ISW: Oekraïne heeft Russisch momentum aan het front sinds maart afgeremd

Het Amerikaanse Institute for the Study of War (ISW) ziet een duidelijke verschuiving in het tempo van de oorlog. Volgens de analyse van 12 september 2026 hebben Oekraïense strijdkrachten Rusland sinds maart per saldo vrijwel geen terreinwinst meer laten boeken. ISW stelt dat Oekraïne sinds eind 2025, en gedurende 2026, het strategische en operationele initiatief duurzaam betwist — voor het eerst sinds het Oekraïense offensief in de Russische oblast Koersk in augustus 2024. 3

Dat betekent niet dat de oorlog op een einde afstevent. Rusland houdt bezet gebied vast, voert op verschillende fronten nog aanvallen uit en blijft Oekraïense burgers en infrastructuur bestoken. De conclusie van ISW gaat vooral over het afremmen van Russisch momentum.

Wat een „betwist initiatief” inhoudt

Daarmee bedoelt ISW dat Oekraïne niet alleen reageert op Russische aanvallen of plaatselijke gevechten wint. De Oekraïense tegenaanvallen bij Koepjansk, Oleksandrivka en Lyman zouden Rusland dwingen te reageren, de opbrengst van Russische opmarsen beperken en bredere operationele plannen van Moskou doorkruisen. 3

Volgens ISW hebben deze operaties Russische pogingen om de oblast Dnipropetrovsk binnen te dringen verijdeld en eerder verloren terrein bij Koepjansk heroverd. In augustus alleen zouden Oekraïense troepen minstens 129,81 vierkante kilometer hebben bevrijd. 46

ISW schat het totale gebied dat Oekraïne met tegenaanvallen heeft heroverd op circa 150 tot 250 vierkante kilometer. Rusland boekte nog beperkte winst bij Kostjantynivka en ten oosten van Slovjansk en Kramatorsk. Volgens de denktank vormde dat echter geen beslissende doorbraak richting de zwaar verdedigde Donetsk-linie die ISW de „Fortress Belt” noemt. 3

Lyman als cruciale sector

De strijd rond Lyman is strategisch belangrijk omdat Rusland dit gebied wilde gebruiken voor een bredere omsingeling van die verdedigingsgordel in Donetsk. ISW beoordeelt dat Oekraïense tegenaanvallen de Russische uitstulping ten noorden van Lyman hebben opgeheven, Russische eenheden richting de rivier de Zjerebets hebben teruggedrongen en het noordelijke deel van dat plan hebben verstoord. 3

Op tactisch niveau bleef de situatie betwist. Russische bronnen spraken elkaar volgens ISW tegen over de vraag of de uitstulping nog bestond. Een Russische militaire blogger meldde wel dat Oekraïense tegenaanvallen over een breed front Russische troepen ten noorden van Lyman in de verdediging hadden gedwongen. 2

Tekort aan manschappen

ISW wijst ook op toenemende beperkingen in de Russische personeelsopbouw. Russische generaals zouden president Vladimir Poetin om 800.000 extra militairen hebben gevraagd om offensieve operaties voort te zetten en mogelijk uit te breiden. De gemelde dagelijkse instroom van ongeveer 1.000 tot 1.200 rekruten zou lager liggen dan het Russische aantal verliezen. Volgens de aangehaalde inschatting bestaat circa 60 procent van die verliezen uit gesneuvelden. 3

Ook zonder officieel afgekondigde algemene mobilisatie blijft Rusland volgens ISW beperkt in het trainen, uitrusten, organiseren en opnemen van extra rekruten. Meer personeel werven is dus niet automatisch hetzelfde als snel inzetbare gevechtseenheden vormen. 3

Aanvallen op raffinaderijen verhogen de druk

De Oekraïense aanvallen op Russische energie-infrastructuur vormen een tweede drukmiddel. ISW stelt dat Oekraïne minstens 26 Russische raffinaderijen heeft getroffen. Daardoor zou de Russische olieverwerkingscapaciteit met circa 30 procent zijn gedaald en zou de export van geraffineerde olieproducten vrijwel zijn stilgevallen. Dat kan volgens de denktank de druk verhogen op Ruslands vermogen om de oorlog te financieren en vol te houden. 3

Het gaat om een beoordeling van een campagne die nog in beweging is, niet om een garantie voor een blijvend effect. Reparaties, luchtverdediging, nieuwe aanvallen en ontwikkelingen op de wereldwijde energiemarkt kunnen de uitkomst beïnvloeden.

Donetsk-doelstelling ver buiten bereik bij het tempo van augustus

De scherpste strategische conclusie betreft Moskou's gemelde doel om uiterlijk eind 2026 de rest van het nog door Oekraïne gecontroleerde deel van de oblast Donetsk in te nemen. Als Rusland zou doorgaan met het opmarstempo van augustus 2026, zou het daarvoor volgens ISW tot ongeveer oktober 2032 nodig hebben. 3

Die berekening is een illustratie op basis van één maand en geen voorspelling dat de frontlijn zes jaar onveranderd blijft. De boodschap is beperkter: het Russische tempo lag op dat moment ver onder wat nodig zou zijn om de eigen deadline te halen.

Conclusie

ISW concludeert dat de Oekraïense tegenoffensieven Rusland een aanhoudende strategische prijs opleggen: zij beperken de netto terreinwinst, verstoren een belangrijk operationeel concept rond Lyman en Donetsk en leggen de druk bloot van personeels- en economische problemen. 3

Rusland heeft nog steeds de capaciteit om door te vechten en Oekraïne aan te vallen. Maar volgens ISW is het beeld veranderd van een ononderbroken Russische opmars naar een betwiste oorlogsfase, waarin Moskou met grote beperkingen in tijd, manschappen en middelen kampt. 3