Iraanse parlementariër waarschuwt voor ‘Derde Wereldoorlog’

Kamran Ghazanfari, vertegenwoordiger van Teheran in het Iraanse parlement, presenteerde het conflict tussen de Verenigde Staten en Iran als één front in een bredere machtsstrijd. In een interview met het Iraanse persbureau ILNA van 9 september zei hij dat de wereld „praktisch aan de vooravond van een Derde Wereldoorlog” staat. Hij wees daarbij op elkaar overlappende spanningen in Europa, het Midden-Oosten en Oost-Azië. 16

Waarom hij Iran met Oekraïne en Taiwan verbond

Volgens Ghazanfari vergroot de NAVO-steun aan Oekraïne in de oorlog met Rusland, samen met de spanningen van Moskou met Groot-Brittannië en Duitsland, het risico dat het conflict zich in Europa uitbreidt. Ook noemde hij het geschil tussen de VS en China over Taiwan als mogelijk brandpunt. Zijn redenering: als verscheidene crises tegelijk escaleren, kunnen zij uitgroeien tot een groter conflict in plaats van afzonderlijke regionale confrontaties te blijven. 16

Dat is de politieke interpretatie van een hardline Iraans parlementslid. Uit de gemelde uitspraken blijkt niet dat Iran, Rusland en China onder één militair commando opereren, evenmin dat een bredere oorlog onvermijdelijk is.

NPV en onderhandelingen

Ghazanfari zei in het ILNA-interview dat het parlement mogelijk opnieuw zou kunnen kijken naar een voorstel om Iran terug te trekken uit het Verdrag inzake de niet-verspreiding van kernwapens (NPV). Het ging om de mogelijkheid van parlementaire behandeling, niet om een besluit van Iran om het verdrag daadwerkelijk op te zeggen. 33

Hij waarschuwde Iraanse onderhandelaars daarnaast om de door de hoogste leider gestelde rode lijnen niet te overschrijden. In eerdere publieke uitlatingen stelde Ghazanfari dat de VS Iran en leden van de onderhandelingsdelegatie tijdens ongeveer twee maanden van gesprekken zouden hebben bedreigd. Een akkoord dat onder zulke omstandigheden wordt gesloten, zou volgens hem geen legitimiteit hebben. 13

Samen laten die standpunten zien dat hij diplomatie alleen acceptabel vindt binnen strikte ideologische en strategische grenzen. Tegelijk houdt hij een scherpere nucleaire retoriek nadrukkelijk in het politieke debat.

Escalatie op zee en rond Amerikaanse bases

De uitspraken kwamen tijdens een sterke militaire escalatie op zee en rond Amerikaanse installaties in de regio. Het Amerikaanse Central Command (CENTCOM) meldde dat zijn strijdkrachten op 8 september vijf Iraanse ruwe-olietankers hadden vernietigd, nadat de Iraanse Revolutionaire Garde in twee dagen tijd tweemaal met ballistische raketten een oorlogsschip van de Amerikaanse marine zou hebben aangevallen. Volgens CENTCOM bevonden vier schepen zich in de Golf van Oman en één nabij het eiland Kharg. Het oorlogsschip zou de aanvallen hebben ontweken; er zouden geen Amerikaanse militairen gewond zijn geraakt. 30

Iran vuurde vervolgens volgens berichtgeving raketten af op Amerikaanse troepen op luchtmachtbasis Al Azraq in Jordanië. 25 Voorzichtigheid is geboden bij afzonderlijke claims over aanvallen: Iran en de Verenigde Staten gaven tegenstrijdige lezingen, en CENTCOM ontkende uitdrukkelijk dat een Amerikaans marineschip was geraakt. 2530

De confrontatie vergrootte ook de onrust over olievervoer door de Straat van Hormuz, een cruciale route voor de mondiale energiehandel. Brentolie steeg volgens berichtgeving boven de 100 dollar per vat uit vrees voor verstoringen van aanbod en scheepvaart. 2123

Wat zijn waarschuwing wel en niet betekent

Ghazanfari’s woorden passen in een hardline wereldbeeld waarin de confrontatie met Washington onlosmakelijk verbonden is met Ruslands conflict met de NAVO, China’s rivaliteit met de VS rond Taiwan en verzet tegen een door de VS geleide wereldorde. Vooral binnen de Iraanse politiek zijn ze betekenisvol als signaal van druk tegen concessies in onderhandelingen en tegen terughoudendheid in het debat over het nucleaire beleid.

Ze moeten echter niet worden opgevat als een onafhankelijke voorspelling dat een wereldoorlog op handen is. Het controleerbare beeld op dat moment was vooral dat van gemelde aanvallen, Amerikaanse vergeldingsacties en groeiende risico’s voor de energiemarkt — niet van bewijs dat de afzonderlijke conflicten die Ghazanfari noemde één oorlog waren geworden. 302523