregen, de samenstelling van een dataset en de vraag of een model beschermde tekst reproduceert, kunnen per zaak juridisch doorslaggevend zijn. 2930

Waarom koppelt de regering dit aan economie en veiligheid?

De Amerikaanse overheid presenteert de kwestie niet alleen als een conflict tussen een uitgever en een techbedrijf. In het processtuk staat dat een sterke, concurrerende Amerikaanse AI-sector van belang is voor creatieve en wetenschappelijke vooruitgang, economische kansen, welvaart en nationale veiligheid. 3

De beleidsvrees is dat toestemming voor ieder afzonderlijk auteursrechtelijk beschermd werk AI-ontwikkeling in de VS trager en minder concurrerend kan maken. Associate Attorney General Stanley Woodward plaatste het standpunt in het kader van een robuuste Amerikaanse AI-sector. Handelsminister Howard Lutnick riep G20-landen afzonderlijk op AI-training met werk van makers toe te staan, maar tegelijk manieren te vinden om kunstenaars te beschermen. 117

Hoe zwaar weegt deze steun juridisch?

Het ministerie diende een statement of interest in: een standpunt van de overheid, geen vonnis. De rechter in de zaak van de Times moet het auteursrecht en de feiten zelfstandig beoordelen. Het stuk bindt dus noch deze rechter, noch andere federale rechtbanken, noch partijen in toekomstige AI-zaken. 3

In de praktijk is de steun wel betekenisvol. De federale overheid kiest daarmee openlijk voor een ruime fair-usebenadering, terwijl auteursrechthebbenden procederen tegen onder meer OpenAI, Microsoft, Anthropic en Meta. Bindende precedenten zullen echter pas volgen uit uitspraken van hogere rechters, niet uit dit regeringsstandpunt. 329

Wat verwijt The New York Times OpenAI en Microsoft?

The New York Times spande in 2023 een zaak aan en stelt dat OpenAI en Microsoft zonder toestemming miljoenen krantenartikelen hebben gebruikt om de modellen achter ChatGPT te trainen. Daarmee staat ook de commerciële waarde van journalistiek en van mogelijke licenties voor gebruik van artikelen op het spel. 18

OpenAI zegt dat zijn modellen zijn getraind met publiek beschikbare gegevens en dat die praktijk op fair use is gebaseerd. 18 De kernvraag is dus niet uitsluitend of er is gekopieerd, maar of het doel, karakter en effect van dat gebruik aan de Amerikaanse fair-usetoets voldoen.

‘Transformatief’ betekent nog niet automatisch: toegestaan

Recente federale uitspraken geven AI-bedrijven steun op het punt van transformatief gebruik, maar hebben nog geen universele regel opgeleverd.

Rechter William Alsup noemde het trainen van Anthropic met boeken „bij uitstek transformatief”. Rechter Vince Chhabria kwalificeerde de training van Meta met boeken in een andere zaak eveneens als transformatief. 29

Tegelijk laten die zaken zien waarom het debat niet is beslecht. Alsup behandelde de opslag van illegaal gekopieerde boeken apart van de training zelf. Chhabria waarschuwde dat AI-training in veel omstandigheden géén fair use zou kunnen zijn, met name als bewijs wijst op schadelijke vervanging in een bestaande of opkomende markt. 2930

Voor de zaak van de Times en vergelijkbare procedures blijven daarom onder meer deze vragen open:

• Waren de gebruikte werken rechtmatig verkregen?
• Heeft AI-training een voldoende ander doel dan de oorspronkelijke journalistiek?
• Kan het model output leveren die beschermde tekst reproduceert?
• Schaadt de praktijk de markt voor het oorspronkelijke werk of voor licenties, of vervangt zij die markt?

Innovatie tegenover bescherming van makers

De regering kiest voor ruime speelruimte voor AI-training, vanuit het idee dat dit nodig is voor Amerikaans technologisch leiderschap. De Times en andere rechthebbenden voeren aan dat innovatie niet mag betekenen dat waardevol werk zonder toestemming of vergoeding wordt gebruikt. 318

Lutnick verwoordde de nog onopgeloste beleidsbalans als volgt: AI-ontwikkeling mogelijk maken, maar kunstenaars en makers beschermen. 17 De rechter moet echter een specifiekere vraag beantwoorden: hoe werkt de fair-usedoctrine uit op de feiten van deze zaak?

Conclusie

Het processtuk is een gewichtige politieke en juridische steunbetuiging aan OpenAI: de regering-Trump vindt dat het trainen van taalmodellen met auteursrechtelijk beschermd materiaal in het algemeen als fair use moet gelden, vanwege het transformatieve karakter en het maatschappelijke nut ervan. 3

De zaak van The New York Times is daarmee niet beslist. Of OpenAI en Microsoft gelijk krijgen, hangt af van het bewijs en van de fair-usebeoordeling door de rechter — inclusief de herkomst van het trainingsmateriaal, het risico op inbreukmakende output en de gevolgen voor de markt voor journalistiek en licenties. 2930